Kinderen van het verzet vanaf 22 oktober

1 oktober 2019 - Precies 75 jaar na de bevrijding vertellen 13 getuigen hoe de erfenis van de Tweede Wereldoorlog hun eigen leven heeft bepaald, soms tot vandaag. 

Voorstelling aan pers en deelnemers © Geert Van Hoeymissen

De getuigen  vertellen over de verzetsdaden van hun ouders en hoe ze daar soms zelf bij werden betrokken, over het verlies en de pijn, over de verschrikkingen van de Nazi-concentratiekampen en onverwerkte oorlogstrauma’s.

Hoe bepalend is de oorlog geweest voor deze ‘tweede generatie’-oorlogsslachtoffers? En hoe kijken de getuigen naar de wereld van vandaag? In een tijd van polarisering en extremisme uiten sommigen hun vrees voor de toekomst en hameren ze op het belang van de herinnering.

In de slotaflevering onderzoeken zeven experten hoe Vlaanderen sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog is omgegaan met de herinnering aan het verzet.

Vanaf dinsdag 22 oktober om 21.20 u. op Canvas en meteen ook integraal op VRT NU.

Er komt ook een boekenreeks (Kinderen van de collaboratie, Kinderen van het verzet, Kinderen van de Holocaust) en een themareis naar Auschwitz en Krakau.

Video player inladen...

Een noodzakelijke reeks

De reeks toont aan dat de Tweede Wereldoorlog ook 75 jaar na datum nog altijd gevolgen heeft in het Vlaanderen van vandaag.

Olivier Goris

Olivier Goris, netmanager Canvas

“Met ‘Kinderen van het verzet’ brengt Canvas opnieuw een noodzakelijke reeks over de manier waarop wij in Vlaanderen omgaan met moeilijke bladzijden uit onze geschiedenis. Verzet en collaboratie zijn latente thema’s in onze maatschappij, ze zorgen nog altijd voor beroering. ‘Kinderen van het verzet’ geeft een stem aan mensen voor wie de oorlog traumatische ervaringen heeft gebracht, maar die hun verhaal decennialang nergens kwijt konden. De reeks toont aan dat de Tweede Wereldoorlog ook 75 jaar na datum nog altijd gevolgen heeft in het Vlaanderen van vandaag.”

Historicus Koen Aerts (UGent)

Hoewel het verzet als winnaar uit de oorlog kwam, verloor het in de Vlaanderen de strijd om de herinnering. 

Koen Aerts
Koen Aerts © Geert Van Hoeymissen

Historicus Koen Aerts (UGent) zorgde net als bij de Kinderen van de collaboratie ook nu voor de wetenschappelijke begeleiding: “’Kinderen van het verzet’ is een even logisch als noodzakelijk vervolg op ‘Kinderen van de collaboratie’. Logisch omdat ook deze reeks focust op kinderen die opgroeien in de schaduw van het oorlogsverleden. Noodzakelijk omdat ze een portret brengt van kinderen die in de hoek zitten waar tijdens de bezetting de klappen vielen, een kamp dat na de oorlog vaak werd vergeten of geridiculiseerd. Hoewel het verzet als winnaar uit de oorlog kwam, verloor het in de Vlaanderen de strijd om de herinnering. Canvas maakt de inhaalbeweging en geeft dat verhaal een stem, een gezicht en een betekenis.”

Nico Wouters directeur van het Studiecentrum Oorlog en Maatschappij

De geschiedenis van het verzet in Vlaanderen is niet zozeer 'onverwerkt verleden' als wel 'vergeten verleden'.

Nico Wouters
Nico Wouters © Geert Van Hoeymissen

Nico Wouters is directeur van het Studiecentrum Oorlog en Maatschappij (CegeSoma). Hij beaamt het gebrek aan aandacht waar verzetsmensen decennialang mee moesten omgaan: “De geschiedenis van het verzet in Vlaanderen is niet zozeer 'onverwerkt verleden' als wel 'vergeten verleden'. Terwijl de collaboratie en de repressie overmatig veel aandacht krijgen, verdwijnt het verzet na 1945 geleidelijk tussen de plooien van de geschiedenis. Toch heeft het verzet ook in Vlaanderen een sterke aanwezigheid en een rijke geschiedenis. Daarom is deze nieuwe reeks wellicht nog belangrijker dan die over de collaboratie. 75 jaar na de bevrijding voegt ze een essentiële laag toe aan de eenzijdige oorlogsherinnering in Vlaanderen.”

13 lotgenoten aan het woord

In de reeks komen in totaal dertien getuigen aan bod: Nelly Baeten (1952), Ellen De Soete (1966), Yvette Elyn (1937), Henri Heimans (1948), Bernadette Kiebooms (1934), Laurent Marting (1938), Yvette Merchiers (1935), Henri Minten (1927), Carmen Mussche (1942), Marcel Torfs (1951), Bertje Ureel (1937), Laurette Van Damme (1949) en Jan Vanriet (1948).

Getuige Bertje Ureel © Geert Van Hoeymissen

De dertien ‘kinderen van het verzet’ die in deze reeks aan het woord komen, vormen geen homogene groep. Ze staan allemaal anders in het leven, met hun eigen bagage en overtuigingen. Wat ze wel delen, is de erfenis van een bezwaard oorlogsverleden.

