Voyeurisme van kijker is deel van de plot

De eerste kortfilm van de New Yorkse scenarist-regisseur Antonio Campos heette "Puberty". Nadien draaide hij ook nog "First kiss". Campos was 21 toen zijn kortfilm "Buy it now" in 2005 voorgesteld werd op het Festival van Cannes. Dat ging over een tienermeisje dat haar maagdelijkheid op eBay te koop aanbood. Vorig jaar was de jonge filmmaker opnieuw in Cannes, waar zijn eerste langspeelfilm "Afterschool" geselecteerd was voor de Un Certain Regard-sectie. Het kwam niet echt als een verrassing dat tieners, seks en internet opnieuw centraal stonden in dit opmerkelijke en verontrustende debuut.
Het hoofdpersonage is de tiener Robert (rol van Ezra Miller), die op een eliteschool op internaat zit. Hij voelt zich niet erg goed in zijn vel.

Zijn oudere kamergenoten plagen hem omdat hij niet bepaald sportief is aangelegd en bij de meisjes op school voelt hij zich, door zijn gebrek aan seksuele ervaring, niet op zijn gemak.
Kortom, business as usual. Tienerangst en groeipijnen. Met een dergelijk uitgangspunt zou men zich aan een traditionele teenpic, annex romantische komedie kunnen verwachten. Maar daarin is de jonge filmmaker Antonio Campos allerminst geïnteresseerd. Zijn debuut ligt eerder in de lijn van het werk van bij voorbeeld Gus Van Sant of Michael Haneke.

De titel "Afterschool" verwijst naar het feit dat Robert zich inschrijft voor een audiovisuele cursus, een van de "naschoolse activiteiten". Een geboren filmmaker kan hij moeilijk genoemd worden en een echte filmfan is hij al evenmin.

Maar Robert kijkt wel graag : naar allerlei YouTube- en andere internetfilmpjes. Over vrolijk gillende baby’s en pianospelende katjes, maar Rob kijkt ook naar de executie van Saddam en naar gewelddadige porno.

Voyeurisme is deel van het intrige

Tijdens een opdracht voor die AV-klas registreert zijn kleine digitale camera toevallig (een deel van) een drama, dat op die prestigieuze school voor heel wat commotie zorgt. De kortgerokte en hautaine, want bloedmooie Talbert-tweeling heeft versneden cocaïne gebruikt en de gevolgen zijn desastreus...
"Afterschool" gebruikt verschillende beeldformaten. Er is het gewone filmbeeld (waarbij nochtans ook ongewone camerastandpunten gebruikt worden), er zijn de korrelige, al dan niet met gsm gedraaide internetfilmpjes en er zijn ook nog de beelden die Robert met zijn DV-camera maakt. Maar het centrale element blijft wel degelijk het beeld. Wie maakt die beelden en waarom? Wie kijkt daarnaar? En wat doet die massale beschikbaarheid van al die beelden met de kijker?

Tienerangst en vervreemding zijn natuurlijk geen uitvindingen van het internet en de digitale media. "Afterschool" stelt weliswaar vragen over goed en kwaad, over apathie en emotionele kilte, over moraliteit en verantwoordelijkheid, maar de schuldvraag laat zich niet makkelijk beantwoorden.

In de persmap geeft regisseur Antonio Campos dat trouwens uitdrukkelijk toe: "Als iemand over concrete antwoorden beschikt, laat het mij dan aub weten. Want ik ben zelf nog steeds op zoek naar die antwoorden". Waar de filmmaker wel stelling neemt, is op het vlak van de hypocrisie van de schooldirectie, de machteloosheid van bepaalde hulpverleners en de (zowel letterlijke als figuurlijke) afwezigheid van de ouders.

"Afterschool" laat zich uiteindelijk ook nog bekijken als een spannende en onheilspellende thriller, waardoor ook het voyeurisme van de kijker deel wordt van de intrige.

Jan Temmerman

Afterschool (VS)

regie Antonio Campos
met Rosemarie DeWitt, Daniella Baum, Harrison Lees, Addison Tilmlin, Paul Lucenti, Ezra Miller
release woensdag 17 juni