Vrouwvriendelijke designmoskee in Istanbul

De stad Istanbul heeft met haar bruggen, moskeeën, kerken, paleizen en kastelen langs de waterkant sowieso een van de mooiste skylines ter wereld, maar met de eerder deze maand geopende Sakarin-moskee heeft de stad er een nieuwe parel bij.
Het zijn niet de afmetingen die van de Sakarin-moskee een blikvanger maken. De maten zijn een heel stuk minder indrukwekkend dan die van de eeuwenoude Ottomaanse moskeeën. 
Die zijn monumentaal in grootte en met hun ligging in de oude stad tussen het Topkapi-paleis en de Overdekte Bazaar bovendien gegarandeerde publiekstrekkers.

Het geheim van de Sakarin-moskee zit aan de binnenkant. Bij de bouw ervan werd gebruikt gemaakt van de allernieuwste materialen en technieken, wat het complex een hightechgevoel geeft.
Tegelijk flirt de Sakarin-moskee met motieven en kunstvormen die eeuwen teruggaan en gebeurde de afwerking net zoals bij de Ottomaanse moskeeën door ambachtslui.

Handwerk is troef. Blikvanger is de magistrale luster aan de koepel die versierd is met glaswerk dat tranen voorstelt, naar analogie met een spreuk uit de Koran: "Allahs licht daalt neer op de mens zoals regen". De moskee is design, zonder dat dit het introspectieve karakter van de ruimte beïnvloedt.

Eerste moskee ingericht door een vrouw

Maar er is nog een andere reden die de Sakarin-moskee bijzonder maakt. Het is de eerste moskee ter wereld die door een vrouw ingericht werd.
Toen de (steenrijke) opdrachtgevende familie binnenhuis-architecte Zeynep Fadilioglu verkoos om de moskee af te werken, moeten heel wat mensen de wenkbrauwen gefronst hebben.

Zeynep Fadililoglu is immers een regelrechte personality in de jetset van Istanbul, bekend voor haar werk in trendy clubs, winkels, boetiekhotels, villa’s en restaurants. Een groter contrast met een gebedshuis is moeilijk denkbaar.

Zeynep greep de kans met beide handen en maakte van de Sakarin-moskee niet alleen een visueel pareltje, maar meteen ook een statement.

Rechtmatige plaats van vrouw heroveren

De rol van de vrouw in de islam wordt wereldwijd gedebatteerd en vaak klinkt daarbij dat het om een tweederangsrol gaat. In de praktijk is het zeker zo dat vrouwen in Turkse moskeeën een kleine, vaak onverzorgde ruimte toegewezen om er te bidden, meestal achteraan in een hoekje.
In interviews naar aanleiding van de opening van haar moskee verklaarde Zeynep Fadilioglu dat ze met de bouw ervan de rechtmatige plaats van de vrouw in de islam wil heroveren.

In fysieke zin is ze daar met de Sakarin-moskee alvast in geslaagd. Zo meette ze het gedeelte dat als gebedsruimte voor vrouwen voorzien is net zo ruim uit als dat voor de mannen en ook de afwerking ervan is net zo fraai.

De Sakarin-moskee ligt in het Aziatische deel van de stad, aan de ingang van een begraafplaats en is alleen te vinden voor wie de stad goed kent. Maar dat zou wel eens kunnen veranderen.

Het is alleen nog de vraag op welke manier de Sakarin-moskee de geschiedenisboeken zal halen: voor vrouwen of voor designliefhebbers?
Dirk Vermeiren is correspondent in Turkije

lees ook