"Slapen deed ik niet van de spanning"

Wij vroegen onze lezers welke herinneringen zij hadden aan de maanlanding 40 jaar geleden. Voor liefhebbers van de ruimtevaart was het een gebeurtenis waar ze reikhalzend naar uitkeken.
(Marcel Blindeman): Met Expo 58 kwam ik, als elfjarige, in de ban van de ruimtevaart. De Spoetnik, die te zien was in het USSR-paviljoen, maakte zo'n indruk dat ik besloot om alle artikels die in kranten of tijdschriften verschenen, bij te houden - zelf tot op heden is dit mijn hobby!

Zo ook telde ik de maanden voor de eigenlijke landing op de maan af. Er werd wel voor spanning gezorgd:
  • Apollo 8 (21-12-1968) kwam binnen de zwaartekracht van de maan tot op 111 km - tv-beelden
  • Apollo 9 (3-3-1969) werd "de ontbrekende schakel - "LEM" voor de maanlanding getest Apollo 10 (18-5-1969) algemene repetitie - de LEM nadert de maan tot op 14.4 km
En toen kwam de lancering van Apollo 11 op 16 juli 1969. Met de dag steeg de spanning, want de USSR had toch wel op 13 juli de Loena 15 richting maan gelanceerd. Sabotage of spionage?

Ik had tegen mijn ouders gezegd dat ik naar de landing op de maan ging kijken. "Maar ge zijt niet goed zeker", zei mijn moeder. Om zeker te zijn dat ik thuis zou zijn, had ik op het werk (telegraafkantoor Antwerpen) gevraagd om geen dienst te hebben.

Dus op zondagavond had ik toch de toelating gekregen (ook al was ik ondertussen 22 jaar - het ouderlijk gezag gold nog steeds) om onze eetplaats om te vormen tot slaapplaats.

De wekker stond om 3.30 uur - wat eigenlijk niet nodig was - slapen deed ik toch niet van de spanning. Ik had ook een naoorlogs fototoestel van mijn vader geleend om de historische gebeurtenis vast te leggen. Een fotorolletje van 12 zou wel volstaan, dacht ik.

En toen gebeurde het: maandag 21 juli om 3 uur, 56 minuten en 20 seconden zette Neil Armstrong een voet op de maan. Wat een spanning, oef, het was gelukt. Gingen ze nu nog weg geraken? Uiteindelijk verliep alles volgens plan.

De volgende dagen was het kranten en tijdschiften aanschaffen om alles bij te houden en toch niks te missen - vooral de kleurenfoto's! Om deze historische gebeurtenis te vereeuwigen, had ik dus foto's genomen - wat een ontgoocheling toen deze werden ontwikkeld - slechts vier foto's van de twaalf! En dan nog...

In de euforie van de maanlanding heb ik me ook een kopie van de Saturnus-Apollo-LEM (110 cm) aangeschaft, waarmee je een complete lancering en maanlanding kon nabootsen.

Tot op heden ben ik nog steeds in de passie van de ruimtevaart en verzamel ik nog altijd de krantenartikels. Bij deze gebeurtenissen sta je nog even stil, welke impact de ruimtevaart heeft op ons dagelijks leven.

Avondmaal, bad en maanlanding

(Rudolf Bosschaerts): Als er een datum is waar ik al eens terugdenk is het 21 juli '69. Geboren in '49 ben ik reeds vanaf mijn jonge kinderjaren niet alleen uitermate geboeid door de automobiel maar ook die van de luchtvaart.

Deze interesse kwam voort door het lezen van de informatieve boekenserie "Jongens en Wetenschap" en de albums van "De Kleine Zondagsvriend" die ik van mijn vijf jaar oudere broer mocht lezen. Vooral in deze laatste herinner ik mij zeer goed de wekelijkse bijdrage met vooral zeer indrukwekkende foto's van de nieuwste straaljagers.

En dan was er plots het eerste ruimteschip: de Spoetnik. Wat een gebeurtenis. En niet één zonder gevaar !!?? Want in alle ernst werd toen gesproken van de ziekmakende stralen die deze Spoetnik uitzond. Welke angst heb ik niet gehad dat ik (vooral in het donker) van de keuken naar de buitenstaande wc moest lopen om mijn behoefte te doen!

En dan 21 juli '69. Wonende met mijn echtgenote en pasgeboren zoon op een kwartier zonder badkamer, en wat erger was, zonder televisie. Hoe zou ik deze niet te missen eerste stappen van de mens op de maan kunnen volgen?

Dan maar gevraagd aan mijn ouders om de wonderlijke gebeurtenis bij hen te mogen zien (natuurlijk gecombineerd met een volledig avondmaal én een heerlijk bad)!

En daar zaten wij: mijn vrouw, mijn zoontje van 6 maanden in zijn veldbedje en ik (mijn ouders waren reeds gaan slapen want het duurde toch te lang) in de donkere living midden in de nacht toen Neil Armstrong de eerste stap op de maan zette.

