Olivier Goris en Els Van de Sijpe over corona op radio en televisie

01 juli 2020 - Els Van de Sijpe (manager radio) en Olivier
Goris (netmanager Eén en Canvas) delen hun persoonlijke beschouwingen bij een van de meest ingrijpende periodes van de laatste decennia.

Thuis

De coronacrisis heeft een ingrijpende impact gehad op samenlevingen wereldwijd. Het economische leven viel nagenoeg volledig stil, noodgedwongen bleven we met z’n allen tussen de vier muren van onze woning. Telewerk werd de norm, al verliep dat in de ene sector gemakkelijker dan in de andere. Zo zijn radio en televisie twee sectoren waarin de maatregelen niet altijd even vanzelfsprekend kunnen worden toegepast. Het heeft dan ook heel wat creativiteit en vindingrijkheid gekost om de werking van de VRT-merken op niveau te blijven houden. De vanzelfsprekendheden van vroeger werden in vraag gesteld, sommige zaken over een compleet andere boeg gegooid. Dat was (en is) niet enkel een zeer uitdagende situatie, maar ook een bijzonder leerrijke. 

Olivier Goris © VRT - Geert Van Hoeymissen
Els Van de Sijpe, Manager Radio bij de VRT © Geert Van Hoeymissen

VRT: Het is ondertussen ruim drie maanden geleden dat het coronavirus het land verlamde. Sindsdien zijn ontzettend veel zaken ingrijpend veranderd. Hoe hebben jullie de afgelopen weken beleefd?

Els: Eigenlijk zitten we nog altijd in de coronaperiode. We zetten al stappen richting een normalere situatie, maar niemand weet hoe alles zal evolueren. Zolang er geen vaccin is, blijft alles onzeker.

Olivier: Het is een van de heftigste periodes ooit. Niemand van ons heeft ooit zoiets meegemaakt.

Els: Zeg maar gerust dé heftigste periode. Wat we nu meemaken, is met niets te vergelijken.

Olivier: De onzekerheid vind ik het moeilijkste. Je weet op geen enkel moment hoelang het zal blijven duren. Je voélt wel dat de wereld op zijn kop staat, maar je perspectief verschuift telkens. Bij het begin van de crisis zijn we er allemaal stevig ingevlogen. We hadden amper tijd om na te denken. Snel schakelen en actie ondernemen. En dan volgt week twee, daarna week drie… Rond week zes besefte ik plots dat dit niet meer zou stoppen: je gaat van crisismodus naar het besef dat je in een andere soort realiteit terechtkomt. Dat is een moeilijke overstap.

VRT: Wat waren de eerste tekenen aan de wand dat er iets aan het veranderen was?

Els: Ik herinner me de avond van de aankondiging van de lockdown, aan de vooravond van het Klarafestival. Twee dagen daarvoor was er een Radio 1-sessie in de Marconi-studio op de VRT. Toen hadden we al met het directiecollege enkele veiligheidsmaatregelen besproken: een mail vooraf naar alle bezoekers, hygiënemaatregelen als handen wassen, minder publiek, de zaal verluchten... De Radio 1-sessie met Rex Rebel ging door. Twee dagen na die Radio 1-sessie stond het Klarafestival voor de deur en de situatie was op die 48 uur tijd drastisch veranderd. Corona was losgebarsten, de eerste slachtoffers hadden het leven gelaten. We voelden meteen aan dat we naar een veel heftigere situatie evolueerden. Het Klarafestival is een groots evenement met een internationale topcast. In een vergadering van twee uur tijd werd dat volledig geschrapt. Dat was ongezien.

VRT: Wat volgde daarna?

Els: Het Klarafestival bleek het eerste dominosteentje. Daarna begonnen ze allemaal te vallen. Alle evenementen werden afgelast, haast iedereen ging thuiswerken. De VRT moest blijven draaien, maar hoe combineer je thuiswerk met die continuïteit? De veiligheid en het welzijn van onze werknemers staan voorop, maar onze publieke opdracht is ook belangrijk. We moeten er blijven zijn voor de luisteraars thuis, die dat goed gezelschap op radio, tv en online nodig hebben. Stilaan vonden we zo ritme in de abnormaliteit.

