12 tips om te spreken met een mondmasker

5 augustus 2020 - Het mondmasker is niet meer weg te denken uit ons dagelijkse leven. In drukke winkelstraten of op het werk: we dragen het mondmasker nu meer dan ooit. Een mondmasker kan wel lastig zijn bij het ademen en spreken. Daarom deelt VRT-logopediste Bernadette Timmermans 12 tips. 

collega met een mondmasker Geert Van Hoeymissen

VRT-logopediste Bernadette Timmermans benadrukt dat het belangrijk is om eerst te ontdekken welk soort mondmasker je het liefste draagt: een stoffen masker of een chirurgisch (wegwerp)masker. “Een stoffen masker is warm, maar plakt niet tegen je lippen wanneer je inademt,” legt Timmermans uit. “Het chirurgisch masker is minder warm en minder benauwend. Als je elk masker hinderlijk vindt, stap je best over op een face shield. Test alles eerst goed uit.”

Welk mondmasker je ook draagt, je ademhaling verloopt moeilijker. Je stem klinkt gedempt en je articulatie is stroever. Timmermans: “Het ligt voor de hand dat je zal overcompenseren: hoger en intenser ademen, luider spreken en veel krachtiger articuleren. Logische reacties, maar ze zijn niet goed. Daarom deel ik een reeks tips voor je ademhaling, je stemzorg en je articulatie.”

Het is een vervelend stuk stof dat voor je mond en neus hangt, maar laat ons er het beste van maken.”  

VRT-logopediste Bernadette Timmermans
Logopediste Bernadette Timmermans

12 tips voor ademhaling, stemzorg en articulatie

1.     Adem rustig en laag; pas je buikademhaling toe. Span je niet te fel in en houd je schouders laag. Je longen zijn immers in luttele seconden gevuld.

2.     Adem rustig in via je neus. Gebruik korte zinnen om te voorkomen dat je te diep moet ademen om aan de volgende zin te beginnen. Als je te diep inademt, zal je het mondkapje mee naar binnen zuigen. Bij korte zinnen kan je je ademhaling ook beter controleren. Let erop dat je voldoende pauzes neemt tussen de zinnen. Zo geef je je luisteraar de tijd om je boodschap goed te begrijpen.

3.     Als je een tijd praat met het mondmasker op, zal je merken dat je mond en keel uitgedroogd zijn. Bevochtigen is de boodschap! Drink tussendoor kleine slokjes water. Maar ook je stemplooien drogen uit. Boven op je stemplooien ligt een slijmvlieslaag die je goed vochtig moet houden. Dat kun je doen door ’s morgens, ’s middags en ’s avonds te ‘dampen’. Dat kan met een inhalator (zie afbeelding) of op grootmoeders wijze: met een handdoek op je hoofd, boven een kom heet water. De warme damp die je inademt, komt rechtstreeks op je stemplooien en het slijmvlies terecht. Zo verwen je je stem. En als je verkouden bent, voeg je best nog een soeplepel zout toe aan het water. Je verkoudheid zal dan sneller genezen.

damptoestel

4.     Je kan je stem vergelijken met een spier.  Om die goed te laten werken, zijn opwarming én afkoeling belangrijk. Dat kan je doen door te ‘zoemen’: met verschillende klinkers een zoemend geluid maken. Probeer het ook eens door met je lippen te trillen terwijl je geluid maakt, en gebruik daarbij zowel hoge als lage tonen.

Céline Dion gaf het voorbeeld in TheEllenShow: 

5.     Ontspan je onderkaak, klem je boven- en ondertanden niet op elkaar. Het zou best kunnen dat je ’s avonds een pijnlijk gevoel ter hoogte van je kaakgewricht hebt. Tip: kijk regelmatig dom (laat je onderkaak goed uitzakken), zucht of geeuw. Het masker is nu een voordeel, want niemand heeft het gezien. 

6.     Spreek niet luider, want dan bestaat het risico dat je ook te hoog zal praten. Als je te hoog praat, overbelast je je stem omdat je je stem dan verkeerd gebruikt. Je spreekt beter trager, met een pittige articulatie. 

7.     Het is zeker niet de bedoeling dat je met te grote mondbewegingen praat. Zorg ervoor dat je de medeklinkers goed uitspreekt, want die klanken verspreiden zich goed, ook met een mondmasker. Medeklinkers zijn belangrijk voor de spraakverstaanbaarheid.

8.     Als iemand je niet verstaat, herhaal dan je zin zoals je hem eerst zei, maar dan trager en duidelijker gearticuleerd. Formuleer je zin niet anders, want dat kan voor verwarring zorgen.

9.     Vermijd storende omgevingsgeluiden. Zoek een rustige ruimte op wanneer je iets moet bespreken. Vraag bij digitale gesprekken aan je gesprekspartners om hun microfoon enkel open te zetten als iemand iets wil zeggen.

10.     Met een mondmasker valt zowat de helft van je gezichtsuitdrukking weg. Het wordt dus extra belangrijk om oogcontact te maken met je gesprekspartner. Je spreekt immers ook met je ogen en wenkbrauwen. Denk maar aan een frons, opgetrokken wenkbrauwen of glimlachen met je ogen. Spreek ook met je lichaam en gebruik gebaren om je spreken te ondersteunen.

11.     Kijk naar je gesprekspartner als je hem of haar aanspreekt. Zo richt je je stem beter en heb je minder de neiging om luider te spreken.

12.     Als je een face shield gebruikt, zien we je gelaatsuitdrukking en lip- en mondbewegingen wél. Het scherm zorgt ervoor dat je jezelf beter (luider) hoort, waardoor je niet de neiging hebt om zelf luider te praten. Maar de transmissie van je eigen stemklank is minder goed, zeker als je tot een grote groep moet praten. Een face shield is dus nuttig in kleine groepen.

Dossier: Taal
donderdag 06 augustus 2020
06 augustus 2020

Meer over Taal

De finalisten voor de PhD Cup zijn bekend

Radio 1 op zoek naar wat Vlaanderen en Nederland scheidt en bindt

16 wetenschappers zijn geselecteerd voor de Vlaamse PhD Cup

Taalmail van Ruud Hendrickx bestaat 20 jaar

12 tips om te spreken met een mondmasker

'Karma' en 'yeet' kinder-en tienerwoord van het jaar

PhD Cup wint Wablieft-prijs 2019

Ontdek de shortlists voor het Kinderwoord en Tienerwoord van het jaar