Taalmail 201 - 250

Gebruik Ctrl-F om in deze pagina te zoeken.

Taalmail 201 - 24 november 2004

  • Twee van de illegale sikhs waren geseind.
    √ Twee van de illegale sikhs werden gezocht.

    Geseind zijn is letterlijk vertaald Frans (être signalé).



  • De Belgische en Nederlandse regeringen spraken af met het dossier naar het Arbitragehof te stappen.
    √ De Belgische en (de) Nederlandse regering spraken af met het dossier naar het Arbitragehof te stappen.

    De Belgische en (de) Nederlandse regering is een samentrekking van de Belgische regering en de Nederlandse regering. Bij samentrekking blijft regering in het enkelvoud.



  • De film doet het zo goed door de mond-aan-mondreclame.
    √ De film doet het zo goed door de mond-tot-mondreclame.

    De reclame gaat van mond tot mond. Ook mond-op-mondreclame is fout. Die vorm is waarschijnlijk ontstaan naar analogie van mond-op-mondbeademing.



  • De tentoonstelling is open op zaterdag en zondag, en de inkom kost 1 euro.
    √ De tentoonstelling is open op zaterdag en zondag, en een kaartje kost 1 euro.

    Ook goed, maar wat stijver: de toegang / toegangsprijs bedraagt 1 euro.



  • Het is toch een lekkere tas soep, he?
    √ Het is toch een lekkere kop soep, he?

    In het algemeen Nederlands is een tas een zak waarin je van alles kunt dragen. Tas in de zin van 'kop(je)' is volgens Van Dale ook geen algemeen Belgisch-Nederlands.



  • Het nieuwe album van U2 is via het net al massaal gedownloaded.
    √ Het nieuwe album van U2 is via het net al massaal gedownload.

    Het voltooid deelwoord wordt gevormd met de stam van het werkwoord: download. Daaraan wordt ge ... d toegevoegd: ge + download + d. De tweede d spellen we niet.



  • Viktor Janoekovitsj, Viktor Joesjtsjenko.
    √ uitspraak: vik·tor jaa·noe·koo·vitsj, vik·tor joe·sjen·koo

    Let op de spelling en de uitspraak van de namen. De lettercombinatie sjtsj wordt als sj uitgesproken.



Taalmail 202 - 1 december 2004

  • We doen onze uiterste best om tot een oplossing te komen.
    √ We doen ons uiterste best om tot een oplossing te komen.

    Best is in deze zin een onzijdig zelfstandig naamwoord. Vandaar ons (uiterste) best.



  • Kan ze drugs zijn toegediend?
    √ Kunnen haar drugs zijn toegediend?

    Het onderwerp van de passieve zin is drugs, haar is meewerkend voorwerp: er zijn drugs toegediend aan haar.



  • Tienduizenden Belgen hebben nog altijd geen kopie van hun identiteitskaart afgegeven bij hun bank. Dat is nochtans verplicht, omdat de wet tegen het witwassen van geld daarin voorziet.
    √ Tienduizenden Belgen hebben nog altijd geen kopie van hun identiteitskaart afgegeven bij hun bank, hoewel dat voorgeschreven is door/bij de wet tegen het witwassen van geld.

    Voorzien in houdt in dat ergens van tevoren voor gezorgd wordt, dat iets geregeld of tot stand gebracht wordt: de wet voorziet in een tegemoetkoming van de kosten voor kinderopvang.



  • Bewoners ontruimd na brand in De Haan.
    √ Bewoners geëvacueerd na brand in De Haan.

    Alleen gebouwen kunnen ontruimd worden. Evacueren heeft betrekking op personen én gebouwen.



  • Er hangt een mooi vierkantig schilderijtje van Veronese, even hoog als breed.
    √ Er hangt een mooi vierkant schilderijtje van Veronese, even hoog als breed.

    Voor iets wat de vorm van een vierkant heeft, gebruiken we het bijvoeglijk naamwoord vierkant. In de betekenis van 'met vier gelijke zijden' is vierkantig volgens Van Dale gewestelijk. Vierkantig kan wel in de betekenis van 'vier kanten hebbend': de vrucht van de cichorei is vier- of vijfkantig.



  • Intussen wordt achter de schermen flink gelobbied.
    √ Intussen wordt achter de schermen flink gelobbyd.

    De y van lobby blijft altijd bewaard: ik lobby, hij lobbyt, we lobbyden, er wordt gelobbyd.



  • casino
    √ uitspraak: kaa·zie·noo

    Klemtoon op de middelste lettergreep.



Taalmail 203 - 8 december 2004

  • Het is niet zeker of we de zon nog gaan te zien krijgen.
    √ Het is niet zeker of we de zon nog te zien (zullen) krijgen.

    De infinitief te zien staat volgens de ANS bij voorkeur voor de andere werkwoorden. Gaan kan alleen in bepaalde contexten gebruikt worden om naar de toekomst te verwijzen. Zullen kan ook weg.



  • De aandacht van scholen voor een beleid inzake gezonde voeding en tabakspreventie vermindert met de leerjaren.
    √ In de hogere leerjaren besteden de scholen steeds minder aandacht aan gezonde voeding en tabakspreventie.

    In de eerste zin zit een lange voorzetselketting. Door de zin om te gooien loopt hij beter. In plaats van tabakspreventie had er ook gewoon roken kunnen staan.



  • Gisteren knapten enkele stalen kabels, waarna het beweegbare gedeelte van de brug naar beneden donderde.
    √ Gisteren knapten enkele stalen kabels, waarna het beweegbare gedeelte van de brug naar beneden viel /kwam.

    Naar beneden donderen is te informeel voor een journalistieke tekst.



  • De Hoge Raad voor Justitie neemt de bedreigingen aan het adres van de rechters niet van het Vlaams Belang, de opvolger van het Vlaams Blok.
    √ De Hoge Raad voor Justitie neemt het niet dat Vlaams Belang, de opvolger van het Vlaams Blok, rechters bedreigt.

    Door de naamwoordstijl (de bedreigingen) loopt de originele zin stroef. Met het werkwoord bedreigt loopt hij beter.



  • De patroonsorganisatie VBO vindt dat het voorstel van senator Vankrunkelsven te ver gaat.
    √ De werkgeversorganisatie VBO vindt dat het voorstel van senator Vankrunkelsven te ver gaat.

    Van een patroon is sprake als eigenaar en baas samenvallen, zoals in de negentiende eeuw vaak het geval was. In alle andere gevallen is patroon verouderd en is werkgever de beste term.



  • Experts inspecteren de ingestortte Verbrande Brug.
    √ Experts inspecteren de ingestorte Verbrande Brug.

    De verbogen vorm van het voltooid deelwoord wordt gevormd door er e aan toe te voegen: ingestort+e. In de verleden tijd komt er te bij: de brug stort+te in.



  • voorbedachtheid
    √ uitspraak: voorbedachtheid

    Het is met voorbedachten rade (let ook op de n van voorbedachten), maar voorbedachtheid.



Taalmail 204 - 15 december 2004

  • Turkije kan geen lid worden van de Europese club als ze een van haar leden niet erkent.
    √ Turkije kan pas lid worden van de Europese club als het alle leden erkent.

    Turkije is onzijdig. De verwijzing met het vrouwelijke ze is dus fout. De originele zin is moeilijk te interpreteren doordat ze en haar naar verschillende woorden verwijzen (ze naar Turkije, haar naar club) en doordat er twee negaties in zitten (geen lid en niet erkent).



  • De onderhandelingen kunnen leiden tot een tussenoplossing onder de vorm van een bevoorrecht partnerschap.
    √ De onderhandelingen kunnen leiden tot een tussenoplossing in de vorm van een bevoorrecht partnerschap.

    Sous la forme de in het Frans, in de vorm van in het Nederlands.



  • Als hij kwam eten en de drank meenam, zette hij voor duizend euro aan drank op tafel.
    √ Als hij kwam eten en de drank meebracht, zette hij voor duizend euro aan drank op tafel.

    Vlamingen maken nog steeds onderscheid tussen meenemen (van hier naar daar) en meebrengen (van daar naar hier), Nederlanders steeds minder.



  • Een explosievenhond doorzocht het gerechtsgebouw, maar er werd niets verdacht gevonden.
    √ Een explosievenhond doorzocht het gerechtsgebouw, maar er werd niets verdachts gevonden.

    Bedoeld is dat er niets gevonden is wat verdacht leek. In dat geval is het niets verdachts. Zo'n adjectief met een buigings-s wordt in de ANS een partitieve genitief genoemd.



  • Vul de antwoordkaart in en stuur ze onder enveloppe, zonder postzegel, terug naar ...
    √ Vul de antwoordkaart in en stuur ze in een enveloppe zonder postzegel terug naar ...

    Sous enveloppe in het Frans, in een envelop(pe) in het Nederlands. In een ongefrankeerde envelop(pe) is ook goed.



  • De Amerikaanse impressario Robert Sillerman verwerft de rechten op de muziek en de films van Elvis Presley.
    √ De Amerikaanse impresario Robert Sillerman verwerft de rechten op de muziek en de films van Elvis Presley.

    Impresario, een woord van Italiaanse origine, spellen we met één s. Ook in impresariaat zit maar één s.



  • Delvaux' muurschildering krijgt ook een opknapbeurt.
    √ Delvauxs muurschildering krijgt ook een opknapbeurt.

    Als een naam eindigt op een x die niet uitgesproken wordt, spellen we de bezits-s: Dutrouxs advocaat. Wordt de x wel uitgesproken, dan spellen we een apostrof: Alex' fiets.



Taalmail 205 - 22 december 2004

  • Sommige winkeliers zijn nu al aan het solderen.
    √ Sommige winkeliers bieden nu al korting (aan).

    In het algemeen Nederlands betekent solderen alleen maar 'met soldeersel aan elkaar verbinden'. Dat was niet bedoeld. Het Franse solder geven we in het Nederlands weer met: uitverkopen, opruimen, met korting verkopen, afprijzen.



  • De minister wees erop dat zijn bezoek al weken voorzien was.
    √ De minister wees erop dat zijn bezoek al weken geregeld / gepland was.

    Voorzien is een letterlijke vertaling van prévoir. In het Nederlands betekent voorzien: van tevoren zien aankomen, voorspellen, verwachten.



  • Eind volgend jaar kunnen de Limburgers met dezelfde bibliotheekpas boeken en cd's ontlenen in vijftien gemeenten.
    √ Eind volgend jaar kunnen de Limburgers met dezelfde bibliotheekpas boeken en cd's lenen in vijftien gemeenten.

    Ontlenen is niet correct in de betekenis van 'van iemand lenen'. Ontlenen wordt wel gebruikt in de zin van 'overnemen' (woorden uit het Engels ontlenen) of 'te danken hebben aan' (ergens zijn naam aan ontlenen).



  • Een van de twee Franse journalisten die pas is vrijgelaten in Irak, heeft verteld in welke omstandigheden hij en zijn collega werden vastgehouden.
    √ Een van de twee Franse journalisten die pas zijn vrijgelaten in Irak, heeft verteld in welke omstandigheden hij en zijn collega werden vastgehouden.

    Er zijn twee Franse journalisten vrijgelaten. Een van hen heeft over hun gevangenschap verteld.



  • Wie straks nog de baan op moet, moet uitkijken voor rukwinden.
    √ Als u straks nog de weg op moet, kijk dan uit voor rukwinden.

    Formule-1-coureurs rijden op een racebaan; gewone automobilisten rijden op de weg. Met u klinkt de zin directer dan met wie.



  • Alles wat hier de klok slaat, is kaas.
    √ Het is alles kaas wat hier de klok slaat.

    De vaste constructie luidt: het is alles/allemaal ... wat hier de klok slaat.



  • Sporza
    √ uitspraak: spor·tsaa

    We spreken de naam van ons sportnet uit als een Italiaans woord.



Taalmail 206 - 12 januari 2005

  • Het zakencijfer steeg licht tot 20 miljard euro.
    √ De omzet steeg licht tot 20 miljard euro.

    Zakencijfer is een letterlijke vertaling van chiffre d'affaires en is volgens Van Dale geen algemeen (Belgisch) Nederlands.



  • De vorsers menen dat Prozac een kritisch stadium in de ontwikkeling van de hersenen verstoort.
    √ De onderzoekers menen dat Prozac een kritiek stadium in de ontwikkeling van de hersenen verstoort.

    Vorser is minder gewoon dan onderzoeker. In de betekenis van 'beslissend' is het kritiek.



  • Hallo lieve Ketnetters, ik ben zo blij van jullie te zien.
    √ Hallo lieve Ketnetters, ik ben zo blij (om) jullie te zien.

    Tussen een rompzin (ik ben zo blij) en een beknopte bijzin (jullie te zien) staat nooit van. We gebruiken om of helemaal niets. Ook mogelijk: Ik ben zo blij dat ik jullie zie.



  • En terwijl zoeken ze ook naar de opvarenden van de boot?
    √ En intussen zoeken ze ook naar de opvarenden van de boot?

    Volgens Van Dale kan terwijl in de betekenis 'intussen' gebruikt worden, maar gebruikelijk is het niet.



  • Vanochtend vroeg is de politie binnengevallen in het zigeunerkamp van Ghlin. Driehonderd politiemannen, de burgerbescherming, de militaire politie en de dienst slachtofferidentificatie zochten er naar de lichamen van twee Kameroeners.
    √ Vanochtend vroeg is de politie binnengevallen in het zigeunerkamp van Ghlin. Driehonderd politiemannen zochten er naar de lichamen van twee Kameroeners, samen met de burgerbescherming, de militaire politie en de dienst slachtofferidentificatie.

    Het onderwerp van de tweede zin (driehonderd politiemannen, de burgerbescherming, de militaire politie en de dienst slachtofferidentificatie) is vrij uitgebreid. Daardoor moet de luisteraar lang op de persoonsvorm wachten. Breng de persoonsvorm naar voren en de zin is makkelijker te volgen.



  • Zijn ze allemaal omgekomen door de tsoenami?
    √ Zijn ze allemaal omgekomen door de tsunami?