Olivier: We weten nu natuurlijk meer dan drie maanden geleden. Drie maanden terug was het de allereerste keer dat we dit meemaakten. Enkele dagen voor het uitbreken van de crisis kwamen twee collega’s van de dienst Preventie een haast apocalyptisch plan voorstellen. Het leek alsof de VRT klaar was voor de derde wereldoorlog. Ik herinner me dat ik dacht: “Naar wat zit ik hier te luisteren?” (lacht) Tien dagen later waren we dat volledige plan effectief aan het uitvoeren. Ik kon de hele periode lang amper geloven wat ik aan het meemaken was. Maar je gaat elke keer een stap verder, en met elke stap besef je hoe je erin slaagt om je aan te passen.

De VRT moest blijven draaien, maar hoe combineer je thuiswerk met die continuïteit? De veiligheid en het welzijn van onze werknemers staan voorop, maar onze publieke opdracht is ook belangrijk. We moeten er blijven zijn voor ons publiek.

Els Van de Sijpe, Manager Radio bij de VRT

VRT: Hoe ging het er vanaf dan op de VRT aan toe?

Olivier: De VRT heeft een van de heftigste periodes beleefd, maar ook eentje die veel voldoening geeft. We hebben de VRT op haar best gezien, zowel voor als achter de schermen. Ik denk dat we onze rol hebben waargemaakt, zowel op radio, televisie als online. Het is schitterend om te zien hoe het bijna vanzelfsprekend is dat we zo omschakelden en verder gingen, terwijl het dat helemaal niet is.

Els: De drive bij de collega’s heeft indruk gemaakt. Zij moesten omgaan met zoveel twijfels en onzekerheid. Toch bleven ze zich smijten voor ons publiek. Met ongelofelijk veel energie, flexibiliteit en creativiteit zijn we op enkele dagen tijd overgegaan op een ander programmaschema bij veel radiozenders. We wisten al dat we sommige zaken op afstand konden doen. Die plotse urgentie maakt dat er ineens veel mogelijk wordt. 

(lees verder onder de video)

Video player inladen...

 

Olivier: Er waren een paar dingen waar we al lang over aan het praten waren: telewerk, projecten op afstand uitwerken… De crisis dwong ons om dat meteen in de praktijk om te zetten, en dat bleek nog eens te werken ook. De voorbeelden op radio zijn legio, maar ook programma’s zoals Iedereen beroemd tonen dat goed aan. De redactie was leeg, maar toch zag je elke avond een fantastische aflevering van Iedereen beroemd op televisie.

Els: De programmamakers voelden dat die inspanningen gewaardeerd werden door het publiek. De radiozenders hebben massaal veel reacties gekregen via de app van mensen die het op prijs stelden dat we extra ons best deden in soms moeilijke omstandigheden. Die waardering gaf de makers de trots en de drive om door te gaan. 

We hebben de VRT op haar best gezien, zowel voor als achter de schermen. Ik denk dat we onze rol hebben waargemaakt, zowel op radio, televisie als online. Het is schitterend om te zien hoe het bijna vanzelfsprekend is dat we zo omschakelden en verder gingen, terwijl het dat helemaal niet is.

Olivier Goris, netmanager Eén en Canvas

(lees verder onder de video)

Video player inladen...

 

VRT: Hoe hebben de VRT en haar merken zich ingezet voor de Vlamingen?

Olivier: We hebben mensen laten voelen dat ze er niet alleen voor staan. We wilden iets betekenen voor het publiek door creativiteit en verbinding te tonen, troost en afleiding te bieden, humor te brengen…. We luisterden daarvoor naar de behoeften van de mensen, die met heel wat reacties en suggesties naar ons kwamen. Het nostalgisch aanbod kwam er vanuit de wetenschap dat heel wat ouderen alleen zaten op hun kamer. Ik heb verschillende mooie handgeschreven brieven van mevrouwtjes op leeftijd gekregen om ons te bedanken en suggesties te doen. Reeksen zoals Schipper naast Mathilde haalden zo ongeziene kijkcijfers op een zondagnamiddag. Het is ons natuurlijk niet om de kijkcijfers te doen, maar het toonde goed aan dat mediagebruikers nood hadden aan die volledige mix.

