11 tips om te spreken met een mondmasker

5 maart 2021 – In drukke winkelstraten, in de supermarkt of op het werk: het mondmasker is niet meer weg te denken uit ons dagelijkse leven. Na een jaar coronacrisis zijn we het lapje stof al wat gewoon geworden. Maar een mondmasker kan nog steeds lastig zijn bij het ademen en spreken. Daarom deelt VRT-logopediste Bernadette Timmermans 11 tips voor ademhaling, stemzorg en articulatie. 

collega met een mondmasker ©

VRT-logopediste Bernadette Timmermans benadrukt dat het belangrijk is om eerst te ontdekken welk soort mondmasker je het liefste draagt: een stoffen masker of een chirurgisch (wegwerp)masker. “Een stoffen masker is warm, maar plakt niet tegen je lippen wanneer je inademt,” legt Timmermans uit. “Het chirurgisch masker is minder warm en minder benauwend.”

Welk mondmasker je ook draagt, je ademhaling lijkt moeilijker te verlopen. Je stem klinkt gedempt en je articulatie is stroever. Timmermans: “Het ligt voor de hand dat je zal overcompenseren: hoger en intenser ademen, luider spreken en veel krachtiger articuleren. Logische reacties, maar écht niet nodig. Je bent nog goed verstaanbaar met een masker op. Ondertussen zijn we het ook al wat meer gewoon.”

Het is een vervelend stuk stof dat voor je mond en neus hangt, maar laat ons er het beste van maken.”  

VRT-logopediste Bernadette Timmermans
Logopediste Bernadette Timmermans

11 tips voor ademhaling, stemzorg en articulatie

1.     Adem rustig en laag en pas je buikademhaling toe. Span je niet te fel in en houd je schouders laag, want je longen zijn in luttele seconden gevuld.

2.     Adem rustig in via je neus. Gebruik korte zinnen om te voorkomen dat je te diep moet ademen om aan de volgende zin te beginnen. Als je te diep inademt, zal je het mondkapje mee naar binnen zuigen. Bij korte zinnen kan je je ademhaling ook beter controleren. Let erop dat je voldoende pauzes neemt tussen de zinnen. Zo geef je je luisteraar de tijd om je boodschap goed te begrijpen.

3.     Als je een tijd praat met een mondmasker op, zal je merken dat je mond en keel uitgedroogd raken. Bevochtigen is de boodschap! Drink tussendoor kleine slokjes water. Ook je stemplooien drogen uit. Rond je stemplooien ligt een slijmvlieslaag die je goed vochtig moet houden. Dat kun je doen door ’s morgens, ’s middags en ’s avonds te ‘dampen’. Dat kan met een inhalator (zie afbeelding) of op grootmoeders wijze: met een handdoek over je hoofd, boven een kom heet water. De warme damp die je inademt, komt rechtstreeks op je stemplooien en het slijmvlies terecht. Zo verwen je je stem. En als je verkouden bent, voeg je best nog twee soeplepels zout toe aan het water. Je verkoudheid zal dan sneller genezen.

damptoestel

4.     In je stem- en spreekapparaat zijn heel wat spieren actief. Om die goed te laten werken zijn opwarming én afkoeling belangrijk. Dat kan je doen door te ‘zoemen’: maak met verschillende klinkers een zoemend geluid. Probeer het ook eens door met je lippen te trillen terwijl je geluid maakt. Gebruik daarbij zowel hoge als lage tonen.

Céline Dion gaf het voorbeeld in TheEllenShow

5.     Ontspan je onderkaak en klem je boven- en ondertanden niet op elkaar. Uit onderzoek blijkt dat mensen vandaag meer stress hebben, onder meer door de coronacrisis die al een tijdje duurt. Die stress resulteert in meer kaakklachten. Het is nog niet duidelijk of het mondmasker daarvoor verantwoordelijk is, maar het zou best kunnen dat je ’s avonds een pijnlijk gevoel ter hoogte van je kaakgewricht hebt. Tip: kijk regelmatig dom (laat je onderkaak goed uitzakken), zucht of geeuw. Het masker is nu een voordeel, want niemand heeft je mond gezien.

6.     Spreek niet luider, want dan bestaat het risico dat je ook te hoog zal praten. Als je te hoog praat, overbelast je je stem omdat je je stem dan verkeerd gebruikt. Je spreekt beter trager, met een pittige articulatie. 

7.     Het is zeker niet de bedoeling dat je met te grote mondbewegingen praat. Zorg ervoor dat je de medeklinkers goed uitspreekt, zeker ook met een mondmasker op. Medeklinkers zijn belangrijk voor de spraakverstaanbaarheid.

8.     Als iemand je niet verstaat, herhaal dan je zin zoals je hem eerst zei, maar dan trager en duidelijker gearticuleerd. Formuleer je zin niet anders, want dat kan voor verwarring zorgen.

9.     Vermijd storende omgevingsgeluiden. Zoek een rustige ruimte op wanneer je iets moet bespreken. Vraag bij digitale gesprekken aan je gesprekspartners om hun microfoon enkel open te zetten als iemand iets wilt zeggen.

10.     Met een mondmasker valt zowat de helft van je gezichtsuitdrukking weg. Daarom is het extra belangrijk om oogcontact te maken met je gesprekspartner. Je ogen en wenkbrauwen kunnen ook spreken. Denk maar aan een frons, opgetrokken wenkbrauwen of glimlachen met je ogen. Spreek ook met je lichaam en gebruik gebaren om je communicatie te ondersteunen.

11.     Kijk je gesprekspartner in de ogen wanneer je hem aanspreekt. Zo richt je je stem beter en ben je minder geneigd om luider te spreken.

Dossier: Taal
vrijdag 05 maart 2021
05 maart 2021

Meer over Taal

Dit zijn de finalisten van de PhD Cup 2021

Wetenschapscommunicatie voorop in de Vlaamse PhD Cup

Vlaamse PhD Cup roept doctors op om onderzoek te delen

11 tips om te spreken met een mondmasker

Pure nostalgie: ‘Hier spreekt men Nederlands' op VRT NU

Jan Hautekiet: "Een taal heeft voelsprieten"

Het Woord van het Jaar 2020 is bekend

'Ewa Drerrie' en 'Simp': Kinder- en Tienerwoord van het Jaar