    De Woordenlijst spelt de oe-klank in Japanse woorden doorgaans met u (haiku, sushi, tempura). Analoog daarmee spellen we tsunami. Van Dale spelt tsoenami.



  • Atjeh
    √ uitspraak: at·tjee

    De spelling Atjeh en de uitspraak [at·tjee] worden aanbevolen door de Taalunie.



Taalmail 207 - 19 januari 2005

  • Door de ontvlambare producten in de garage nam het vuur snel uitbreiding.
    √ Door de ontvlambare producten in de garage breidde het vuur zich snel uit.

    Van Dale beschouwt uitbreiding nemen als letterlijk vertaald Frans. Het is ook naamwoordstijl.



  • De nieuwe tests tonen aan dat de lijkwade zeer oud is, veel ouder dan de resultaten van de koolstof-14-methode in 1988.
    √ De nieuwe tests tonen aan dat de lijkwade zeer oud is, veel ouder dan de koolstof-14-datering in 1988 had aangegeven.

    Er zit een denkfout in de oorspronkelijke zin. Daar wordt in gezegd dat de lijkwade ouder is dan de resultaten van het onderzoek, maar dat is niet bedoeld.



  • Acht op de tien Vlamingen staat positief tegenover euthanasie.
    √ Acht op de tien Vlamingen staan positief tegenover euthanasie.

    Bij een percentage kan de persoonsvorm volgens de ANS in het enkelvoud of het meervoud: ruim tachtig procent van de Vlamingen staat/staan positief tegenover euthanasie.



  • Het is het grootste contract voor brandweermaterieel ooit dat ons land binnenrijft.
    √ Het is het grootste contract voor brandweermaterieel dat ons land ooit in de wacht heeft gesleept.

    Volgens Van Dale is rijven een gewestelijk woord voor 'harken'. Strikt genomen is de constructie het grootste contract ooit een anglicisme. Ook goed: Nog nooit heeft ons land zo'n groot contract voor brandweermaterieel in de wacht gesleept.



  • Textielbedrijf Goeters in Zele gaat dicht. Daardoor staan dertig banen op de tocht.
    √ Textielbedrijf Goeters in Zele gaat dicht. Daardoor worden dertig banen bedreigd.

    Op de tocht staan is niet fout, maar het dreigt wel een cliché te worden. Banen worden bedreigd, gaan verloren, zullen verdwijnen, worden geschrapt, vallen weg, vervallen.



  • Als geweld wordt gebruikt, heeft dat strafrechterlijke gevolgen.
    √ Als geweld wordt gebruikt, heeft dat strafrechtelijke gevolgen.

    Het gaat om het strafrecht, niet om de strafrechter.



  • Op termijn kunnen er nog tien informatici bijkomen.
    √ Op termijn kunnen er nog tien informatici bij komen.

    Bijkomen betekent 'weer op adem komen', 'uit narcose ontwaken'.



Taalmail 208 - 26 januari 2005

  • Dat geld kunnen ze desgevallend al meteen verliezen.
    √ Dat geld kunnen ze mogelijk al meteen verliezen.

    Desgevallend is volgens Van Dale geen algemeen Nederlands. Het klinkt hoe dan ook formeel.



  • Als ik in het vliegtuig zat, vroeg m'n vrouw of ik er ook mee kon vliegen.
    √ Toen ik in het vliegtuig zat, vroeg m'n vrouw of ik er ook mee kon vliegen.

    Toen betekent 'die ene keer dat' (dat was bedoeld). Als betekent 'elke keer dat': (telkens) als ik in een vliegtuig zat, vroeg m'n vrouw of ik er ook mee kon vliegen.



  • Langzaam groeit bij de bevolking het besef dat ze door zich aan een paar eenvoudige regels te houden de cholera-epidemieën kunnen voorkomen.
    √ Langzaam groeit bij de bevolking het besef dat ze de cholera-epidemieën kunnen voorkomen door zich aan een paar eenvoudige regels te houden.

    Geneste bijzinnen maken het een luisteraar extra moeilijk. Met de bijzin achteraan is de zin makkelijker te volgen.



  • Brussel lanceert een affichecampagne tegen familiaal geweld.
    √ Brussel lanceert een affichecampagne tegen huiselijk geweld.

    In het Nederlands gebruiken we huiselijk geweld om geweld tegen gezinsleden, familie en huisvrienden aan te duiden. Ook geweld in het gezin is mogelijk.



  • Naast strijkwerk kunt u er ook terecht voor het herstellen van kleding en voor kinderopvang.
    √ Behalve voor strijkwerk kunt u er (ook) terecht voor kinderopvang en het herstellen van kleding.

    Ook bij strijkwerk moet het voorzetsel voor gebruikt worden. Daardoor moeten we naast vervangen door behalve, want naast voor strijkwerk kan niet. Als we het herstellen van kleding en kinderopvang van plaats verwisselen, kunnen we één keer voor schrappen.



  • Omwenteling in de Zwarte Zee-regio.
    √ Omwenteling in de Zwarte-Zeeregio.

    Naar analogie van Middellandse-Zeegebied in de Woordenlijst spellen we Zwarte-Zeeregio.



  • nieuwjaarsreceptie
    √ klemtoon: nieuwjaarsreceptie, nieuwjaarsreceptie

    In België ligt de klemtoon doorgaans op de eerste lettergreep.



    • Let op!

  • Het spellingadvies is verouderd. De Woordenlijst spelt sinds 2005 Middellandse Zeegebied en Zwarte Zeeregio.

Taalmail 209 - 2 februari 2005

  • In Irak is volgens de verkiezingscommissie ongeveer 8 miljoen burgers gaan stemmen.
    √ In Irak zijn volgens de verkiezingscommissie ongeveer 8 miljoen burgers gaan stemmen.

    Volgens de ANS kan miljoen ook met een persoonsvorm in het enkelvoud gecombineerd worden. In de praktijk is dat vooral gebruikelijk bij bedragen: voor het landgoed wordt acht miljoen gevraagd.



  • In de kwartfinales van de Beker van België heeft Lokeren AA Gent verslaan met 2-1.
    √ In de kwartfinales van de Beker van België heeft Lokeren AA Gent verslagen met 2-1.

    Slaan, sloeg, geslagen. Net zo: verslaan, versloeg, verslagen.



  • De politie pakte de twee eind augustus op nadat ze in Blankenberge op een brutale manier de gsm's van een aantal jongeren hadden gepikt.
    √ De politie pakte de twee eind augustus op nadat ze in Blankenberge met geweld de gsm's van een aantal jongeren hadden gestolen.

    Brutaal betekent 'onbeschoft'; bedoeld is bruut (gewelddadig). Gepikt is te informeel voor een nieuwsbericht.



  • In 400 miljoen jaar is de nautilus nauwelijks veranderd. Dit was ook niet nodig.
    √ In 400 miljoen jaar is de nautilus nauwelijks veranderd. Dat was ook niet nodig.

    Terugverwijzen doen we doorgaans met dat.



  • Heeft Charleroi vorig jaar spelers van Sint-Truiden een aanmoedigingspremie betaald om te winnen van concurrent Antwerp? De degradatiestrijd van vorig seizoen woedt weer volop, zo lijkt het. De oudste club van het land had een klacht ingediend bij het parket van Hasselt.
    √ Antwerp had een klacht ingediend bij het parket van Hasselt.

    De oorspronkelijke zin veronderstelt dat elke lezer weet dat Antwerp de oudste club van het land is, wat beslist niet het geval is.



  • Laten we restaurant Abattoir eens proberen. Dat klinkt Frans en chique.
    √ Laten we restaurant Abattoir eens proberen. Dat klinkt Frans en chic.

    Je spelt chique als je 'sjieke' zegt: een chique zaak. 'Sjiek' spel je chic: een chic restaurant.



  • The Aviator
    √ uitspraak: eej·vie·eej·tər

    De eerste lettergreep is lang. Dus niet: ev·...



Taalmail 210 - 9 februari 2005

  • Scifo heeft het er moeilijk mee dat Broos nu in het oog van de storm zit.
    √ Scifo heeft het er moeilijk mee dat Broos nu een storm van kritiek over zich heen krijgt .

    Het beeld in het oog van de storm kan een luisteraar op het verkeerde been zetten: in het oog van een storm is het nagenoeg windstil en rustig. Bedoeld is dat Broos het nu moet ontgelden.



  • Meer dan 300 000 reggaefans hebben gisteren in Ethiopië de zestigste verjaardag van Bob Marley herdacht. Marley overleed 24 jaar geleden, op zijn 36e, aan kanker.
    √ Meer dan 300 000 reggaefans hebben gisteren in Ethiopië de zestigste geboortedag van Bob Marley gevierd.

    Contaminatie. Bob Marley is nooit zestig geworden. Zijn fans kunnen zijn zestigste verjaardag dus niet herdenken. Ze kunnen wel zijn geboortedag herdenken en zijn zestigste geboortedag vieren.



  • De laatste weken waren er gruwelijke aanslagen langs beide zijden.
    √ De laatste weken waren er gruwelijke aanslagen aan beide zijden.

    Het juiste voorzetsel is aan. Kanten had ook gekund. Het klinkt minder formeel dan zijden.



  • Vlaams minister van Mobiliteit Renaat Landuyt heeft deze voormiddag de veiligheidsvoorzieningen in de Antwerpse haven gecontroleerd.
    √ Vlaams minister van Mobiliteit Renaat Landuyt heeft vanmorgen de veiligheidsvoorzieningen in de Antwerpse haven gecontroleerd.

    Deze kan alleen gebruikt worden als het nog steeds 'voormiddag' is, wat niet het geval was. 'Voormiddag' is gebruikt in de Belgische betekenis 'ochtend'. In Nederland is de 'voormiddag' het eerste deel van de periode tussen het middaguur en de avond. Vanmorgen sluit alle misverstanden uit.



  • De operatie stootte op heel wat kritiek in de Europese Unie.
    √ De operatie stuitte op heel wat kritiek in de Europese Unie.

    Stuiten op betekent 'ongezocht te kampen krijgen met': op verzet, problemen, weerstand, kritiek stuiten.



  • Condoleezza Rice is zeer gratieus.
    √ Condoleezza Rice is zeer gracieus.

    Een vrouw met veel gratie is een gracieuze vrouw.



  • Condoleezza Rice
    √ uitspraak: kon·doo·lie·zaa rajs

    De dubbele zz wordt z uitgesproken (dus niet met een d of t ervoor, zoals in het Italiaans). Haar achternaam eindigt op s.



Taalmail 211 - 16 februari 2005

  • De verkoop bracht in zijn geheel bijna het driedubbele op dan gehoopt.
    √ De verkoop bracht in zijn geheel bijna drie keer zoveel op als was gehoopt.

    Waarschijnlijk speelt de gedachte meer dan gehoopt een rol in de oorspronkelijke zin. De combinatie van dubbel en dan is in elk geval fout.



  • Het proces tegen Michael Jackson werd uitgesteld en hervat volgende week dinsdag.
    √ Het proces tegen Michael Jackson werd uitgesteld en wordt volgende week dinsdag hervat / voortgezet.

    Het proces zelf kan niet 'hervatten'; 'men' hervat het proces, het proces wordt hervat. Voortzetten is minder schrijftalig dan hervatten.



  • Het zal niet makkelijk zijn tegen een speelster van dit allooi.
    √ Het zal niet makkelijk zijn tegen een speelster van dit niveau.

    Allooi wordt vooral negatief gebruikt: een film van laag allooi.



  • Robbie Williams wil dat The Sun zich verontschuldigt want die schreef dat hij gedreigd had bij de organisatoren van de Brit Awards niet te zullen optreden als ook Pete Doherty zou optreden omdat die verslaafd is aan drank en drugs en hij daar niets mee te maken wil hebben.
    √ Robbie Williams wil dat de krant The Sun zich verontschuldigt. Volgens The Sun weigert hij op te treden op de Brit Awards als ook Pete Doherty optreedt. Doherty is verslaafd aan drank en drugs, iets waar Williams niets mee te maken wil hebben. Williams ontkent alle beweringen.

    De oorspronkelijke zin is te lang. Verdeel de informatie over twee of drie zinnen.



  • Misschien schrok iets hem af.
    √ Misschien schrikte iets hem af.

    Afschrikken wordt regelmatig (zwak) vervoegd: afschrikken, schrikte af, afgeschrikt.



  • Metro concureert met de kwaliteitskranten.
    √ Metro concurreert met de kwaliteitskranten.

    Dubbele r in concurreren en concurrent.



  • container
    √ uitspraak: kon·tee·nər

    Heldere ee in de middelste lettergreep.



Taalmail 212 - 23 februari 2005

  • In 1977 kreeg Mathot zijn eerste ministerportefeuille, als jongste minister ooit.
    √ In 1977 kreeg Mathot zijn eerste ministerportefeuille, als jongste minister tot dan toe.

    Ooit is Engelse invloed én is hier dubbelzinnig. Mathot was 35 toen hij voor het eerst minister werd. Intussen hebben we nog jongere ministers.



  • De Amerikaanse soldaat die gefilmd werd toen hij een ongewapende Irakees executeerde, zal niet worden vervolgd.
    √ De Amerikaanse soldaat die gefilmd werd toen hij een ongewapende Irakees (van dichtbij) doodschoot, zal niet worden vervolgd.

    Executeren is synoniem met terechtstellen, iemand ter dood brengen op grond van een vonnis.



  • We zijn erin geslaagd je toch wat kopbrekens te bezorgen met onze opgave.
    √ We zijn erin geslaagd je toch wat hoofdbrekens te bezorgen met onze opgave.

    Kopbrekens lijkt me een contaminatie van hoofdbrekens en kopzorgen.



  • De lijfwachten zouden de man aan de deur van een nachtclub gezet hebben.
    √ De lijfwachten zouden de man uit een nachtclub gegooid hebben.

    De uitdrukking iemand aan de deur zetten is een letterlijke vertaling van de Franse uitdrukking mettre quelqu'un à la porte (iemand de deur wijzen, iemand buiten de deur zetten). De combinatie van de uitdrukking met een plaatsbepaling (van een nachtclub) klinkt vreemd.



  • Een eerste levering van zeventig vliegtuigen zou al gebeuren tussen 2008 en 2012.
    √ De eerste zeventig vliegtuigen zouden al tussen 2008 en 2012 geleverd worden.