Els: De makers voelden de behoeften van het publiek  goed aan. De terugkeer van Het Leugenpaleis in Nieuwe Feiten is iets kleins, maar een geslaagde keuze op een juist moment. Zowel bij radio als televisie hebben we de hele mix proberen te bieden: de juiste informatie, steun, het gevoel dat je er niet alleen voor staat. Mensen vinden troost in verhalen van anderen. Maar ook ontspanning is belangrijk. Mensen willen wel nog eens lachen. Ik denk dat de makers goed hebben aangevoeld hoe ze met die balans moesten omgaan.

Olivier: Die mix bieden is inderdaad belangrijk. Journaals en correcte informatie zijn cruciaal in moeilijke tijden, maar op een bepaald moment is het ook belangrijk om programma’s zoals First dates en De Columbus uit te zenden. Mensen moeten corona soms even kunnen vergeten door weg te zwijmelen en te dromen over andere dingen.

Els: Bij radio drijven we op muziek. De crisis is heel heftig geweest voor muzikanten en artiesten, want alles viel weg. Met de radio’s hebben we dus extra inspanningen geleverd om de luisteraars iets moois te bieden en artiesten nog meer speelkansen te geven, met bijvoorbeeld de Beste Buren Huiskamerconcerten in de Radio 2-app. Voor #ikluisterBelgisch Live heeft Studio Brussel twee keer samen met VRT CRW een online festival in elkaar gestoken met 200.000 kijkers op Facebook. Dat zijn straffe dingen, dankzij de hele VRT.

We hebben mensen laten voelen dat ze er niet alleen voor staan. We wilden iets betekenen voor het publiek door creativiteit en verbinding te tonen, troost en afleiding te bieden, humor te brengen…

Olivier Goris, netmanager Eén en Canvas

(Lees verder onder de video)

Video player inladen...

 

VRT: De grens van normaal werd tijdens de crisis telkens opnieuw verlegd. Wat is de meest ingrijpende maatregel geweest voor de sector?

Els: De eerste uitdaging was om de balans te vinden tussen de veiligheid garanderen van de medewerkers enerzijds en de continuïteit verzekeren anderzijds. Niet iedereen kon van thuis uit werken. Daarvoor hebben we geen mobiele studio’s en sets genoeg. Tegelijk moesten we voor rust zorgen voor wie wel naar de VRT moest komen én onze publieke opdracht blijven uitvoeren: er zijn voor de Vlamingen, meer dan ooit. Hen informeren, troost en steun bieden, energie geven, ontspannen.

Olivier: Voor televisie zijn er drie zaken die meteen heel ingrijpend waren. Ten eerste: wat doe je met studiopubliek? Tot dan toe was het ondenkbaar om een talkshow zonder publiek te doen. En toch was het plots realiteit voor shows zoals Vandaag en De Ideale Wereld. Een lege studio, met lege tribunes, zonder interactie met het publiek. Al snel bleek dat het werkte, dat er een nieuwe dynamiek ontstond. Dat de kandidaten in De Campus Cup voor zichzelf applaudisseren doet niet af aan de aantrekkelijkheid van het programma. Ten tweede was er Thuis. Dat was een moeilijke en tegelijk logische beslissing, want we voelden snel aan dat het niet houdbaar was om risico’s te nemen op de set. Maar gemakkelijk was het niet, want Thuis zou wegvallen uit het leven van de mensen. Die Thuis waar je op kan bouwen, die maakt dat er structuur zit in de avond. Dat was heftig. Ondertussen zijn we weer aan het opnemen, met veel enthousiasme bij de ploeg én met goede richtlijnen. Ten derde is er ook de sportzomer die wegviel. Als ineens beslist wordt dat de Olympische Spelen niet meer doorgaan, dan zit je plots met een leemte die je niet meer opgevuld krijgt. 

(lees verder onder de video)

Video player inladen...

 

Els: Radio is heel straf in het verbinden en samenbrengen van mensen. Het wegvallen van onze evenementen heeft een grote impact. Waar ik het persoonlijk het moeilijkst mee heb, is die anderhalvemeter-samenleving waar we nu in leven. Wij zijn mensen en leven van interactie met andere mensen. Opeens staat daar zo’n ongelofelijke rem op. Dat heeft impact op jezelf en hoe je je gedraagt.

