Kan de Ierse knoop doorgehakt worden?

Vorig jaar verwierpen de Ieren in een referendum het Verdrag van Lissabon, dat de werking van de Europese Unie eenvoudiger moet maken. Hoogstwaarschijnlijk zullen de Ieren over een aantal maanden opnieuw vriendelijk gevraagd worden om het verdrag deze keer wel goed te keuren.
De Unie is onder de indruk van de verregaande desinteresse die de voorbije verkiezingen hebben aangetoond. Nauwelijks 43% van de kiezers heeft ook gestemd, een laagterecord sinds het Europees Parlement in 1979 voor het eerst gekozen werd.

De Unie is ook verontrust over de snelle groei van de eurosceptische, om niet te zeggen eurovijandige, reacties in verschillende lidstaten. De partij Libertas kreeg geen voet aan de grond, maar het succes van de Conservatieven in Groot-Brittannië en de opmars van uiterst rechts en ultranationalisme in Oost-Europa, Nederland en Denemarken nopen tot nadenken.

De vraag is dan ook welke waarborgen Ierland nodig heeft om in het najaar toch ja te stemmen voor het Verdrag van Lissabon, dat alle Europese instellingen moet hervormen en hun soortelijk gewicht bijschaaft.
Taoiseach (eerste minister) Brian Cowen vroeg en kreeg uitzonderingen na het mislukte referendum van juni vorig jaar. Een volksraadpleging is grondwettelijk verplicht in Ierland en 53% van de kiezers wees Lissabon vorig jaar af. Cowen kreeg de verzekering dat de Unie niet tornt aan de militaire neutraliteit van het land, fiscale autonomie verleent (met inbegrip van eigen taksen en BTW-tarieven), en het familierecht erkent (wat onder meer het verbod op abortus inhoudt).

De Unie wil in elk geval een nieuw ratificatieproces ontlopen, want anders is er twijfel over Polen, Tsjechië en Groot-Brittannië. Er is haast bij, want in Groot-Brittannië is het niet denkbeeldig dat de Conservatieven de goedkeuring van Lissabon weer opschorten als ze de – verwachte – monsterzege behalen bij de parlementsverkiezingen volgend jaar. Zegt Ierland ja, dan kan het Verdrag van Lissabon echt in werking treden. En de peilingen wijzen na de garanties op een overtuigend ja.

Lukas De Vos