    Gebeuren wijst op naamwoordstijl. De echte actie zit in levering.



  • Intussen klom hij hoog op in de socialistische bediendenbond.
    √ Intussen klom hij hoog op in de socialistische bediendebond.

    Geen tussen-n volgens de Woordenlijst: bediende heeft ook een meervoud op -s.



  • sector
    √ uitspraak: sek·tor

    De o mag niet gereduceerd worden tot een doffe e.



Taalmail 213 - 2 maart 2005

  • Het nieuwe onderzoeksinstituut behoort daarmee tot een van de topcentra in de wereld.
    √ Het nieuwe onderzoeksinstituut is daarmee een van de topcentra in de wereld.

    Behoren tot een van de ... is een vermenging van twee constructies: ofwel behoort het instituut tot de topcentra van de wereld, ofwel is het een van de topcentra van de wereld.



  • Toen Britney Spears foto's zag van wat zij haar overgewicht noemt, besloot ze dringend de riem aan te spannen.
    √ Toen Britney Spears foto's zag van wat zij haar overgewicht noemt, besloot ze dat ze dringend moest gaan lijnen.

    Weinig precieze formulering. Door je (broek)riem aan te spannen, val je niet af. Waarschijnlijk speelde ook de uitdrukking de buikriem aanhalen mee, maar die is niet van toepassing. Ze betekent: zuiniger gaan leven.



  • Op het vliegtuig vroeg ik een tasje thee.
    √ In het vliegtuig vroeg ik een kopje thee.

    In het algemeen Nederlands zitten we in een trein, tram, bus en vliegtuig. Een tasje is een handtas (zoals in tasjesdief).



  • Wie griep heeft, kan medicatie innemen of de ziekte gewoon uitzweten.
    √ Wie griep heeft, kan medicijnen nemen of de ziekte gewoon uitzweten.

    Medicatie verwijst naar het behandelen met medicijnen. Het slaat niet op de concrete medicijnen of geneesmiddelen.



  • S. Bochkoltz, sociaal werkster
    √ S. Bochkoltz, maatschappelijk werkster

    De officiële beroepsaanduiding in België is maatschappelijk assistent(e), maar maatschappelijk werk(st)er (de Nederlandse naam) is ook in België gebruikelijk.



  • Ook de nieuwe a capella-groep Reset komt langs.
    √ Ook de nieuwe a-capellagroep Reset komt langs.

    Een samenstelling met twee of meer anderstalige delen krijgt streepjes tussen de anderstalige delen. Bij klinkerbotsing komt er ook een streepje voor het Nederlandstalige deel: a-capella-uitvoering.



  • ziekenhuis
    √ uitspraak: zie·kə(n)·huis

    De n hoeft niet uitgesproken te worden, maar de h in elk geval wel.



Taalmail 214 - 9 maart 2005

  • Historici uit Congo zelf hebben onderzoek gedaan naar getuigen uit de eerste lijn.
    √ Historici uit Congo zelf hebben onderzoek gedaan naar getuigenissen uit de eerste hand.

    De uitdrukking de eerste lijn wordt vooral in de gezondheidszorg gebruikt (eerstelijnshulp, eerstelijnszorg). Informatie uit de eerste hand komt van mensen die direct bij de zaak betrokken waren.



  • Veel objecten lagen zo diep in de reserves verborgen dat de mensen van het museum zelf verbaasd waren dat ze er nog waren.
    √ Veel objecten lagen zo goed verborgen in het depot dat de mensen van het museum zelf verbaasd waren dat ze er nog waren.

    Het niet-toegankelijke bestand van een museum noemen we het depot. In die betekenis is reserves letterlijk vertaald Frans.



  • Luister straks zeker naar Memo, want je kunt een meet and greet winnen met koning Albert en koningin Paola.
    √ Luister straks zeker naar Memo, want je kunt een ontmoeting winnen met koning Albert en koningin Paola.

    Meet and greet is onnodig Engels. Bovendien wordt het vooral gezegd van artiesten en acteurs.



  • Door de staking in de gevangenissen van Tongeren en Hasselt moet de lokale politie de taken van de cipiers overnemen. In Tongeren gaat het om 11 agenten, in Hasselt zet de politie per dag 27 personeelsleden in.
    √ ... In Tongeren zet de politie 11 agenten in, in Hasselt 27.

    In de oorspronkelijke zin worden veel woorden gebruikt om een eenvoudige boodschap over te brengen. Synoniemendwang heeft daarbij ongetwijfeld een rol gespeeld.



  • Het liefst sluit hij de dag af met een broebelbad.
    √ Het liefst sluit hij de dag af met een bubbelbad.

    Broebelen is dialect.



  • Met de nieuwe computer worden complexe berekeningen, die vroeger een jaar duurden, herleid tot enkele uren.
    √ Met de nieuwe computer worden complexe berekeningen die vroeger een jaar duurden, nu in een paar uur uitgevoerd.

    Geen komma voor die want het gaat om een beperkende bijzin. Door de komma lijkt het alsof alle complexe berekeningen vroeger een jaar duurden. Herleiden is een wiskundige term: een breuk herleiden.



  • Zo kunnen jullie me terug een beetje beter zien.
    √ Zo kunnen jullie me weer een beetje beter zien.

    In de betekenis van 'opnieuw' is het weer.



Taalmail 215 - 16 maart 2005

  • Premier Verhofstadt zal in Jeruzalem excuses vragen voor de rol van de Belgische oorlogsbestuurders bij de deportatie van joden uit ons land.
    √ Premier Verhofstadt zal in Jeruzalem excuses aanbieden voor de rol van de Belgische oorlogsbestuurders bij de deportatie van joden uit ons land.

    Premier Verhofstadt wil niet dat anderen zich bij België verontschuldigen (excuses vragen), maar wel zichzelf verontschuldigen (excuses aanbieden).



  • Ollie en Robin voelen zich als twee kinderen in een bollenwinkel.
    √ Ollie en Robin voelen zich als twee kinderen in een snoepwinkel.

    Bollenwinkel is geen standaardtaal.



  • In een gebouw vlak bij het Europees Parlement was een verdacht pakket opgemerkt.
    √ In een gebouw vlak bij het Europees Parlement was een verdacht pak(je) opgemerkt.

    Pakket wordt vooral gezegd van een pakje dat met de post verstuurd is.



  • Heb je nog geen kampplaats gevonden? Het Belgisch leger stelt een heleboel van haar terreinen ter beschikking.
    √ Het Belgische leger stelt een heleboel van zijn terreinen ter beschikking.

    Het bijvoeglijk naamwoord na het moet in de regel verbogen worden. Naar onzijdige woorden verwijzen we met zijn.



  • De bussen zijn uitgerust met bewegende hellende vlakken. Het systeem moet minder mobiele mensen toelaten om ook de bus te nemen.
    √ De bussen zijn uitgerust met bewegende hellende vlakken. Daardoor kunnen minder mobiele mensen makkelijker de bus nemen / instappen.

    Toelatendoet Frans aan en maakt de zin nodeloos ingewikkeld.



  • 55 hete luchtballonnen blazen verzamelen in Canberra, in Australië.
    √ 55 heteluchtballonnen werden bijeengebracht in Canberra, in Australië.

    De ballonnen zijn niet heet, de lucht is heet. In dat geval moeten de drie delen als één woord gespeld worden. Net zo: kortetermijnplanning, langetermijngeheugen, gelijkekansenbeleid. De actieve vorm verzamelen blazen klinkt vreemd. Het passieve er wordt 'verzamelen' geblazen is wel gebruikelijk.



  • De politie is moeten tussenkomen om de vechters uit elkaar te houden.
    √ De politie is tussenbeide moeten komen om de vechters uit elkaar te houden.

    Tussenkomenis letterlijk vertaald Frans en een passe-partoutwoord. In Nederland is heeft tussenbeide moeten komen gebruikelijker.



Taalmail 216 - 23 maart 2005

  • De stad Antwerpen dreigt ermee een jonge rolstoelpatiënte voor de rechter te dagen.
    √ De stad Antwerpen dreigt ermee een jonge rolstoelgebruikster voor de rechter te dagen.

    Patiënt impliceert te sterk dat iemand die zich met een rolstoel moet verplaatsen, ziek is.



  • De Nacht van de Duisternis is een initiatief van het Platform Lichthinder, waarin ondermeer de Bond Beter Leefmilieu en de Vereniging voor Sterrenkunde zitten.
    √ De Nacht van de Duisternis is een initiatief van het Platform Lichthinder, waarin onder meer de Bond Beter Leefmilieu en de Vereniging voor Sterrenkunde zitten.

    Onder meer wordt in twee woorden gespeld.



  • Jackson viel neer op zijn stoel en begroef het gezicht in een berg zakdoekjes.
    √ Jackson viel neer op zijn stoel en begroef zijn gezicht in een berg zakdoekjes.

    Naar de 'bezitter' van een lichaamsdeel wordt in de standaardtaal verwezen met een bezittelijk voornaamwoord.



  • Er vielen geen slachtoffers maar de stoffelijke schade is groot.
    √ Er vielen geen slachtoffers maar de materiële schade is groot.

    Stoffelijk komt vrijwel uitsluitend voor in stoffelijk overschot en stoffelijke resten. Ook in de taalkunde komt het voor: ijzeren is een stoffelijk bijvoeglijk naamwoord.



  • Al Van Dam is vooral bekend van het naar hem genoemde combo.
    √ Al Van Dam is vooral bekend van het combo dat naar hem genoemd is.

    Stijlkwestie. In gesproken taal is een tangconstructie als het naar hem genoemde combo minder gewoon.



  • Rupel
    √ uitspraak: ruu·pəl

    De u moet helder uitgesproken worden en niet dof zoals in druppel. Er zit ook een heldere u in super, Rubens en Utrecht.



Taalmail 217 - 13 april 2005

  • Door hun sterrenstatus werden de Grimaldi's niet altijd voor vol aanzien.
    √ Door hun sterrenstatus werden de Grimaldi's niet altijd voor vol aangezien.

    De klemtoon in aanzien ligt op de eerste lettergreep. De vervoeging luidt: aanzien, ziet aan, zag aan, heeft aangezien.



  • Kikkers zijn zo oud als dinosauriërs.
    √ Kikkers zijn even oud als dinosauriërs.

    Vooral in geijkte vergelijkingen wordt zo gebruikt: zo wit als sneeuw, zo hard als steen. In gewone vergelijkingen gebruiken we net zo en even.



  • Handig om weten dat je de klus ook daarmee kunt klaren.
    √ Handig om te weten dat je de klus ook daarmee kunt klaren.

    Te mag niet ontbreken.



  • Waarnemers zeggen dat de nieuwe kerkvader weleens uit een ander continent kan komen.
    √ Waarnemers zeggen dat de nieuwe paus weleens uit een ander continent kan komen.

    Kerkvader is de aanduiding voor theologen uit de vroeg-christelijke Kerk, tussen de tweede en de zevende eeuw. De paus wordt wel Heilige Vader genoemd.



  • Hij verplichtte de kinderen een huis binnen te gaan.
    √ Hij dwong de kinderen een huis binnen te gaan.

    Verplichten wordt vooral gebruikt als het om morele dwang gaat of om iets wat voorgeschreven is. Dwingen houdt in dat het tegen de wil van het slachtoffer is. Er kan geweld mee gepaard gaan.



  • Een koppel dat zijn drie maanden oude baby een zuigfles heeft gegeven met methadon in om hem te doen kalmeren, waarna de baby stierf, is veroordeeld.
    √ De rechter heeft een koppel veroordeeld dat hun zoontje van drie maanden een zuigfles met methadon had gegeven om hem te kalmeren. Het kind stierf aan een overdosis.

    In de oorspronkelijke zin is er te veel afstand tussen koppel en veroordeeld. Zo'n tangconstructie maakt het voor een luisteraar extra moeilijk. De constructie zijn drie maanden oude baby doet schrijftalig aan. In gesproken taal is hun baby van drie maanden gewoner. De woordgroep een zuigfles met methadon kan beter niet gesplitst worden. De met-constructie kan in de standaardtaal alleen maar met erin (niet in) aangevuld worden. Kalmeren betekent zowel 'kalm maken' als 'kalm worden'. Iemand kalmeren is de gebruikelijkste formulering.



  • MG Rover
    √ uitspraak: em·dzjie roo·vər

    Rover wordt ook in het Engels met oo uitgesproken, niet met oe. Hetzelfde geldt voor Dover.



Taalmail 218 - 20 april 2005

  • De bedeling van de post in het centrum van Antwerpen verloopt opnieuw normaal.
    √ Het centrum van Antwerpen krijgt weer post.

    Opnieuw is niet fout, maar weer is gewoner. Bedelen komt vrijwel uitsluitend voor in een uitdrukking als rijk bedeeld zijn met. In verband met post gebruiken we bestellen en bezorgen. De oorspronkelijke zin klinkt in zijn geheel ambtelijk.



  • Er werd ook een crisiscel ingericht in de sporthal van Gérardchamps, waar psychologen en sociaal assistenten de slachtoffers opvingen.
    √ Er werd ook een crisiscel geïnstalleerd in de sporthal van Gérardchamps, waar psychologen en maatschappelijk assistenten / werkers de slachtoffers opvingen.

    Inrichten betekent onder meer: een woning aankleden. Maatschappelijk assistent is de officiële titel in België (sociaal assistent is verouderd). In de omgang is ook maatschappelijk werker gebruikelijk.



  • Iedere bisschop moet ten allen tijde trouw zijn aan het evangelie.
    √ Iedere bisschop moet te allen tijde trouw zijn aan het evangelie.

    In de rubriek Taalkwesties staat een lijst met vaste uitdrukkingen.



  • De titel en de plot van de film is nog onbekend, maar de problemen met landmijnen en aids zullen zeker aan bod komen.
    √ De titel en de plot van de film zijn nog onbekend, maar de problemen met landmijnen en aids zullen zeker aan bod komen.

    De persoonsvorm kan in dit geval alleen in het meervoud staan.