Een van de grootste verwezenlijkingen

(Jean Pauwels): Ik was 9 jaar en die dag blijven slapen bij mijn grootouders. En in plaats van in bed te kruipen, lag ik gewoon in de lange sofa tegenover de tv. Zwart-wit nog, kan je je dat voorstellen, want dat is uiteindelijk nog maar 40 jaar geleden.

En dan vroeg opgestaan om alles goed te kunnen volgen. We hadden de dagen daarvoor ook alles al gevolgd wat er op tv kwam en was verschenen in de krant. En die ochtend werd ons alles nog eens uitgelegd: hoe de Apollo-capsule zich had losgemaakt en gedraaid was om de LEM aan te koppelen. Hoe de beide astronauten zouden overstappen. Hoe de LEM zou landen en uiteindelijk hoe Armstrong deze zou verlaten om als eerste mens voet op de maan te zetten. ONGELOFELIJK!

Wij gingen wandelen op die lichte bol die wij ’s nachts zien verschijnen aan de hemel. En eerlijk gezegd, buiten de vlucht van de eerste Space Shuttle, vind ik dit nog altijd een van de grootste verwezenlijkingen van ons technisch kunnen. Soit, eindelijk was ’t zover.

Niet echt zuiver beeld, maar ja, dat kon ook niet anders hé, dat werd wel gefilmd van op de maan, hé! Je ziet een wit pak voorzichtig een trapje afdalen, en dan op ’t laatste een kleine sprong maken en hop, we staan erop. Niet vooraleer de alombekende woorden gesproken te hebben.

Die communicatie is ook iets wat je niet vergeet, vooral die piep die er iedere keer aan voorafging. Dat had wel iets. Ondertussen was ’t ochtend en ik geloof zelfs een mooie, want de zon scheen. Of was dat al na de zoveelste herhaling, want je kon daar gewoon niet genoeg van krijgen.

Ons bomma begreep niet echt het belang van deze gebeurtenis. Zij was net opgestaan, passeerde op haar sloffen voorbij mij en vroeg me of het nu allemaal waard was geweest om daar zo weinig voor te slapen. Raar, niet?

Vader werkte mee aan de verslaggeving

(Peter Verhelst): Toen de maanlanding werd bepaald op 20 juli 1969, werd mijn vader (ruimtevaartjournalist Fritz Verhelst, nvdr) ook uitgenodigd om mee te werken aan de live verslaggeving. Normaal was de maanlanding gepland in de avonduren in België. Maar om welke reden ook, de maanlanding werd uitgesteld tot 2 of 3 uur 's nachts, en de BRT-ploeg zou blijven.

Wij maakten ons wel zorgen, want vader had een hartziekte en moest oppassen met inspanningen (in 2009 zou hij een stent gekregen hebben, maar toen bestond dat nog niet). Thuis zijn we met zijn allen blijven kijken en hoewel we gefascineerd waren door het gebeuren, waren we wat ongerust, want op het klankspoor hoorden we zijn kortademigheid. Gelukkig is er tijdens de uitzending niets gebeurd.

Terwijl de vorige jaren de presentatie meer in handen was van Armand Pien, stond nu een nieuwe generatie klaar, die naar de zin van ons vader het aspect "vulgariseren naar de gewone mens" wel eens vergat, en meer bezig was met professoren te interviewen, die op hun beurt meer bezig waren hun imago overeind te houden, dan uitleg te geven die de gewone mens bijbracht wat het belang was van de ruimtevaart.

Tijdens de uitzending over de maanlanding herinner ik me dat men, op het moment dat Neil Armstrong uitstapte, overschakelde naar Jan Bauwens (of hoe heette die BRT-journalist van het nieuws met zijn grote dikke snor?), die op Cape Canaveral zat, en de sfeer van die zijn commentaar was helemaal anders.

Terwijl de BRT-uitzending nuchter en soms misschien wel wat té ernstig werd, was Jan Bauwens duidelijk onder invloed van de opgeklopte Amerikaanse sfeer, en zijn verslag puilde uit van superlatieven "nog nooit heeft...", "de belangrijkste gebeurtenis in de geschiedenis van de mensheid.." en meer praat van die aard.

Bij de afsluiting van de BRT-uitzending vroeg de presentator een reactie van alle aanwezigen. Vader had toen als reactie. "Bij de landing was het goed dat er een "mens" aanwezig was. De computers hadden een locatie bepaald, maar de gezagvoerder had bepaald dat die landingsplaats minder gunstig was (te hobbelig), en had zelf manueel een andere locatie gekozen."

Zijn conclusie was dat een ruimtesonde die correctie nooit zou gemaakt hebben, en wellicht zou die dan wel omgetuimeld zijn. Een pleidooi voor bemande ruimtevaart dus, in het kielzog van Kennedy "before the end of this decade..."

Zelf voelde ik ook aan dat die periode belangrijk was, ik heb die week van 20/21 juli 1969 op een tape dikwijls het nieuws van de radio opgenomen, en duidingsprogramma's, en overzicht van de pers (ik was toen 18 jaar). Ik zou die tape misschien deze week eens terug moeten bovenhalen. Het is meer dan 20 jaar geleden dat ik hem nog beluisterd heb.