"Partijprogramma's zijn niets meer dan sprookjes"

Belofte maakt schuld, maar de meeste partijen zullen, als ze in een coalitie treden, niet veel van hun verkiezingsbeloftes kunnen waarmaken. Dat blijkt uit een budgettaire analyse van de partijprogramma's door twee universiteiten. Tegen het licht van de huidige economische situatie zijn de programma's niet realiseerbaar, luidt het.
In Nederland is een volledige budgettaire screening van de partijprogramma's verplicht bij elke verkiezingen. De Nederlandse Rekenkamer licht elk partijprogramma budgettair door en maakt daar een rapport van. "Het nut van zo'n doorlichting is dat partijen daardoor zelf verplicht worden om hun huiswerk te doen, waarna het door economen geëvalueerd kan worden", zegt Paul De Grauwe van de K.U.Leuven (foto bovenaan).

In ons land roepen sommige partijen op om een soortgelijke doorlichting verplicht te maken. Vandaag de dag zou zo'n doorlichting alvast heel moeilijk zijn, heel veel programma's bevatten immers enerzijds te vage beloftes en anderzijds laten de partijen het ook na een kostenplaatje op de voorstellen te plakken. De Grauwe en zijn collega Herman Matthijs (foto) van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) maakten zelf die oefening, maar stelden ontgoocheld vast dat er weinig te analyseren valt.
"De programma's van de Vlaamse partijen zijn niet opgesteld in functie van een objectieve berekening", zegt Herman Matthijs. "Dan zou alles effectief budgettair uitgewerkt moeten worden. Zoveel hebben we, zoveel gaan we daar halen." Maar dat is duidelijk niet het geval.

Enkele flarden uit de programma's zeggen genoeg: heel veel programma's bevatten zinnen als "we moeten meer investeren in" en "onze prioriteiten moeten gaan naar", maar voor de rest blijven ze heel vaag. "90 procent van alle voorstellen zijn zo vaag, dat ze niet te berekenen zijn", besluit De Grauwe. Sommige voorstellen zijn dan weer wel concreet, maar blijven dan vaag wat betreft de termijn waarin ze uitgevoerd moeten worden.

Alice in Wonderland

Daardoor krijgen we volgens De Grauwe het gevoel dat alles mogelijk is. Maar de economische situatie laat dat niet toe. "Met een daling van het bbp van 3,8 procent zullen de middelen voor de gemeenschappen en de gewesten de komende twee jaar achteruit gaan, zo'n 500 miljoen euro minder. Dan zouden de partijen juist moeten zeggen waarop ze gaan bezuinigen", vindt De Grauwe. "Dan hebben we een beter inzicht, maar die harde keuzes worden niet gemaakt."
"Als men al 1,5 miljard moet besparen op de Vlaamse begroting en men wil een evenwicht bewaren, dan is de conclusie dat heel veel beloftes na de verkiezingen niet uitgevoerd kunnen worden", zegt Matthijs. "Anders zal er nog meer bespaard moeten worden of zullen er nieuwe inkomsten gezocht moeten worden." Als je weet dat de meeste partijen een begrotingsevenwicht nastreven, dan zijn de beloftes van de verschillende partijen op dit ogenblik helemaal niet realistisch, vindt Matthijs. "Eigenlijk zijn het sprookjes", voegt De Grauwe er aan toe. "Het is als Alice in Wonderland."

Dat de partijprogramma's uitpuilen van de verkiezingsbeloftes is op zich niet nieuw. "Het verschil tussen vandaag en 5 à 10 jaar geleden is dat er toen een trend van stijgende inkomsten was. Daardoor werd in de Vlaamse regering een klimaat gecreëerd dat we alles kunnen doen, maar nu is dat gedaan", zegt De Grauwe.

De vage verkiezingsprogramma's zullen ook gevolgen hebben voor de coalitievorming. "De partijen die een coalitie vormen, zullen een verplichte optelling moeten doen, de inkomsten goed moeten bekijken en de prioriteiten moeten vastleggen", waarschuwt De Grauwe. "Als alle partijen een begrotingsevenwicht willen behouden, dan zijn deze partijprogramma's totaal onrealistisch. Als ze alle beloftes willen waarmaken, bots je onmiddellijk op het feit dat er minder middelen zijn en dus zal men een tekort op de begroting moeten toelaten en zullen er harde keuzes gemaakt moeten worden. Ik houd mijn hart vast..."

lees ook