  • Na Benjamin De Ceulaer heeft Feyenoord nu zijn zinnen gezet op de Brugse sterkhouder Timmy Simons.
    √ Na Benjamin De Ceulaer staat nu ook de Brugse sterkhouder Timmy Simons in de belangstelling van Feyenoord.

    De oorspronkelijke zin is mogelijk dubbelzinnig: het lijkt alsof Benjamin De Ceulaer ook zijn zinnen op Timmy Simons gezet heeft. Sterkhouder is (Belgische) sporttaal voor: motor, drijvende kracht, stuwende kracht.



  • De roodbaars komt voor in de noordelijke wateren, onder meer rond Groenland, IJsland en de Faroëreilanden.
    √ De roodbaars komt voor in de noordelijke wateren, onder meer rond Groenland, IJsland en de Faerøer / Faeröer.

    De Faerøer behoren tot Denemarken. Daarom verkiezen wij de Deense spelling met ø (ö komt in het Deens niet voor).



  • Joseph Ratzinger
    √ uitspraak: joo·zef rat·sing·ər

    De a van Ratzinger is kort volgens het uitspraakwoordenboek van Duden.



Taalmail 219 - 27 april 2005

  • Hij is al de tweede trainer die dit seizoen bij de Henegouwse club wordt doorgestuurd.
    √ Hij is al de tweede trainer die dit seizoen bij de Henegouwse club wordt ontslagen.

    Doorsturen is synoniem met doorverwijzen: een patiënt naar een specialist doorsturen.



  • Op teletekstpagina 360 vindt u steevast informatie over de files.
    √ Op teletekstpagina 360 vindt u continu informatie over de files.

    Steevast verwijst naar herhaald gedrag: de leerling komt steevast te laat.



  • De meeste aandacht gaat naar de ontmoeting tussen de Chinese en de Japanse premiers.
    √ De meeste aandacht gaat naar de ontmoeting tussen de Chinese en de Japanse premier.

    Bij samentrekking van de Chinese premier en de Japanse premier blijft premier in het enkelvoud.



  • Tennisster Clijsters dartelt alweer over de gravel.
    √ Tennisster Clijsters dartelt alweer over het gravel.

    Volgens de Woordenlijst is het de gravel, volgens Van Dale het gravel. In de praktijk komt het gravel het vaakst voor.



  • Het was nog even afwachten of de weersomstandigheden ideaal zouden zijn. Maar de goede zichtbaarheid en de wind uit het noordwesten gooiden geen roet in het eten. Om 10.29 uur kon het vliegtuig opstijgen.
    √ Maar het zicht was goed en de wind stond gunstig.

    De oorspronkelijke zin is niet precies geformuleerd. Er zou uit afgeleid kunnen worden dat goed zicht en noordwestenwind doorgaans roet in het eten gooien, maar deze keer niet. Zichtbaarheid is een kwestie van gezien worden, zicht van zelf zien.



  • Ik zit middenin een zaak.
    √ Ik zit midden in een zaak.

    Midden is een bijwoord bij het voorzetsel in. Wel: de motor is middenin gemonteerd, het meisje wilde middenin lopen.



  • Nicola Calipari
    √ uitspraak: nie·koo·laa kaa·lie·paa·rie

    In voor- en achternaam ligt de klemtoon op de tweede lettergreep.



Taalmail 220 - 4 mei 2005

  • Christian de Duve krijgt dertien lijnen in de encyclopedie.
    √ Christian de Duve krijgt dertien regels in de encyclopedie.

    Een lijn is onder meer een streep, een haal met een pen of een potlood (bv. hoogtelijn, kantlijn, stippellijn). Een regel is een rij gedrukte of geschreven woorden (bv. het derde woord op de vierde regel).



  • Die mensen zijn wel moedig, hè? Moediger dan ons.
    √ Die mensen zijn wel moedig, hè? Moediger dan wij.

    Na dan kan de zin zodanig aangevuld worden dat wij het onderwerp wordt: die mensen zijn moediger dan wij moedig zijn.



  • Eén-omroepster Katja Retsin en haar echtgenoot, musicalster Jan Schepens, verwachten een eerste kindje.
    √ Eén-omroepster Katja Retsin en haar man, musicalster Jan Schepens, verwachten een eerste kindje.

    Echtgenoot is niet fout, maar behoort tot hetzelfde schrijftalige register als werkzaam, woonachtig en gehuwd.



  • Het belangrijkste is dat Naïma of ik niet meer verdacht worden.
    √ Het belangrijkste is dat Naïma niet meer verdacht wordt, en ik ook niet.

    Bij of staat de persoonsvorm bij voorkeur in het enkelvoud. Alleen is dan de vraag of de persoonsvorm overeen moet komen met Naïma of met ik. In zulke twijfelgevallen kan de nevenschikking beter gesplitst worden, zoals hierboven. Het probleem had ook opgelost kunnen worden door en te gebruiken in plaats van of.



  • Zeventig procent van de mensen die bij Atel een opleiding volgt, vindt een baan.
    √ Zeventig procent van de mensen die bij Atel een opleiding volgen, vindt een baan.

    In de bijzin (die bij Atel een opleiding volgen) moet de persoonsvorm in het meervoud staan want de bijzin hoort bij het meervoudige mensen. In de hoofdzin (zeventig procent van de mensen ... vindt een baan) staat de persoonsvorm bij voorkeur in het enkelvoud.



  • Ze geloofden dat het allemaal waar was, met alle gevolgen vandien.
    √ Ze geloofden dat het allemaal waar was, met alle gevolgen van dien.

    Twee woorden.



  • advocaat
    √ uitspraak: at·foo·kaat

    Ondanks de spelling met dv zeggen we [tf], volgens de assimilatieregels van het Nederlands.



Taalmail 221 - 11 mei 2005

  • De premier gaat aan de koning uitleggen dat er geen eerbaar compromis bereikt kon worden.
    √ De premier gaat de koning uitleggen dat er geen aanvaardbaar compromis bereikt kon worden.

    Het voorzetsel aan is niet fout, maar nogal ongebruikelijk: je legt iemand iets uit. Eerbaar is in het algemeen Nederlands synoniem met deugdzaam, gepast, betamelijk en klinkt ouderwets.



  • Ten laatste eind mei is bekend wie rector Oosterlinck opvolgt.
    √ Uiterlijk eind mei is bekend wie rector Oosterlinck opvolgt.

    In de betekenis van "op zijn laatst" is uiterlijk gebruikelijker dan ten laatste.



  • In Frankrijk en Nederland spreekt de bevolking zich middels een referendum uit.
    √ In Frankrijk en Nederland spreekt de bevolking zich in een referendum uit.

    Middels wordt door sommige naslagwerken nog steeds beschouwd als een germanisme (een letterlijke vertaling van het Duitse voorzetsel mittels). Het kan in elk geval makkelijk vervangen worden door andere voorzetsels.



  • De verkoop van de Vlaamse productieafdeling van betaalzender Canal+ door Telenet aan de Vlaamse Media Maatschappij (VMMa) komt in het gedrang door de tv-rechten van de Belgische voetbalcompetitie.
    √ Telenet twijfelt of het de Vlaamse productieafdeling van betaalzender Canal+ zal verkopen aan de Vlaamse Media Maatschappij (VMMa), nu het de tv-rechten voor de Belgische voetbalcompetitie niet heeft verworven.

    De oorspronkelijke zin bevat een voorzetselketen en zegt niet expliciet wat de uitzendrechten met de verkoop te maken hebben. Met een paar extra werkwoorden loopt de zin beter.



  • Die junkie weet er meer vanaf.
    √ Die junkie weet er meer van af.

    Twee woorden: af hoort bij weten, niet bij van. Wel: vanaf maandag, vanaf hier.



  • De man probeerde al buiten de rechtzaal om geld los te krijgen van Britney Spears.
    √ De man probeerde al buiten de rechtszaal om geld los te krijgen van Britney Spears.

    Ook met tussen-s: rechtspraktijk, rechtsstaat, rechtssysteem, rechtswezen, rechtszaak. Zonder tussen-n: rechtbank, rechtspraak.



  • firma
    √ uitspraak: fir·maa

    In firma zit een korte doffe i. Niet uitspreken alsof er fierma stond.



Taalmail 222 - 18 mei 2005

  • De bunker met loopgracht maakte deel uit van een Duitse verdedigingslinie.
    √ De bunker met loopgraaf maakte deel uit van een Duitse verdedigingslinie

    Volgens Van Dale is loopgracht dialect.



  • Mocht er toch een kink in de kabel komen, dreigen de vakbonden met acties.
    √ Mocht er toch een kink in de kabel komen, dan dreigen de vakbonden met acties.

    In verzorgde (schrijf)taal is dan verplicht. Volgens de ANS is de constructie zonder dan informeel.



  • Zelfs als maar een kleine fractie van die 72 terawatt zou worden benut, zou de wereldwijde behoefte aan stroom gedekt kunnen worden.
    √ Zelfs als maar een kleine fractie van die 72 terawatt wordt benut, is de wereldwijde behoefte aan stroom gedekt.

    De opeenstapeling van hulpwerkwoorden maakt de zin loodzwaar.



  • Ik heb alles al via internet uitgepluisd.
    √ Ik heb alles al via internet uitgeplozen

    Uitpluizen is een sterk werkwoord: uitpluizen, ploos uit, uitgeplozen.



  • Het olie-voor-voedselprogramma stond Irak toe aan een zeer goedkope prijs een beperkte hoeveelheid olie uit te voeren om daarmee voedsel voor de noodlijdende bevolking te kopen.
    √ Het olie-voor-voedselprogramma stond Irak toe voor een zeer lage prijs een beperkte hoeveelheid olie uit te voeren, zodat het met de opbrengst daarvan voedsel voor de noodlijdende bevolking kon kopen

    Bij prijs is het voorzetsel aan altijd fout. Een goedkope prijs is een vermenging van een lage prijs en goedkoop. In de oorspronkelijke zin is niet duidelijk waar waarmee naar verwijst.



  • Ik kan je natuurlijk ook gewoon oppakken voor wederrechterlijke toeëigening.
    √ Ik kan je natuurlijk ook gewoon oppakken voor wederrechtelijke toe-eigening

    Wederrechtelijk betekent 'tegen het recht', niet 'tegen de rechter'. Toe-eigening moet met een streepje omdat het een samenstelling is.



  • Ophain
    √ uitspraak: op·pẽ

    Uitspreken met p, niet met f. Ophain is een dorp in de provincie Waals-Brabant.



Taalmail 223 - 25 mei 2005

  • Twaalf jaar later ben ik hier in Cannes met zulk een gedurfde film.
    √ Twaalf jaar later ben ik hier in Cannes met zo'n gedurfde film.

    Zulk een is formeel en ouderwets. "Voor substantieven in het enkelvoud die met het onbepaald lidwoord een gecombineerd kunnen worden, wordt zo'n gebruikt, in andere gevallen zulk(e)", zegt de ANS.



  • De internettarieven in ons land zijn erg duur.
    √ De internettarieven in ons land zijn erg hoog.

    De toegang tot internet in België is duur. De tarieven zijn hoog.



  • Er ging een wereld voor me open als ik dit boek doorbladerde.
    √ Er ging een wereld voor me open toen ik dit boek doorbladerde.

    Toen betekent: op dat ene moment dat. Als betekent: elke keer dat.



  • De aannemer heeft hem niet naar het dichtste ziekenhuis gebracht, maar naar dat van Rillaar.
    √ De aannemer heeft hem niet naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis gebracht, maar naar dat van Rillaar.

    Dicht betekent: gesloten (de deur is dicht), nauw aaneengesloten (een dicht woud).



  • De patriarch is in opspraak gekomen omdat hij land van de kerk in Arabisch Oost-Jeruzalem geleased zou hebben aan joodse investeerders.
    √ De patriarch is in opspraak gekomen omdat hij land van de kerk in Arabisch Oost-Jeruzalem verpacht zou hebben aan joodse investeerders.

    Leasen wordt vooral van roerende goederen gezegd, hoewel ook vastgoedleasing bestaat. Het voltooid deelwoord van leasen is in de oorspronkelijke zin fout gespeld. Juist zijn geleasd en geleast.



  • Het medicijn was in de jaren '60 verantwoordelijk voor misvormingen bij duizenden kinderen.
    √ Het medicijn was in de jaren 60 verantwoordelijk voor misvormingen bij duizenden kinderen.

    Volgens taaladvies.net is het aan te bevelen de jaren zestig voluit te schrijven, maar de jaren 60, zonder apostrof, kan ook.



  • ontdekken
    √ uitspraak: on·dek·kə(n)

    Niet uitspreken als [on·tek·kə(n)]. De [t] van ont- wordt [d] onder invloed van de [d] van -dekken.



Taalmail 224 - 3 juni 2005

  • Het vorstenpaar vertrekt voor een achtdaags bezoek aan China.
    √ De koning en de koningin vertrekken voor een achtdaags bezoek aan China.

    Vorstenpaar klinkt schrijftalig en formeel.



  • De kabinetswijziging was noodzakelijk na het Franse neen aan de Europese grondwet.
    √ De kabinetswijziging was noodzakelijk na het Franse neen tegen de Europese grondwet.

    Letterlijk vertaald Frans (non à la constitution). In het Nederlands zeggen we neen tegen iets.



  • De herschikking van de regering komt er na de verwerping van de Europese grondwet in het referendum van afgelopen zondag.
    √ De regering wordt gewijzigd omdat de Fransen de Europese grondwet afgelopen zondag verworpen hebben in een referendum.

    De oorspronkelijke zin is in naamwoordstijl geschreven. Hij bevat een hoop zelfstandige naamwoorden die met voorzetsels aan elkaar gelijmd worden.



  • De man was al een tijd depressief na het afspringen van een relatie met een hulpagente.
    √ De man was al een tijd depressief doordat zijn relatie met een hulpagente afgesprongen was.

    Ook de verzelfstandigde infinitief het afspringen wijst op naamwoordstijl. Het is ook niet duidelijk dat het om zijn relatie gaat.



  • De motie wordt eind deze maand gestemd in de gemeenteraad.
    √ Over de motie wordt eind deze maand gestemd in de gemeenteraad.