VRT: Wat is het meest urgente probleem waar jullie op dit moment mee geconfronteerd worden? De leemte (geen festivals, geen sportevenementen) tijdens de zomer opvullen?

Olivier: De zomer opvullen is momenteel niet het grootste probleem bij televisie, want dat is simpelweg onmogelijk. De sportwedstrijden, die sportbeleving… Dat kan je op zo’n korte termijn niet vervangen. We gaan het moeten doen met de basis die er is. En er is natuurlijk Vive la vie!. De grootste problemen op korte termijn gingen over hoe we ons zo snel mogelijk konden aanpassen. Op langere termijn gaat het over programma’ die deze zomer gedraaid zouden worden om dan pas volgend jaar uitgezonden te worden. Zolang we er middenin zitten, is er veel begrip van het publiek. Iedereen moet zich immers aanpassen. Maar als je nú fictie draait die pas binnen twee jaar wordt uitgezonden – wanneer we (hopelijk) corona allemaal vergeten zijn – en daar gebeuren dan zeer vreemde dingen, of je fictiereeks geraakt niet af, of is opeens korter… Dan zit je opeens met anomalieën die je niet kan uitleggen. En dat is iets op lange termijn dat mij veel meer zorgen baart dan wat er nu gebeurt.

Els: Dat is een zorg die wij bij radio gelukkig veel minder hebben. Radio zit in een heel ander ritme, in het hier en nu. Wij werken geen twee jaar vooruit. Heel veel van onze programmatie is live en wordt eigenlijk bijna dagvers gemaakt.

Olivier: Maar er zijn toch bijvoorbeeld de muziekfestivals die zijn weggevallen?

Els: Dat wel. We moeten de zomer herdenken omdat sport en festivals wegvallen én omdat er een rem staat op wat we met Radio 2 al jaren doen: naar zee trekken. Radio 2 kampeert daar normaal gezien letterlijk twee maanden met Plage Préférée. Dat kan nu niet. Maar met het alternatief Zot Veel Vakantie zal Radio 2 meer dan ooit overal in Vlaanderen aanwezig zijn. Van de kust tot andere plekjes die ook wel te ontdekken zijn. Het zal een ongewone zomer zijn, met heel veel mensen die het thuis zullen beleven, maar dat wil niet zeggen dat het een saaie zomer hoeft te zijn. Ik denk dat het een unieke kans is om te ontdekken wat er in eigen land allemaal te beleven valt.

Olivier: Corona maakt dat we inderdaad wat schrikken van wat ons land allemaal te bieden heeft, dichtbij en om de hoek. Het besef dat we niet per se naar Barcelona of Milaan moeten gaan.

Els: De coronacrisis leert je alles opnieuw waarderen. Ik was opgelucht dat we niet zoals in Frankrijk slechts één kilometer ver van ons huis mochten gaan. Je had hier toch nog altijd een klein stukje vrijheid. Maar je voelt natuurlijk dat als alles wat het leven kleurt en heel plezant maakt wegvalt, je het des te harder apprecieert als het weer kan. De terrassen zaten begin juni vol, in de regen. Dat maakt echt deel uit van wie wij zijn en wat Vlaanderen is. Het vertraagt je leven op een goede manier. Je gaat beseffen wat je heel dierbaar is en dat koesteren.

VRT: Wat hebben jullie meegenomen uit de afgelopen maanden?

Olivier: Dat klinkt misschien onbescheiden, maar toch: het belang van wat wij doen. Wat we doen is niet vrijblijvend, we vervullen een rol waar mensen nood aan hebben. Dat is één ding. Het tweede is toch zeker de veerkracht waarvan je niet besefte dat je ze had. Alle makers en producenten waren in staat om zich aan te passen en tegelijk goede kwaliteit aan te bieden. Ik neem ook mee dat je daar open en flexibel in moet dúrven zijn, want je weet niet hoe de toekomst eruit ziet. Het heeft geen zin om twaalf scenario’s te bedenken, uit te tekenen en dan te kiezen welk van de twaalf je gaat volgen. We weten niet wat er komt, maar we moeten er zo goed mogelijk mee omgaan en we zullen wel nieuwe vertelvormen vinden. Maar we moeten wel vooral blijven vertellen.

