Ethiek is geen rechtspraak

Opiniestuk van Diane Waumans (Manager beroepsethiek en integriteit) dat werd ingestuurd voor publicatie in De Standaard

“De samenwerking stopzetten met Bart De Pauw? Welk regeltje van de VRT heeft hij overtreden?” Die vraag werd me vanmorgen gesteld. 

Over regeltjes gaat het hier niet, zei ik, het gaat over waarden. Zelfs over een van de basiswaarden van de VRT: integriteit.

“Er valt niet af te dingen op de integriteit van elke medewerker. De integriteit van onze medewerkers en van iedereen die bij de VRT betrokken is, is bijzonder belangrijk” zei onze CEO vanmorgen.

Ik hoor het hem graag zeggen. Het past helemaal binnen het beleid dat op poten gezet is. De VRT heeft al jaar en dag een preventieadviseur en vertrouwenspersonen. In 2015 kwam daar een integriteitscode bij. Die wordt levend gehouden door interne campagnes, workshops en een jaarlijks evenement met overheden en bedrijven. Dit jaar, 28 november is het thema , o ironie, ethisch leiderschap.

Terug naar de code. Ze zegt: “De VRT wijst seksuele intimidatie en grensoverschrijdend gedrag af”. Vanzelfsprekend, hoor ik u zeggen. Maar zo vanzelfsprekend is het niet, als je de zaak van Bart De Pauw bekijkt. Heel wat mensen die op het publieke forum reageren kijken door een juridische bril. Ze spreken over bewijslast, rechten van de verdediging, schadevergoeding, allemaal in termen van rechtspraak. Maar dit is initieel geen juridisch dossier.

Als adviseur integriteit bij de VRT kijk ik door een morele bril. Hoe hard meent de VRT het met haar mooie principes? Wat doen we als het erop aan komt? Als de basiswaarden van de omroep op het spel dreigen te staan? Als een tv-boegbeeld onder vuur komt door sterke getuigenissen ivm grensoverschrijdend gedrag? Laten we begaan, vegen we ze onder mat?

Afgelopen dagen en weken waren uitdagend wat dat betreft. Maar uiteindelijk, weloverwogen en in eer en geweten is de harde, maar correcte beslissing gevallen. Niet op basis van juridische argumenten, wel op morele gronden. Een openbare omroep als de onze kan er niet naast: integriteit is ons hoogste goed. Als we daar op afdingen, doof en blind blijven voor mistoestanden, dan verliezen we alle geloofwaardigheid.

Mag ik daarom nog eens een oproep doen, een oproep aan alle VRT-medewerkers, ook aan mensen die  werken via een productiehuis: blijf niet rondlopen met nare ervaringen. We hebben een preventieadviseur en vertrouwenspersonen die professioneel en discreet handelen. Schakel hen in.

Want het werkt.

Diane Waumans

Manager beroepsethiek & integriteit