    Muziekinstrumenten kunnen gestemd worden. Wetsvoorstellen en moties worden goedgekeurd of aangenomen nadat erover gestemd is.



  • Terug naar de Middeleeuwen. Dat wordt het opzet van een nieuw tv-programma van de VRT en de TROS.
    √ Terug naar de Middeleeuwen. Dat wordt de opzet van een nieuw tv-programma van de VRT en de TROS.

    Het opzet is negatief, iets wat men beraamt: met boos opzet, met het opzet te doden. De opzet is de bedoeling of de manier waarop iets georganiseerd wordt.



  • bijvoorbeeld
    √ uitspraak: bə·voorbeeld, bei·voorbeeld

    Niet uitspreken als [bie·voorbeeld]. De eerste lettergreep van bijzonder wordt wel [bie] uitgesproken.



Taalmail 225 - 10 juni 2005

  • In Groot-Brittannië is twijfel gerezen over het referendum na de neen van Frankrijk en Nederland.
    √ In Groot-Brittannië is twijfel gerezen over het referendum na het neen van Frankrijk en Nederland.

    Het zelfstandig naamwoord nee(n) is onzijdig. Het is ook het ja.



  • Justine Henin stijgt een aantal plaatsen op de wereldranglijst dankzij haar overwinning in Parijs. Ze is nu zevende.
    √ Justine Henin stijgt naar de zevende plaats op de wereldranglijst dankzij haar overwinning in Parijs.

    Een aantal plaatsen is nietszeggend en daardoor overbodig. Ludo Permentier, de taalbewaker van de krant De Standaard, wijst op het onnodige gebruik van een aantal op de Taalblog.



  • Ze zijn vermoord tussen tien en elf uur. Dan was je hier, bij mij.
    √ Ze zijn vermoord tussen tien en elf uur. Toen was je hier, bij mij.

    Dan verwijst naar een moment in de toekomst: "Morgen kom ik naar de vergadering. Dan zal ik hem het plan uitleggen." Toen verwijst naar een moment in het verleden: "Gisteren was ik op de vergadering. Toen heb ik hem het plan uitgelegd."



  • Ons land slaagt er niet in op een deftige manier belastingen te innen.
    √ Ons land slaagt er niet in de belastingen efficiënt te innen.

    Deftig betekent in het algemeen Nederlands: waardig en voornaam. Soms heeft het ook de negatieve bijbetekenis van bekakt of snobistisch.



  • Doris groeit op bij twee homofiele papa's.
    √ Doris groeit op bij twee homoseksuele papa's.

    Homofiel klinkt verouderd en wordt door sommigen ook als kwetsend of beledigend ervaren. Tegenwoordig is homoseksueel het neutrale woord.



  • Wie zulk onsportief gedrag ten toon spreidt, wordt meteen uit de club gezet.
    √ Wie zulk onsportief gedrag tentoonspreidt, wordt meteen uit de club gezet.

    Tentoonspreiden is één woord. Het is ook: spreid(de) tentoon, tentoongespreid.



  • bisschop
    √ uitspraak: bis·schop

    Niet uitspreken als [bis·kop].



Taalmail 226 - 26 juni 2005

  • Opvallend is dat twee derde van de HIV-besmettingen bij homomannen voorkomen.
    √ Opvallend is dat twee derde van de HIV-besmettingen bij homomannen voorkomt.

    Als de breuk onderwerp van de zin is, dan staat de persoonsvorm in het enkelvoud.



  • Toen het nieuws bekend raakte, kende de beurs van Tel Aviv een sterke terugval.
    √ Toen het nieuws bekend raakte, zakte de beurs van Tel Aviv in / fors weg.

    De zin is niet fout, maar een terugval kennen klinkt stroef en technisch.



  • Zijn grootste werk blijft de symfonie die hij tijdens de oorlog schreef en na de bevrijding door het symfonieorkest van het NIR onder zijn leiding werd gecreëerd.
    √ Zijn grootste werk blijft de symfonie die hij tijdens de oorlog schreef en na de bevrijding in première bracht met het symfonieorkest van het NIR. / Zijn grootste werk blijft de symfonie die hij tijdens de oorlog schreef en die na de bevrijding voor het eerst werd uitgevoerd door het symfonieorkest van het NIR onder zijn leiding.

    Met créer wordt in het Frans aangegeven dat een toneelstuk of muziekstuk in première gaat. Het Nederlandse creëren heeft die betekenis niet. Het tweede die moet er staan omdat het een andere grammaticale functie heeft dan het eerste die: die is lijdend voorwerp in die hij tijdens de oorlog schreef en onderwerp in die na de bevrijding ... werd uitgevoerd.



  • Eén op de vier baby's die in Gent wordt geboren, heeft een abnormaal hoge hoeveelheid cadmium in het bloed.
    √ Eén op de vier baby's die in Gent worden geboren, heeft een abnormaal hoge hoeveelheid cadmium in het bloed. / In Gent heeft een kwart van de pasgeboren baby's te veel cadmium in het bloed.

    Worden in het meervoud want de persoonsvorm hoort bij het meervoud baby's. Maar de boodschap kan ook veel bondiger en directer geformuleerd worden.



  • Voor het eerst sinds de uitspraak heeft de familie-Jackson gereageerd.
    √ Voor het eerst sinds de uitspraak heeft de familie Jackson gereageerd.

    Geen streepje in de familie Jackson. Met een streepje geven we aan dat een groep, werkstuk of kwestie naar iemand genoemd is: de commissie-Geerts, het rapport-Van Traa, de zaak-Dutroux. De familie is niet genoemd naar Jackson, ze heet gewoon zo.



  • Jamaica
    √ uitspraak: jaa·maj·kaa, dzjaa·maj·kaa

    Beide uitspraakvarianten zijn correct.



Taalmail 227 - 24 juni 2005

  • Het feit dat het al dagen niet geregend heeft en het feit dat het groeiseizoen van planten nog bezig is, zorgen voor een verhoogd waterverbruik.
    √ Er wordt meer leidingwater verbruikt doordat het al dagen niet geregend heeft en planten in het groeiseizoen veel water nodig hebben.

    Twee keer het feit dat is stilistisch niet fraai. Zorgen voor is een passe-partoutwoord.



  • Onlangs nog werden de plannen in vraag gesteld, omdat ze te duur waren.
    √ Onlangs nog werden de plannen ter discussie gesteld, omdat ze te duur waren.

    In vraag stellen wordt door veel taalgebruikers aangevoeld als letterlijk vertaald Duits. Het is niet duidelijk of de plannen zelf te duur waren of hun uitvoering.



  • Door tijdig hun cultuuraanbod in te voeren, zijn de cultuurhuizen verzekerd van aanwezigheid op tig van on-line- en off-linekanalen.
    √ Als de cultuurhuizen hun aanbod tijdig invoeren, kunnen ze erop rekenen dat het beschikbaar is op tal van on-line- en off-linekanalen.

    De oorspronkelijke zin komt uit de persmededeling van CultuurNet en is niet geschikt als radiotaal. Het informele tig past helemaal niet bij de formele zegging van de zin.



  • De stad Scherpenheuvel-Zichem stopt nu ook met de bedeling van drinkwaterzakjes.
    √ Scherpenheuvel-Zichem deelt ook geen drinkwaterzakjes meer uit.√ In Scherpenheuvel-Zichem worden geen drinkwaterzakjes meer uitgedeeld.

    Bedelen is geen standaardtaal in de betekenis van uitdelen. Stoppen met de bedeling is een omslachtige en ambtelijke manier om niet meer uitdelen te zeggen. Het formeel ambtelijke wordt nog versterkt door de stad Scherpenheuvel-Zichem.



  • Hij oogt verward, minzaam met een typische West-Vlaamse no nonsens stijl.
    √ Hij oogt verward, minzaam met een typische West-Vlaamse no-nonsensestijl.

    In het Nederlands spellen we nonsens. Maar in een samenstelling als no-nonsensestijl gebruiken we de Engelse spelling.



  • volksgezondheid
    √ uitspraak: volksgezondheid

    De klemtoon ligt op de eerste lettergreep.



Taalmail 228 - 1 juli 2005

  • Een getuige, die zelf een politieagent is, had de jongeman zien wegrijden.
    √ Een getuige, die zelf politieagent is, had de jongeman zien wegrijden.

    Geen lidwoord als de persoonsnaam (hier politieagent) een functie of beroep aanduidt.



  • Het bedrijf verwerkte de melk in veevoeder, zodat de antibiotica in de voedselketen terechtkwam.
    √ Het bedrijf verwerkte de melk in veevoeder, zodat de antibiotica in de voedselketen terechtkwamen.

    Antibiotica is een meervoud. De persoonsvorm moet dus ook in het meervoud.



  • Het doek is versneden en per opbod verkocht.
    √ Het doek is versneden en bij opbod verkocht.

    Let op het voorzetsel.



  • In de zomer van 2003 zijn er 1250 overlijdens geweest die aan de hitte konden worden toegeschreven.
    √ In de zomer van 2003 zijn er 1250 sterfgevallen geweest die aan de hitte konden worden toegeschreven.√ In de zomer van 2003 zijn 1250 mensen gestorven door de hitte.

    Overlijden is niet telbaar. De zin had ook veel slanker gekund.



  • Van Cauwenberghe spreekt van honderden miljoenen euro. / In korte tijd stond er een file van tientallen kilometer.
    √ Van Cauwenberghe spreekt van honderden miljoenen euro's. / In korte tijd stond er een file van tientallen kilometers.

    Na een onbepaald telwoord (honderden miljoenen, tientallen) staat een munteenheid en een maataanduiding in het meervoud.



  • De Raad van State krijgt drie jaar om haar achterstand weg te werken.
    √ De Raad van State krijgt drie jaar om zijn achterstand weg te werken.

    Het woord raad is uitsluitend mannelijk.



  • Hij doet ook een oproep naar Antwerpse politici om met financiële steun over de brug te komen.
    √ Hij doet ook een oproep aan Antwerpse politici om met financiële steun over de brug te komen.

    Een afgezwakt geval van naar ... toe. Het juiste voorzetsel is aan.



Taalmail 229 - 8 juli 2005

  • De Londenaars proberen hun normale leven te hernemen.
    √ De Londenaars proberen hun normale leven weer op te pakken.

    Hernemen wordt in deze betekenis beschouwd als een gallicisme.



  • Voor kenners is de man die werd aangeduid als opvolger van Foccroulle, geen verrassing.
    √ Voor kenners is de man die werd aangewezen als opvolger van Foccroulle, geen verrassing.

    Aanduiden is geen standaardtaal in de betekenis van aanstellen, aanwijzen.



  • We gingen samenwonen nadat ik bij Martin weg was.
    √ We gingen samenwonen nadat ik bij Martin weggegaan was / was weggegaan.√ We gingen samenwonen toen ik bij Martin weg was.

    Onzorgvuldige vertaling van We set up home together after I left Martin. Na nadat komt bij voorkeur een voltooide tijd. Na toen past wel een onvoltooide tijd.



  • Na amper zes maand als minister stapt hij op.
    √ Na amper zes maanden als minister stapt hij op.

    Alleen de tijdsaanduidingen op -r blijven in het enkelvoud na een bepaald telwoord: zes dagen, zes weken, zes maanden; zes uur, zes jaar.



  • Wij hebben voor de rijkdom van België gezorgd met onze staal en steenkool.
    √ Wij hebben voor de rijkdom van België gezorgd met ons staal en onze steenkool.

    Samentrekking is alleen mogelijk als het weggelaten woord dezelfde vorm heeft.



  • Hong Kong wordt op de Olympische Spelen van 2008 het Mekka van de paardensport.
    √ Hongkong wordt op de Olympische Spelen van 2008 het mekka van de paardensport.

    In het Nederlands spellen we Hongkong in één woord. Alleen de plaatsnaam Mekka krijgt een hoofdletter; in figuurlijke zin wordt mekka met kleine letter gespeld.



  • Edinburgh
    √ uitspraak: ed·din·brə

    De laatste lettergreep kan in het Britse Engels alleen als [brə] uitgesproken worden.



Taalmail 230 - 15 juli 2005

  • Op een paar uur viel er evenveel regen als anders op anderhalve maand.
    √ In een paar uur viel er evenveel regen als anders in anderhalve maand.

    Bij een tijdsduur hoort doorgaans het voorzetsel in.



  • Alle actievoerders worden ten onrechte over één kam gescheerd.
    √ Alle actievoerders worden ten onrechte over één kam geschoren.

    Het overgankelijke werkwoord scheren wordt in alle betekenissen sterk vervoegd. Het onovergankelijke werkwoord scheren (zich rakelings langs iets bewegen) wordt zwak vervoegd: het rotsblok is rakelings langs de aarde gescheerd.



  • De kloof tussen zij die toegang hebben tot informatie en zij die ervan verstoken blijven, groeit.
    √ De kloof tussen hen die toegang hebben tot informatie en hen die ervan verstoken blijven, groeit.

    Na een voorzetsel (hier tussen) komt de voorwerpsvorm van het persoonlijk voornaamwoord (hier hen).



  • De scanners zijn een kostelijke zaak en zullen ook veel vertraging veroorzaken.
    √ De scanners zijn een dure zaak en zullen ook veel vertraging veroorzaken.

    Kostelijk in de zin van duur of kostbaar is geen algemeen Nederlands. In plaats van het informele een dure zaak had er ook gewoon duur kunnen staan.



  • De brandweer heeft het deze dagen bijzonder druk gehad.
    √ De brandweer heeft het dezer dagen bijzonder druk gehad.

    In de betekenis van 'onlangs, de afgelopen tijd' is het dezer dagen.



  • In Los Angeles heeft actrice Cameron Diaz getuigd in het proces dat ze inspande tegen fotograaf John Rutter.
    √ In Los Angeles heeft actrice Cameron Diaz getuigd in het proces dat ze aanspande tegen fotograaf John Rutter.

    Een proces wordt aangespannen. Paarden worden ingespannen (of aangespannen).



  • Twee jaar cel voor geweldadige dief.
    √ Twee jaar cel voor gewelddadige dief.

    De eind-d van geweld en de begin-d van daad blijven bewaard in gewelddaad en gewelddadig.



