De Pauw en Damen schitteren in "Onder de vulkaan"

Een gelaagde roman als "Under the vulcano" van Malcolm Lowry voor theater bewerken, lijkt onbegonnen werk, maar Guy Cassiers en Josse De Pauw zijn er toch in geslaagd. In "Onder de vulkaan", dat zich afspeelt in het broeierige Mexico, versterken adembenemende beelden en krachtige acteerprestaties elkaar. Josse De Pauw en Katelijne Damen schitteren als de consul en zijn vrouw.

De Pauw bewerkte de roman "Under the vulcano" tot een theatertekst. Samen met Cassiers trok hij naar Mexico voor opnames op locatie die via beamers op verschillende panelen op de -voor de rest lege- scène geprojecteerd worden.

"Onder de vulkaan" vertelt het verhaal van de Britse alcoholverslaafde ex-consul Geoffrey Firmin en zijn echtgenote Yvonne Constable. Zij heeft hem verlaten, maar keert op 2 november 1938 terug naar Mexico, een ultieme poging om hun huwelijk te redden.

Het verhaal wordt aan elkaar gepraat door Jacques Laruelle (rol van Bert Luppes), een vriend van het koppel. Luppes kreeg onlangs de Louis d'Or (de prijs voor de beste Nederlandse acteur) en bewijst hier met zijn sobere spelstijl dat hij die zeker verdient. Hij vertolkt trouwens verschillende personages die allemaal de rol van verteller op zich nemen.

De zeggingskracht van Katelijne Damen

Toch schitteren vooral Katelijne Damen en Josse De Pauw in dit stuk. De Pauw slaagt erin om geen karikatuur te maken van de alcoholverslaafde ex-consul. Uiteraard wankelt, valt en lalt hij, maar op andere momenten steekt hij even goed intelligente, humoristische monologen af.  "Mensen moeten ook de mens achter de dronkenman zien", zei De Pauw in een interview en hij toont de kwetsbare man, die de consul is, ook.

Damen (onder meer bekend als Helena uit "De smaak van De Keyser") staat echter zeker op gelijke hoogte met De Pauw. Haar zeggingskracht in de rol van Constable is onnavolgbaar. Ze lijkt haar woorden voorzichtig te proeven en laat voldoende pauzes om de betekenis ervan te laten doordringen: haar timing is perfect.

Tussen de regels voelt de toeschouwer constant de onderhuidse spanning tussen de personages. Zeker in de scènes waarin ook Marc Van Eeghem (rol van Hugh Firmin, jongere broer van de consul) en Bert Luppes opduiken.

Sprekende beelden

Cassiers, die in eerdere voorstellingen al met videoprojecties van de acteurs werkte (onder meer in zijn "Triptiek van de macht"), gaat nu nog een stap verder. Hij maakte in Mexico opnames die perfect de sfeer van "Onder de vulkaan" weergeven. "De exotische omgeving van Mexico is essentieel om de vervreemding van de consul te begrijpen", zegt Cassiers daarover.

De sterke, sprekende beelden, die feilloos samensmelten met het spel van de acteurs, leveren op bepaalde momenten een bijna filmische ervaring op. Toch wordt het geheel nooit te illustratief en blijft er voldoende ruimte voor de individuele verbeeldingskracht.

Het drankgebruik van Firmin wordt getoond in de steeds terugkerende beelden van cantina's en glazen die leeggedronken worden. Maar er zijn ook symbolische beelden van water, vuur en onweer.

Cassiers en De Pauw zijn erin geslaagd de complexiteit van "Onder de vulkaan" op een ingenieuze manier op  het podium te brengen. Twee uur lang word je meegesleept in de "wanhopige zoektocht van de ziel naar licht en verlossing" en de uiteindelijke ondergang van de consul. "Onder de vulkaan" is een theaterervaring die onder je huid kruipt.

Ellen Maerevoet

Onder de vulkaan

regie Guy Cassiers
tekst Malcolm Lowry, bewerkt door Josse De Pauw
met Katelijne Damen, Josse De Pauw, Marc Van Eeghem, Bert Luppes

"Onder de vulkaan" is momenteel te zien in Parijs. Vanaf 13 oktober loopt de voorstelling opnieuw in Vlaanderen, onder meer in Leuven, Antwerpen, Hasselt, Brussel en Gent.

www.toneelhuis.be