"Het wintergewelf" is een intense zoektocht

“Het wintergewelf” is de tweede roman van de Canadese dichteres Anne Michaels (1958). Voor haar eerste, "Fugitive pieces", kreeg ze meer dan tien jaar geleden de prestigieuze Orange Prize. Nadien volgde de verfilming. Opnieuw valt het zeer intense en poëtische karakter van haar proza op. De parallellen en contrasten in het fragmentarisch opgebouwde verhaal vallen ook meer op dan de eigenlijke plot. “Het wintergewelf” is het verhaal van een liefde, van een rouwverwerking, en van verandering en verlies. De taal is de enige overwinnaar.
Avery Escher is een Britse ingenieur die samen met zijn vader naar Canada trekt en werkt aan de bouw van een gigantische zeedam op de Saint-Lawrence River. Het betekent dat landschappen en dorpen, kerkjes en oude graven onder de waterspiegel verdwijnen.
Op een dag ontmoet Avery er een jonge vrouw die planten verzamelt voor ze overspoeld raken. Het is een merkwaardige liefde op het eerste gezicht, tussen de "heroïsche" ingenieur en de natuurgevoelige jonge vrouw.

Jaren later volgt er een nieuw zondvloedverhaal. Avery raakt betrokken bij de redding van Aboe Simbel, de Egyptische tempel die dreigde overspoeld te raken door het gigantische meer dat na de bouw van de Aswandam zou ontstaan.

Het nieuwe Aboe Simbel is een perfecte replica

Let op, Avery verplaatst na minutieus titanenwerk, brok voor brok, de tempel naar hoger gelegen droge grond. Met de bouw van de eigenlijke dam, een megalomane en ecologisch rampzalige onderneming ter meerdere glorie van president Nasser, heeft hij geen uitstaans.
Het gigantische meer zal vele Nubische dorpen en steden overspoelen en zorgen voor de vernietiging van een landschap en een cultuur.

Anne Michaels wijdt aangrijpende bladzijden aan deze desastreuze volksverhuizing. Maar maakt Avery Escher wat goed met dit technologische hoogstandje? Het nieuwe Aboe Simbel is een perfecte replica maar bedrog, geen heilige plek meer.

Rouwen is eren

“Het wintergewelf” is ook een liefdesverhaal, met de aanstaande geboorte van een kind in de hitte van Egypte als hoogtepunt. Maar het loopt mis. Het kind wordt dood geboren. “Rouwen is eren", wordt gezegd.
Maar Jean wil niet onmiddellijk afscheid nemen van haar dode kind, en begint in Toronto een verhouding met een Poolse balling die het getto van Warschau heeft overleefd. De confrontatie met zijn extreme hopeloosheid leidt uiteindelijk tot een moeilijke verzoening met zichzelf en met Avery.

Anne Michaels schreef een boek vol mysterieuze en intuïtieve beelden en formuleringen waarvoor haar poëtische en zintuiglijke Engels goed is uitgerust. Het is een intense zoektocht naar de wisselwerking tussen grote geschiedenis en kleine intimiteit, die zich slechts langzaam laat ontvouwen en smaken, maar de inspanning wordt wel beloond.

Johan De Haes

Het wintergewelf

van Anne Michaels
vertaling Molly van Gelder
uitgeverij De Bezige Bij