Taalmail 231 - 22 juli 2005

  • Op een aantal kaarten staat het adres van de koning, zodat de Belgen hun gelukwensen kunnen overmaken aan Albert.
    √ Op een aantal kaarten staat het adres van koning Albert, zodat de Belgen hem kunnen gelukwensen.

    In het Nederlands worden gelukwensen overgebracht of aangeboden; geld kan worden overgemaakt. De zin klinkt gewoner als koning en Albert bij elkaar gebracht worden en in de bijzin met hem verwezen wordt. We kunnen de koning ook kortweg gelukwensen of feliciteren.



  • De Londerzeelse burgemeester roept de koning ter hulp.
    √ De Londerzeelse burgemeester roept de koning te hulp.

    In vaste verbindingen met hulp wordt het voorzetsel te gebruikt: te hulp komen, roepen, snellen.



  • De kiosk staat op het trottoir omdat de medewerker met een verlengkabel elektriciteit kan nemen uit het stadhuis.
    √ De kiosk staat op het trottoir zodat de medewerker met een verlengkabel elektriciteit van het stadhuis kan gebruiken.

    Omdat had gekund als er had gestaan: ... omdat de medewerker stroom moet kunnen gebruiken. Zonder moeten duidt de bijzin het beoogde doel of het gevolg aan, eerder dan de reden. Opdat kan ook, maar klinkt formeel.



  • De "Mademoiselle, Madame" vaarde langzaam van de Kruidtuin naar het Rogierplein.
    √ De "Mademoiselle, Madame" voer langzaam van de Kruidtuin naar het Rogierplein.

    Varen is een sterk werkwoord: varen, voer, gevaren.



  • Het is nog niet duidelijk wanneer de afbraak van de schoorstenen zal gebeuren.
    √ Het is nog niet duidelijk wanneer de schoorstenen afgebroken worden.

    De afbraak zal gebeuren is een schoolvoorbeeld van naamwoordstijl.



  • "Star Trek" was erg populair bij enthousiaste science fiction-fans, maar was geen kijkcijferkanon.
    √ "Star Trek" was erg populair bij enthousiaste sciencefictionfans, maar was geen kijkcijferkanon.

    Sciencefiction wordt als één woord gespeld. De samenstellingen zijn ook één woord: sciencefictionfilm, sciencefictionschrijver.



  • tyfoon, taifoen
    √ uitspraak: tie·foon, tai·foen

    Beide spelling- en uitspraakvarianten zijn correct.



Taalmail 232 - 29 juli 2005

  • In de buurt van Charleroi zijn tientallen tonnen voedingsmiddelen ontdekt waarvan de versheidsdatum is vervalst.
    √ In de buurt van Charleroi zijn tientallen tonnen voedingsmiddelen ontdekt waarvan de houdbaarheidsdatum is vervalst.

    Houdbaarheidsdatum is de gebruikelijke term voor levensmiddelen. In verband met verbintenissen spreken we van de vervaldatum of vervaldag.



  • Rutter had gezegd dat geïnteresseerden 4 miljoen voor de foto's wouden neertellen.
    √ Rutter had gezegd dat geïnteresseerden 4 miljoen voor de foto's wilden neertellen.

    De enkelvoudsvorm wou is gebruikelijk naast wilde. De meervoudsvorm wouen komt alleen in informele gesproken taal voor.



  • De bedrijfsleider heeft zich aangeboden bij de gerechtelijke diensten van Charleroi.
    √ De bedrijfsleider heeft zich gemeld bij het gerecht van Charleroi.

    Wie zich aanbiedt, stelt zich ergens kandidaat voor, stelt zijn diensten ter beschikking. Gerechtelijke diensten is ambtenarees voor het gerecht of justitie.



  • Volgens De Lijn is dat te wijten aan het aantal kilometers die de bussen nu meer rijden.
    √ Volgens De Lijn is dat te wijten aan het aantal kilometers dat de bussen nu meer rijden.

    Woordgroepen met het aantal worden altijd gevolgd door dat, omdat aantal de kern van de woordgroep is.



  • Ze is dol op zijn drie kinderen uit zijn vorig huwelijk.
    √ Ze is dol op zijn drie kinderen uit zijn vorige huwelijk.

    Het bijvoeglijk naamwoord moet verbogen worden.



  • Uit eigen marktonderzoek blijkt dat er weldegelijk belangstelling is.
    √ Uit eigen marktonderzoek blijkt dat er wel degelijk belangstelling is.

    Wel degelijk wordt in twee woorden gespeld.



  • exotisch
    √ uitspraak: ek·soo·ties

    Een x tussen twee klinkers wordt stemloos, als ks, uitgesproken.



Taalmail 233 - 5 augustus 2005

  • De ijsroomfabrikant investeert 2,5 miljoen euro in nieuwe productielijnen en opslagruimtes.
    √ De roomijsfabrikant investeert 2,5 miljoen euro in nieuwe productielijnen en opslagruimtes.

    IJs dat met room gemaakt is, is roomijs. Het onderscheidt zich van melkijs en waterijs.



  • Hij eindigde in een tijd van 23 seconden en 1 honderdste.
    √ Hij eindigde in een tijd van 23 en 1 honderdste seconde.

    Het breukgetal (1 honderdste) moet voor de eenheid (seconde) staan.



  • De pastoor van Boekhoute bij Assenede mag voorlopig dan toch in zijn pastorij blijven wonen.
    √ De pastoor van Boekhoute bij Assenede mag voorlopig dan toch in zijn pastorie blijven wonen.

    Pastorij is geen algemeen Nederlands.



  • De Saudische overheid heeft al laten weten z'n oliebeleid niet te zullen veranderen.
    √ De Saudische overheid heeft al laten weten dat ze haar oliebeleid niet zal veranderen.

    Overheid is een vrouwelijk woord, zoals alle woorden op -heid. Een dat-zin met een vervoegd werkwoord klinkt minder stijf dan een infinitiefzin.



  • Het verschil tussen beide speelsters is in de eerste set niet groot. Het is Clijsters die de eerste set pakt met 7-5.
    √ Het verschil tussen beide speelsters is in de eerste set niet groot. Hij / Die wordt gepakt door Clijsters, met 7-5.

    Een gekloofde zin (het is ... die) doet schrijftalig aan.



  • Moskeeën moeten makkelijker kunnen worden gesloten en foute imams moeten de deur worden gewezen.
    √ Moskeeën moeten makkelijker kunnen worden gesloten en foute imams moet de deur worden gewezen.

    Het onderwerp van de zin is de deur. De persoonsvorm moet dus in het enkelvoud.



  • Op 3 oktober ligt hun debuutalbum opnieuw in de winkel, vergezeld van een bonuscd met eerder onuitgegeven livemateriaal.
    √ Op 3 oktober ligt hun debuutalbum opnieuw in de winkel, vergezeld van een bonus-cd met eerder onuitgegeven livemateriaal.

    Samenstellingen met een afkorting (hier cd) worden met een streepje gespeld.



Taalmail 234 - 12 augustus 2005

  • Er wordt weer volop gemetst en getimmerd.
    √ Er wordt weer volop gemetseld en getimmerd.

    Metsen is geen standaardtaal. Iemand die metselt, is een metselaar.



  • Drie renners doen zich opmerken: de Belg Gert Steegmans, de Portugees Paulinho en de Spanjaard Gonzalez.
    √ Drie renners rijden zich in de kijker: de Belg Gert Steegmans, de Portugees Paulinho en de Spanjaard Gonzalez.

    Zich doen opmerken is vertaald Frans (se faire remarquer).



  • Maar de koeienvangers zijn mistevreden, want ze krijgen hun centen niet.
    √ Maar de koeienvangers zijn niet tevreden, want ze krijgen hun centen niet.

    Mistevreden is een contaminatie van misnoegd en ontevreden.



  • Hij zal moeten bewijzen dat hij beter is dan haar.
    √ Hij zal moeten bewijzen dat hij beter is dan zij.

    Al eerder gemeld. Meer uitleg in de Taaldatabanken.



  • Albert liet zich vergezellen door zijn zussen Stéphanie en Caroline, en diens echtgenoot prins Ernst-August von Hannover.
    √ Albert liet zich vergezellen door zijn zus Stéphanie, en door zijn zus Caroline en haar man prins Ernst-August von Hannover.

    Diens kan alleen naar een man verwijzen. Man is minder formeel dan echtgenoot.



  • De jongeman reed eerst een man uit Gent aan en daarna een fietster van 75.
    √ De jongeman reed eerst een man uit Gent aan en daarna een fietsster van 75.

    Werk+ster geeft werkster, fiets+ster geeft fietsster.



  • melancholie
    √ uitspraak: mee·lan·choo·lie

    De ch in melancholie wordt als een ch uitgesproken, niet als een k.



Taalmail 235 - 19 augustus 2005

  • Anders wordt hem een plaatsje gezocht in een dierentuin.
    √ Anders wordt voor hem een plaatsje gezocht in een dierentuin.

    Bij een belanghebbend voorwerp kan het voorzetsel voor hier niet weggelaten worden in het algemeen Nederlands.



  • Is de ontknoping aan het Centraal Station nakend?
    √ Komt de ontknoping bij het Centraal Station dichterbij?

    Nakend is erg formeel en ouderwets. In het algemeen Nederlands is het voorzetsel bij gebruikelijker voor het uitdrukken van nabijheid dan aan.



  • (over schadelijke chemische stoffen:) De reserves in de bosbodem van deze stoffen maken dat er vandaag nog weinig veranderd is voor de bomen die er hun voedsel uithalen.
    √ Doordat er resten van deze stoffen in de bosbodem zitten, is er maar weinig veranderd voor de bomen die er hun voedsel uit halen.

    Reserves zijn noodvoorraden, wat hier niet bedoeld is. Maken dat is informeel en maakt de zin stilistisch minder fraai. Uithalen, in één woord, bestaat wel, maar geen van de betekenissen van dat woord is van toepassing.



  • Ze was bang dat ze, als ze daar te lang mee zou wachten, niet meer weer zou durven te rijden.
    √ Ze was bang dat ze niet meer weer zou durven te rijden, als ze daar te lang mee zou wachten.

    Geneste bijzinnen (een bijzin in een bijzin) maken een zin nodeloos ingewikkeld.



  • Een lerares op rust botst op een oud-leerling.
    √ Een gepensioneerde lerares botst op een oud-leerling.

    Op rust is geen algemeen Nederlands.



  • Labyrinth Assenede geplaagd door vandalisme
    √ Labyrint Assenede geplaagd door vandalisme

    Geen h aan het eind van het woord.



  • detective
    √ uitspraak: die·tek·tif, dee·tek·tie·və

    Zowel de Engelse als de vernederlandste uitspraak is goed.



Taalmail 236 - 26 augustus 2005

  • Hopelijk hebt u er wat kunnen van genieten.
    √ Hopelijk hebt u er wat van kunnen genieten.

    De werkwoorden moeten bij elkaar blijven.



  • De uitbaters hebben een advocaat onder de arm genomen.
    √ De uitbaters hebben een advocaat in de arm genomen.

    Een tas neem je onder de arm. Een patiënt loopt aan de arm van een verpleger. Een advocaat neem je in de arm als je zijn hulp inroept.



  • Eén op de drie vrouwen die aanklopt bij een vluchthuis, kan daar niet terecht.
    √ Eén op de drie vrouwen die aankloppen bij een vluchthuis, kan daar niet terecht.

    Van elke drie vrouwen die bij een vluchthuis aankloppen, kan één er niet terecht.



  • Na afloop zei hij dat Israëli's en Palestijnen in de regio moeten leren samenleven, anders richten ze elkaar ten gronde.
    √ ..., anders richten ze elkaar te gronde.

    Geen n.




  • De molen is geklasseerd maar erg vervallen.
    √ De molen is een beschermd monument, maar is erg vervallen.

    Klasseren betekent: op een rij zetten, netjes opbergen. In de betekenis van 'beschermen' is het letterlijk vertaald Frans.



  • Ook "Het Volk" zoekt naar nieuwe tendenzen.
    √ Ook "Het Volk" zoekt naar nieuwe tendensen.

    Ook in het meervoud met s.



  • Benedictus XVI
    √ lezen als: Benedictus de Zestiende.

    Bij namen van koningen, keizers en pausen lezen we het Romeinse cijfer als een rangtelwoord. Maar de voetbalploeg Willem II is Willem Twee.



Taalmail 237 - 2 september 2005

  • De orkaan Katrina verplaatst zich aan 25 kilometer per uur.
    √ De orkaan Katrina verplaatst zich met (een snelheid van) 25 kilometer per uur.

    Voor snelheden is het voorzetsel aan altijd fout.



  • Het blijft onduidelijk hoeveel slachtoffers de orkaan gekost heeft.
    √ Het blijft onduidelijk hoeveel slachtoffers de orkaan geëist heeft.

    Ook goed: Het blijft onduidelijk hoeveel mensen de orkaan het leven gekost heeft.



  • De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie wil nu weten hoe aan het probleem te verhelpen is.
    √ De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie wil nu weten hoe het probleem te verhelpen is.

    Bij verhelpen hoort een lijdend voorwerp, zonder voorzetsel. Als verhelpen met een woord als iets, niets, weinig of veel verbonden is, is aan wel correct: er is niets aan te verhelpen.



  • Het plan houdt er ook rekening mee dat een vorig investeringsplan zijn objectieven niet gehaald heeft.
    √ Het plan houdt er ook rekening mee dat de doelstellingen van een vorig investeringsplan niet gehaald zijn.

    In het Nederlands is een objectief de voorste lens of het voorste lenzenstelsel van een camera, telescoop en dergelijke. Kunnen plannen doelstellingen halen?



  • De economie van Estland is volgens de regering nu klaar om de eurozone te vervoegen.
    √ De economie van Estland is volgens de regering nu klaar om zich bij de eurozone aan te sluiten.

    Alleen werkwoorden worden vervoegd.



  • Op het grondgebied van de gemeenten Aartselaar, Edegem en Kontich moet er 600 hectare bos- en recreatiegebied bijkomen.
    √ Op het grondgebied van de gemeenten Aartselaar, Edegem en Kontich moet er 600 hectare bos- en recreatiegebied bij komen.