De groep is ook in de benadering van dat verleden heel divers, maar één ding hebben ze allemaal gemeen: ze zijn trots op hun ouders, die ervoor hebben gekozen zich niet neer te leggen bij de Nazi-bezetting en actief in het verzet te stappen. Ook al had die keuze voor velen van hen dramatische gevolgen.

De getuigen vertellen over de risico’s die hun ouders namen tijdens de oorlog. Die ouders zaten allemaal in het verzet, maar hielden zich met heel verschillende activiteiten bezig. Sommigen verspreidden sluikpers, anderen hielpen mensen onderduiken en nog anderen pleegden aanslagen of sabotagedaden.

Sommige getuigen hebben de oorlog als kind of als jonge tiener heel bewust meegemaakt, anderen zijn pas jaren na de oorlog geboren. De jongste getuige in de reeks is 53, de oudste is 92. De oudere getuigen zijn vaak getraumatiseerd door wat ze tijdens de oorlog zelf hebben beleefd. Sommige van hen zagen hoe hun ouder of ouders werden gearresteerd door de Duitsers. In een aantal gevallen keerden ze nooit terug. De getuigen herinneren zich hoe het voelde om voortdurend in angst te leven, bang voor een inval van de Gestapo. En hoe het was om als kind een groot geheim te dragen, waar je tegen niemand iets over mocht zeggen. Al die ervaringen hebben op hen een blijvende impact gehad.

De jongere getuigen in de reeks delen dan weer andere ervaringen. Zij behoren tot een naoorlogse generatie die opgroeide in een gezin waar de oorlog nog dagelijks aanwezig was. Maar vaak rustte op dat verleden een taboe, waardoor het onmogelijk was om vragen te stellen aan hun ouders. De kinderen werden geconfronteerd met gebeurtenissen en emotionele uitbarstingen die ze niet konden plaatsen en niet zelden zochten ze zelf een manier om te ontsnappen aan die oorlog. Meestal voelden ze pas decennia later de nood om te gaan graven in het oorlogsverleden van hun ouders. Wat ze ook deden en doen in het leven, ook voor hen is de oorlog nooit ver weg.

Net zoals Kinderen van de collaboratie is ook Kinderen van het verzet chronologisch opgebouwd. De eerste aflevering begint met de Duitse inval in België in 1940 en de laatste eindigt in het nu.

Uniek archiefmateriaal

De verhalen van de getuigen worden gestoffeerd met uniek archiefmateriaal uit binnen- en buitenlandse archieven. Net als bij Kinderen van de collaboratie zorgde animator Joost Jansen voor de sfeervolle en ingetogen generiek en animaties in de afleveringen.

Johan Hoogewijs tekende net zoals in Kinderen van de collaboratie en Kinderen van de kolonie voor op maat gecomponeerde muziek. De wetenschappelijke begeleiding van de reeks berustte bij dr. Koen Aerts (UGent), die zijn expertise eerder ook al leende voor de Kinderen van de collaboratie.

Verwacht: Kinderen van de Holocaust

Dit najaar herdenkt België 75 jaar Bevrijding. In september en oktober 1944 kwam er voor het grootste deel van België een einde aan vier jaar bezetting. Die verjaardag wordt overal in het land uitgebreid gevierd. Kinderen van het verzet komt daarom op een uitstekend moment.

In het voorjaar van 2020, op het moment dat Europa het einde van de Tweede Wereldoorlog herdenkt, brengt Canvas Kinderen van de Holocaust. In die reeks vertellen nakomelingen van Holocaust-slachtoffers hun verhaal. Canvas verzamelde de voorbije maanden getuigenissen over de Jodenvervolging in België en de manier waarop de Holocaust in ons land is herdacht sinds 1945, in binnen- en buitenland. Het resultaat van die opnames wordt gebundeld tot een beklijvende reeks waarin duidelijk wordt hoe de gruwel van de Holocaust ook bij de volgende generatie diepe wonden heeft geslagen. De reeks zal uitgezonden worden vanaf eind april 2020.

Met Kinderen van de collaboratieKinderen van het verzet en Kinderen van de Holocaust zal Canvas drie reeksen hebben gemaakt over de tweede generatie Vlamingen die getekend werden door de Tweede Wereldoorlog. Hoe verschillend ook, toch vertonen die verhalen ook een grote overeenkomst: ze tonen hoe onze maatschappij ook vandaag nog altijd doorvlochten is van het oorlogsverleden.

Dossier: Educatie
donderdag 03 oktober 2019
03 oktober 2019

Meer over Educatie

Seks is geen taboe voor de VRT

Hot N Cold: alles over liefde, seks en vriendschap

MNM en Stubru op Start Me Up Fest

VRT NWS brengt dit schooljaar een EDUbox rond AI naar de klas 

De slapelozen

Jonas Roelens wint Vlaamse PhD Cup 2019

Hoe maakt 'Thuis' maatschappelijke thema's bespreekbaar?

Kinderen van het verzet vanaf 22 oktober