Els: Ik denk dat dat nog wel eens getoond heeft hoe sterk radio en tv zijn. Radio en tv waren meer dan ooit een venster op de wereld voor veel mensen. Je zat inderdaad letterlijk opgesloten, maar radio en tv lieten alles wat er overal gebeurt in je huiskamer binnenkomen. Mensen hebben meer dan ooit gekeken en geluisterd, dus dat heeft echt wel een belang. Ik was ook wel geraakt – en we hebben dat ook wel gezien aan alle input die binnenkwam tijdens een aantal programma’s – door alle solidariteit in Vlaanderen. Mensen voelen heel hard met elkaar mee en proberen elkaar ook wel echt op een heel goede, spontane manier te helpen. Tegelijkertijd denk ik dan wel weer: we moeten er toch ook als samenleving voor zorgen dat we niemand vergeten in onze maatschappij. Ik – en ik denk met mij ook vele andere mensen – was ongelooflijk ontroerd door dat portret van Dylan in Karrewiet, dat dappere kereltje dat vertelde hoe moeilijk zijn familie het had om rond te komen in coronatijd. Zo’n crisis legt de zwaktes in de maatschappij bloot.

(Lees verder onder de video)

De coronacrisis heeft aangetoond hoe sterk radio en tv zijn. Radio en tv waren meer dan ooit een venster op de wereld voor veel mensen. Je zat inderdaad letterlijk opgesloten, maar radio en tv lieten alles wat er overal gebeurt in je huiskamer binnenkomen.

Els Van de Sijpe, Manager Radio bij de VRT
Video player inladen...

We weten niet wat er komt, maar we moeten er zo goed mogelijk mee omgaan en we zullen wel nieuwe vertelvormen vinden. Maar we moeten wel vooral blijven vertellen.

Olivier Goris, netmanager Eén en Canvas

VRT: Hoe kijken jullie naar de toekomst? Zijn er zaken die een blijvende impact hebben op het medialandschap?

Olivier: We hebben altijd een heel sterk medialandschap gehad, dus ik hoop dat daar niet te veel accidenten gebeuren. Want de crisis hakt er bij ons in, maar natuurlijk ook even zeer bij de externe sector: bij producenten, jonge mensen die voor radio en televisie werken, kleine zelfstandigen die opeens maandenlang zonder inkomen vallen. Ik hoop dat dat niet te veel sporen nalaat. We zijn nu wakker geschud dat iets dat zo onbeduidend lijkt als een virus, de hele wereld op zijn kop kan zetten. Voor de rest maak ik me ook niet te veel illusies. Vanaf het moment dat we terug normaal kunnen functioneren, zullen we dat ook maximaal proberen. Dat we met de goede én de slechte dingen toch weer zullen verder gaan. Dat klinkt misschien wat wollig, maar het is voor een deel onze kracht én tegelijkertijd ons ongeluk, als mens.

Els:  We mogen niet te licht gaan over hoe de crisis erg inhakt bij een jonge generatie. Jonge mensen moeten kunnen dromen en plannen maken. Reizen, onbezorgd naar een festival gaan, je vrienden zien, op café gaan, … Opeens zijn de meest evidente dingen er niet meer. Dat zal even nawerken. Ook het perspectief dat niet alles meteen weer normaal zal worden is niet gemakkelijk. Ik hoorde Caroline Pauwels, rector van de VUB een tijdje terug op de radio over haar studenten zeggen “Ik pleit voor enige mildheid.” Ik vond dat eigenlijk wel mooi. Besef wat voor een impact dit heeft op een jong leven. Dus, ja: laten we allemaal pleiten voor wat meer mildheid.

Dossier: Bedrijfsinformatie
vrijdag 10 juli 2020
10 juli 2020

Meer over Bedrijfsinformatie

Frederik Delaplace start als Gedelegeerd Bestuurder

5 VRT-tips om te reizen vanuit je zetel

Welke mensen werken er bij de VRT?

Waarom we sommige FC De Kampioenen-afleveringen niet meer aanbieden

Steven Lemmens nieuwe nethoofd van MNM

"VRT wordt niet betaald om radio en tv te maken, maar om Vlaanderens verhaal mee te schrijven"

Roger Simons [1927 -2020]

Olivier Goris en Els Van de Sijpe over corona op radio en televisie