    Bijkomen, in één woord, betekent 'uit een flauwte of narcose ontwaken' of 'weer op adem komen'. Dat is niet bedoeld.



  • New Orleans
    √ uitspraak: njoe o:r·lənz

    Andere uitspraakvarianten komen ook voor. De lokale uitspraak, die ook door CNN gebruikt wordt, is [njoe o:r·lənz].



Taalmail 238 - 12 september 2005

  • Zijn er mensen die weer handel proberen drijven?
    √ Zijn er mensen die weer handel proberen te drijven?

    Proberen wordt altijd met te gecombineerd. Ook goed: Zijn er mensen die proberen weer handel te drijven?



  • De minister sanctioneert slecht werkende sportfederaties.
    √ De minister legt een sanctie op aan slecht werkende sportfederaties.

    Sanctioneren betekent: goedkeuren, bekrachtigen.



  • Maar er zijn ook optimisten, die niet bij de pakken blijven zitten.
    √ Maar er zijn ook optimisten, die niet bij de pakken blijven neerzitten.

    De uitdrukking luidt bij de pakken blijven neerzitten (moedeloos zijn).



  • Jonge fietsers kennen de wegcode nauwelijks en kunnen risico's onvoldoende inschatten.
    √ Jonge fietsers kennen het verkeersreglement nauwelijks en kunnen risico's onvoldoende inschatten.

    Wegcode is letterlijk vertaald Frans (code de la route).



  • Nu schermt de Europese Unie zich te veel af, zegt de Indische minister van Handel.
    √ Nu schermt de Europese Unie zich te veel af, zegt de Indiase minister van Handel.

    Bij de staat India hoort het bijvoeglijk naamwoord Indiaas.



  • Volgens sommige getuigen stierven meer mensen door Russische wapens dan door toedoen van de gijzelaars.
    √ Volgens sommige getuigen stierven meer mensen door Russische wapens dan door toedoen van de gijzelnemers.

    Gijzelaars zijn de gegijzelden.



  • expert
    √ uitspraak: eks·pe:r

    Het meervoud is experts [eks·pe:rs].



Taalmail 239 - 20 september 2005

  • Ik heb nog wel een paar verrassingetjes voor hem.
    √ Ik heb nog wel een paar verrassinkjes voor hem.

    Als de klemtoon op de lettergreep voor de uitgang -ing valt, wordt het verkleinwoord met -kje gemaakt.



  • Daarmee is het plan weeral van de baan.
    √ Daarmee is het plan alweer van de baan.

    In het algemeen Nederlands is het net andersom: alweer.



  • De brandweerkorpsen van Zelzate en Assenede zijn de dode vissen aan het ruimen.
    √ Het brandweerkorps van Zelzate en dat van Assenede zijn de dode vissen aan het ruimen.

    De oorspronkelijke zin is niet fout, maar is dubbelzinniger dan de tweede. De eerste zin kan ook gelezen worden als de brandweerkorpsen van Zelzate en de brandweerkorpsen van Assenede. Meestal lost de context de dubbelzinnigheid van zulke zinnen op.



  • Vooral het feit dat hij niet geselecteerd werd voor de Ronde van Frankrijk dit jaar, ontgoochelde Baguet.
    √ Baguet was vooral teleurgesteld omdat hij dit jaar niet mee mocht naar de Ronde van Frankrijk.

    De oorspronkelijke zin klinkt nogal stijf met dat het feit dat voorop.



  • Dat zegt de Amerikaanse Milieubeschermingsdienst op basis van de eerste staalnames.
    √ Dat zegt de Amerikaanse Milieubeschermingsdienst op basis van de eerste monsternemingen / monsternames.

    Staal wordt vooral gebruikt voor bulkgoederen (o.a. textiel).



  • In de kreek drijven honderden dode vissen, ondermeer karpers en baarzen.
    √ In de kreek drijven honderden dode vissen, onder meer karpers en baarzen.

    Onder meer wordt in twee woorden gespeld.



  • bikini
    √ uitspraak: bie·kie·nie, bie·kie·nie

    Beide uitspraakvarianten zijn goed. De uitspraak [bie·kie·nie] komt vooral in België voor.



Taalmail 240 - 3 oktober 2005

  • De letterraadsels zijn niet zo moeilijk voor een doorwinterde puzzelaar.
    √ De letterraadsels zijn niet zo moeilijk voor een doorgewinterde puzzelaar.

    Wie veel ervaring heeft, is doorgewinterd.



  • Omwonenden, scholen en bedrijven in de buurt werden gevraagd om deel te nemen aan de oefening.
    √ Omwonenden, scholen en bedrijven in de buurt werd gevraagd om deel te nemen aan de oefening.

    Omwonenden, scholen en bedrijven in de buurt is niet het onderwerp van de zin. Het is meewerkend voorwerp: aan omwonenden, scholen en bedrijven in de buurt werd gevraagd ...



  • Bij een poging om de Spaanse enclave Melilla binnen te geraken, zijn vanmorgen 135 mensen gewond geraakt.
    √ Bij een poging om de Spaanse enclave Melilla binnen te komen, zijn vanmorgen 135 mensen gewond geraakt.

    Geraken klinkt in het algemeen Nederlands wat formeel of ouderwets. Komen is gewoner.



  • Het duurde drie uur vooraleer de meer dan twee ton zware plaat was weggehaald.
    √ Het duurde drie uur voor de plaat van ruim twee ton was weggehaald.

    Vooraleer is niet fout, maar voor klinkt gewoner. De meer dan twee ton zware plaat is een voorbeeld van een tangconstructie en kan veel eenvoudiger geformuleerd worden.



  • Verscheidene inwoners van Brasschaat hebben een telefoontje gekregen van mensen die zich uitgeven als medewerker van de watermaatschappij.
    √ Verscheidene inwoners van Brasschaat hebben een telefoontje gekregen van mensen die zich uitgeven voor medewerker van de watermaatschappij.

    Of: ... die zich voordoen als medewerker van de watermaatschappij.



  • Toch zien heel wat economisten een trend: ons land bokst te traag op tegen nieuwe economieën.
    √ Toch zien heel wat economen een trend: ons land bokst te traag op tegen nieuwe economieën.

    In het algemeen Nederlands is econoom het gebruikelijke woord. Economist komt vrijwel uitsluitend in het Belgische Nederlands voor.



  • Wie vrijdag en zaterdag pistoolschoten hoort in de buurt van de Verlatstraat in Antwerpen, moet zich niet ongerust maken.
    √ Wie vrijdag en zaterdag pistoolschoten hoort in de buurt van de Verlatstraat in Antwerpen, hoeft zich niet ongerust te maken.

    In de zin van het is niet nodig dat ... is het hoeven.



Taalmail 241 - 10 oktober 2005

  • De Britse pers zwaait met lof voor minister van Buitenlandse ZakenStraw.
    √ De Britse pers heeft veel lof voor minister vanBuitenlandse Zaken Straw.

    Twee formuleringen zijn door elkaar gehaald. Ook goed: De Britse perszwaait minister van Buitenlandse Zaken Straw lof toe.



  • Het is ontstellend hoe snel de veranderingen in Turkije plaatsvinden.
    √ Het is opmerkelijk hoe snel de veranderingen in Turkije plaatsvinden.

    Ontstellend heeft een negatieve bijklank die niet bedoeld was.



  • Piketten joegen werkwilligen weg.
    √ Postende stakers /stakersposten joegen werkwilligen weg.

    Een piket is een aangepunt paaltje.



  • Bedoeling is om duidelijk te maken hoezeer oorlog en geweld het leven vankinderen ontwrichten.
    √ Het is de bedoeling duidelijk te makenhoezeer oorlog en geweld het leven van kinderen ontwrichten.

    Bedoeling is ... is een typische schrijftaalconstructie. Ingeschreven (journalistieke) taal duikt ze steeds vaker op, in gesproken taalis het is de bedoeling ... veel gewoner.



  • Mochten er vandaag gemeenteraadsverkiezingen zijn, zouden de meesteAntwerpenaren het liefst Patrick Janssens burgemeester zien worden.
    √ Als er vandaag gemeenteraadsverkiezingen gehouden werden, zouden demeeste Antwerpenaren het liefst Patrick Janssens burgemeester zien worden.

    Bij een louter denkbeeldige toestand (er zijn nu geen verkiezingen) ismochten uitgesloten.



  • De royalties alleen brengen jaarlijks een miljoen op.
    √ Deroyalty's alleen brengen jaarlijks een miljoen op.

    In het Nederlands spellen we royalty's. De spelling royaltiesis Engels.



  • vice-premier
    √ uitspraak: vie·sə...

    In vice zit een heldere ie. Niet uitspreken alsof er vissenstond.



    • Let op!

  • De Woordenlijst spelt sinds 2005 vicepremier.

Taalmail 242 - 17 oktober 2005

  • De lage inkomens krijgen wat ze te veel betalen aan remgeld binnen de paar maanden teruggestort door het ziekenfonds.
    √ Aan de lage inkomens stort het ziekenfonds het te veel betaalde remgeld binnen een paar maanden terug.

    De oorspronkelijke zin is nogal ingewikkeld door de grote afstand tussen krijgen en teruggestort. In een tijdsaanduiding gebruiken we een onbepaald lidwoord na binnen.



  • Op het gelijkvloers stonden brandende fietsen.
    √ Op de benedenverdieping stonden brandende fietsen.

    Gelijkvloers is geen zelfstandig naamwoord.



  • Twee en een half miljoen mensen leeft in tenten of in open lucht.
    √ Twee en een half miljoen mensen leven in tenten of in de openlucht.

    In de openlucht, met lidwoord en openlucht als één woord. De persoonsvorm mag ook in het enkelvoud staan, maar bij personen is het meervoud gebruikelijker.



  • Een derde van de 18-jarigen die net een rijbewijs behaald heeft, veroorzaakt een verkeersongeval.
    √ Een derde van de 18-jarigen die net een rijbewijs behaald hebben, veroorzaakt een verkeersongeval.

    Van alle 18-jarigen die net een rijbewijs behaald hebben, veroorzaakt een derde een verkeersongeval.



  • Door een aantal kortsluitingen zaten een aantal huizen langs de rijksweg tijdelijk zonder stroom.
    √ Door kortsluitingen zaten enkele huizen langs de rijksweg tijdelijk zonder stroom.

    Wees zuinig met het lege een aantal.



  • Het is de eerste gemeente in onze provincie die daarvoor niet meer bij Stedebouw hoeft aan te kloppen.
    √ Het is de eerste gemeente in onze provincie die daarvoor niet meer bij Stedenbouw hoeft aan te kloppen.

    In stedenbouw worden de algemene regels voor het gebruik van de tussen-n toegepast.



  • Eigenbrakel, Kortenberg, Zaventem
    √ uitspraak: ei·gən·braa·kəl, kor·tən·berg, zaa·vən·tem

    Spreek in eigennamen de n uit. Dat klinkt verzorgder.



Taalmail 243 - 24 oktober 2005

  • De Europese ministers van Buitenlandse Zaken hebben zich vanochtend in Luxemburg beraad over maatregelen tegen de vogelpest.
    √ De Europese ministers van Buitenlandse Zaken hebben zich vanochtend in Luxemburg beraden over maatregelen tegen de vogelpest.

    De voltooide tijd van zich beraden is hebben zich beraden.



  • Naar de bevolking toe wordt geadviseerd dat jonge kinderen, ouderen en mensen die in contact komen met pluimvee zich laten inenten tegen griep.
    √ Jonge kinderen, ouderen en mensen die in contact komen met pluimvee wordt aangeraden zich tegen griep te laten inenten.

    Naar de bevolking toe is overbodig. Naar ... toe is bovendien een passe-partoutvoorzetsel.



  • Kan de vonk ook overslagen naar Vlaanderen?
    √ Kan de vonk ook overslaan naar Vlaanderen?

    Bij de infinitief overslaan hoort het voltooid deelwoord overgeslagen. Overslagen bestaat niet.



  • In Waterloo is een man zwaargewond bij een ruzie tussen twee Oost-Europese families.
    √ In Waterloo is een man zwaargewond geraakt bij een ruzie tussen twee Oost-Europese families.

    Zwaargewond is een bijvoeglijk naamwoord, geen voltooid deelwoord. Vervang het door een ander bijvoeglijk naamwoord - bijvoorbeeld ziek -en dan is meteen duidelijk dat de zin niet klopt. Dit kan wel: In Waterloo is een man zwaar verwond bij een ruzie.



  • Wie het vliegtuig moet nemen, kan zich beter naar Zaventem laten voeren of met de trein komen.
    √ Wie het vliegtuig moet nemen, kan zich beter naar Zaventem laten wegbrengen of met de trein komen.

    Voeren is geen standaardtaal in deze betekenis.



  • De bankverzekeringsgroep organiseert volgende maand vier jobbeurzen.
    √ De bank-verzekeringsgroep organiseert volgende maand vier jobbeurzen.

    Het streepje moet er staan omdat het om een samenkoppeling gaat: het bedrijf is een bank én een verzekeringsgroep.



  • griep
    √ uitspraak: [griep]

    In griep zit een korte heldere ie. Niet uitspreken als [grip].



Taalmail 244 - 31 oktober 2005

  • Twee andere kandidaat-overnemers, onder wie Arcelor, moesten de duimen leggen voor Mittal Steel.
    √ Twee andere kandidaat-overnemers, onder wie Arcelor, moesten het afleggen tegen Mittal Steel.

    Volgens Taaladvies.net en Van Dale behoort de duimen leggen tot de standaardtaal in België.



  • Bernanke gaat pas eind januari aan de slag, maar zijn aanstelling is nu al groot nieuws in financiële middens.
    √ Bernanke gaat pas eind januari aan de slag, maar zijn aanstelling is nu al groot nieuws in financiële kringen /de financiële wereld.

    Middens is een letterlijke vertaling van milieux.



  • Het Nieuwsblad schrijft dat één op de zes leerlingen in het secundair onderwijs het afgelopen schooljaar van een studiebeurs genoot.
    √ Het Nieuwsblad schrijft dat één op de zes leerlingen in het secundair onderwijs het afgelopen schooljaar een studiebeurs kreeg.

    Genieten van betekent: ergens plezier aan beleven. In de betekenis van "krijgen" is het genieten zonder meer. Maar dat klinkt formeel.



  • Gazet van Antwerpen focust op het toenemende geweld in ziekenhuizen. De criminaliteit in hospitaals is de jongste vijf jaar met 23 procent gestegen.
    √ Gazet van Antwerpen focust op het toenemende geweld in ziekenhuizen. De laatste vijf jaar is dat met 23 procent gestegen.

    Een hospitaal (meervoud: hospitalen) is een militair ziekenhuis. Het woord is hier gebruikt door synoniemendwang. Bij tijdsaanduidingen is laatste gebruikelijker dan jongste.



  • "De omvang van de tragedie in Pakistan overtreft bijna onze donkerste nachtmerrie", zei de baas van de Verenigde Naties.
    √ "De omvang van de tragedie in Pakistan overtreft bijna onze donkerste nachtmerrie", zei de topman / secretaris-generaal van de Verenigde Naties.

    Baas is te informeel voor een zakelijke context.



  • Het was tevergeefse moeite.
    √ Het was vergeefse moeite.

    Als bijvoeglijk naamwoord bij een zelfstandig naamwoord (hier moeite) gebruiken we altijd vergeefs.



  • In Malle hebben natuurliefhebbers een soort ontdekt die totnogtoe niet in België of Nederland voorkwam.
    √ In Malle hebben natuurliefhebbers een soort ontdekt die tot nog toe niet in België of Nederland voorkwam.

    Tot nog toe wordt als drie woorden gespeld.



Taalmail 245 - 7 november 2005

  • In Azerbeidzjan zijn ruim een kwart van de stemmen bij de parlementsverkiezingen geteld en de regeringspartij ligt op kop.
    √ In Azerbeidzjan is ruim een kwart van de stemmen bij de parlementsverkiezingen geteld en de regeringspartij ligt op kop.

    De kern van het onderwerp (een kwart van de stemmen) is het enkelvoudige kwart. De persoonsvorm moet ook in het enkelvoud staan.



  • In Goetsenhoven bij Tienen is op een parkeerplaats langs de E40 een grote stapel oude kledij gevonden.
    √ In Goetsenhoven bij Tienen is op een parkeerplaats langs de E40 een grote stapel oude kleren gevonden.

    Bij kledij gaat het om gewaden.



  • Fujimori werd op verzoek van een Chileense rechter vanmorgen opgepakt in de hoofdstad Santiago.
    √ Fujimori werd op last/bevel van een Chileense rechter vanmorgen opgepakt in de hoofdstad Santiago.

    Verzoek is te zwak. De rechter heeft de arrestatie bevolen.



  • De twee hebben de feiten altijd ontkend, maar toch hebben ze een gevangenisstraf gekregen.
    √ De twee hebben altijd hun onschuld staande gehouden, maar hebben toch een gevangenisstraf gekregen.

    In het Nederlands neigt de feiten ontkennen naar liegen: niet willen zien wat er aantoonbaar is. Nier les faits is de juistheid van een beschuldiging aanvechten.



  • Volgens mij raak je een beetje overhit.
    √ Volgens mij raak je een beetje oververhit.

    Twee keer ver in oververhit. Het bestaat uit over en verhit.



  • Het is de bedoeling dat schooldirecties, oudercomité's, lokale politie en stadsbestuur samenwerken om de schoolbuurten veiliger te maken.
    √ Het is de bedoeling dat schooldirecties, oudercomités, lokale politie en stadsbestuur samenwerken om de schoolbuurten veiliger te maken.

    Geen apostrof na é.



  • koningin
    √ uitspraak: koo·ning·in

    Niet uitspreken als [koo·ning·gin].



Taalmail 246 - 14 november 2005

  • PSV begint aan een verschroeiend tempo.
    √ PSV begint in een verschroeiend tempo.

    Bij tempo hoort het voorzetsel in. Ook goed: In het begin houdt PSV er een verschroeiend tempo op na.



  • Een van de brandstichters is bij rellen in Antwerpen een paar jaar terug al eens opgepakt geweest.
    √ Een van de brandstichters werd / is bij rellen in Antwerpen een paar jaar terug al eens opgepakt.

    In een passieve zin kan het voltooid deelwoord niet door geweest gevolgd worden. De constructie doet Frans aan (a été arrêté).



  • In Le Raincy is de avondklok al voor de beslissing van de Franse regering ingesteld geworden door de burgemeester.
    √ In Le Raincy is de avondklok al voor de beslissing van de Franse regering ingesteld door de burgemeester.

    In de standaardtaal wordt geworden in de regel niet uitgedrukt, zegt de ANS. Ook goed: In Le Raincy had de burgemeester de avondklok al ingesteld, nog voor de beslissing van de Franse regering.



  • Hij heeft zo'n 70 000 veren op zijn aangezicht.
    √ Hij heeft zo'n 70 000 veren op zijn gezicht.

    Aangezicht is formeel en ouderwets.



  • De eerste betogers zijn al aan het eindpunt toegekomen.
    √ De eerste betogers zijn al bij het eindpunt aangekomen.

    Toekomen is volgens Van Dale geen standaardtaal in de betekenis van "aankomen".



  • Kofi Annan heeft een bezoek gebracht aan Irak. Om veiligheidsredenen was het bezoek niet vooraf aangekondigd.
    √ Kofi Annan heeft een bezoek gebracht aan Irak. Om veiligheidsredenen was het bezoek niet aangekondigd.

    De oorspronkelijke zin is niet fout, maar iets vooraf aankondigen klinkt nogal dubbelop.



  • De man verklaarde dat hij vond dat zijn dochter zich te Westers gedroeg.
    √ De man verklaarde dat zijn dochter zich te westers gedroeg.

    De bijzin in de bijzin (de man verklaarde dat hij vond dat ...) klinkt niet zo fraai. Het bijvoeglijk naamwoord westers krijgt geen hoofdletter.



Taalmail 247 - 21 november 2005

  • In het onderzoek naar de gasramp in Ghislenghien zijn veertien personen en bedrijven in beschuldiging gesteld wegens onvrijwillige slagen en verwondingen en onvrijwillige doodslag.
    √ In het onderzoek naar de gasramp in Ghislenghien zijn veertien personen en bedrijven in staat van beschuldiging gesteld wegens onopzettelijke slagen en verwondingen en onopzettelijke doding.

    Alleen in staat van beschuldiging stellen is correct. Onvrijwillig betekent: gedwongen, niet vrijwillig. Dat is niet hetzelfde als onopzettelijk. Uitleg bij juridische terminologie staat op www.pers-gerecht.be.



  • Drink nog een glaasje. Dan is de fles uit.
    √ Drink nog een glaasje. Dan is de fles leeg.

    In werkwoorden komt uit wel voor in de betekenis van "leeg": uitdrinken, uitgieten.



  • Johnny Rotten gidst Marc Reynebeau doorheen het Verenigd Koninkrijk.
    √ Johnny Rotten gidst Marc Reynebeau door het Verenigd Koninkrijk.

    Doorheen is geen voorzetsel.



  • Verhofstadt geeft nederig toe dat er nog veel werk op de plank is.
    √ Verhofstadt geeft nederig toe dat er nog veel werk aan de winkel is.

    Wel goed is brood op de plank hebben: genoeg hebben om van te leven. In België wordt die uitdrukking onder invloed van het Frans ten onrechte ook gebruikt in de betekenis van "veel werk hebben".



  • De lont in het kruitvat wordt aangestoken door John Murtha.
    √ De lont wordt in het kruitvat gestoken door John Murtha.

    De uitdrukking luidt: de lont in het kruitvat steken, de lont in het kruit werpen. Daarnaast komt in België ook het vuur aan de lont steken voor.



  • De Nationale Loterij, die zou nu zelf het gokken op voetbalwedstrijden willen organiseren.
    √ De Nationale Loterij zou nu zelf het gokken op voetbalwedstrijden willen organiseren.

    De constructie met herhaald zinsdeel (hier die) is zeker niet ongewoon in de gesproken taal, maar "is alleen algemeen gebruikelijk als een zinsdeel uit een vrij groot aantal woorden bestaat", zegt de ANS.



  • Sjanghai
    √ sjang·hai

    Niet uitspreken als [sjang·ĝai]. De Taalunie beveelt de spelling met sj aan.



Taalmail 248 - 28 november 2005

  • Die toestand achten de respectievelijke vakbondsleidingen niet wenselijk.
    √ Die toestand achten de respectieve vakbondsleidingen niet wenselijk.

    Respectievelijk is een bijwoord. Het woord respectieve kan ook weg.



  • De Engelsman lag al enkele dagen in een diepe coma.
    √ De Engelsman lag al enkele dagen in een diep coma.

    Coma is volgens de Woordenlijst en Van Dale een onzijdig woord.



  • Tijd voor een grote jongen nu. Hoe noemt die ook weer?
    √ Hoe heet die ook weer?

    Hij heet Peter, maar ik noem hem Pjotr.



  • Nu nog wachten op de "yes" van Sean Paul zelf en het is geklonken.
    √ Nu nog wachten op het "yes" van Sean Paul zelf en de zaak is beklonken.

    In hedendaags wordt in deze uitdrukking beklonken gebruikt. Woordjes als ja en nee worden onzijdig als ze als zelfstandig naamwoord gebruikt worden.



  • (over beschadigde bomen:) Naast de schimmels kan het vroege winterweer ook economische schade aanrichten.
    √ Het vroege winterweer kan behalve schimmelinfecties ook economische schade veroorzaken.

    De oorspronkelijke zin is onzorgvuldig geformuleerd.



  • Hij moet de bewoners ook een schadevergoeding van 7250 euro.
    √ Hij moet de bewoners ook een schadevergoeding van 7250 euro betalen.

    Moeten in de zin van "verschuldigd zijn" is geen standaardtaal.



  • Straks kunnen we nog een filmpje of sauna'tje meepikken.
    √ Straks kunnen we nog een filmpje of saunaatje meepikken.

    "Als het grondwoord eindigt op een lange klinker die met één klinkerteken geschreven wordt, dan voegen we een klinkerteken toe in het verkleinwoord." (Woordenlijst)



Taalmail 249 - 5 december 2005

  • De VRT heeft haar gloednieuwe digitale aanbod "Net gemist" gelanceerd.
    √ De VRT heeft zijn gloednieuwe digitale aanbod "Net gemist" gelanceerd.

    VRT, de Vlaamse Radio- en Televisieomroep, is mannelijk, omdat het hoofdwoord "omroep" mannelijk is.



  • Glenn wil Jean-Marie wel eens proberen vloeren.
    √ Glenn wil wel eens proberen Jean-Marie te vloeren.

    Proberen wordt altijd met te gecombineerd. Ook goed: Glenn wil Jean-Marie wel eens proberen te vloeren.



  • Anderlecht is zinnens om al in januari te starten met een eerste proefuitzending.
    √ Anderlecht is van plan om al in januari te starten met een eerste proefuitzending.

    Zinnens behoort volgens Van Dale niet tot de standaardtaal.



  • De hoofdingang werd onmiddellijk afgesloten en er werd een veiligheidsperimeter ingesteld.
    √ De hoofdingang werd onmiddellijk afgesloten en er werd een veiligheidszone ingesteld.

    Perimeter is de wiskundige term voor omtrek.



  • Doe je het toch, word je gestraft.
    √ Doe je het toch, dan word je gestraft.

    Weglating van dan behoort tot het informele taalgebruik, zegt de ANS.



  • De partij vindt dat er teveel camera's worden geplaatst zonder dat er is nagedacht over de impact op de privacy.
    √ De partij vindt dat er te veel camera's worden geplaatst zonder dat er is nagedacht over de impact op de privacy.

    We spellen wel teveel als het om het zelfstandig naamwoord gaat: het teveel aan groenten wordt vernietigd.



  • lijstje
    √ uitspraak: lei·sjə

    In een verkleinwoord wordt de combinatie -stj- uitgesproken als sjə.



Taalmail 250 - 12 december 2005

  • De partij houdt voet bij stek.
    √ De partij houdt voet bij stuk.

    Voet bij stek houden is een verouderde variant van de uitdrukking.



  • Nu keert het water langzaam terug en proberen de bewoners de draad te hervatten.
    √ Nu keert het water langzaam terug en proberen de bewoners de draad weer op te pakken.

    In de oorspronkelijke zin zijn twee uitdrukkingen door elkaar gehaald: zijn leven hervatten en de draad weer oppakken. Ook goed: ... proberen de bewoners hun oude leven voort te zetten.



  • Het zorgnetwerk moet de comapatiënt opvangen vanaf hij in het ziekenhuis opgenomen wordt.
    √ Het zorgnetwerk moet de comapatiënt opvangen vanaf het moment dat hij in het ziekenhuis opgenomen wordt.

    Vanaf is een voorzetsel, geen voegwoord.



  • Vandaar dat we in België nog geen zo'n vluchten gevonden hebben.
    √ Vandaar dat we zulke vluchten in België nog niet gevonden hebben.

    Bij het meervoudige vluchten kan nooit zo'n staan.



  • De Iraanse president heeft opnieuw controversiële uitspraken gedaan over de holocaust en Israël.
    √ De Iraanse president heeft opnieuw controversiële uitspraken gedaan over de Holocaust en Israël.

    De massale moord op de Joden in de Tweede Wereldoorlog is de Holocaust. Anders spellen we wel holocaust.



  • Waarmee kun je de zuurtegraad meten? Met rode koolsap, bloemkoolsap, groene koolsap.
    √ Rodekoolsap, bloemkoolsap, groenekoolsap.

    De Woordenlijst spelt rodekool als één woord, Van Dale doet dat ook met wittekool. Drieledige samenstellingen als rodekoolsap moeten hoe dan ook als één woord gespeld worden. In Nederland is zuurgraad gebruikelijker. Van Dale noemt dat een leenvertaling uit het Duits.



  • kapseizen
    √ klemtoon: kapseizen

    De klemtoon ligt op de eerste lettergreep.



Print
Deel op FacebookShare on Twitter
Meld een fout