Antwerpen is volgend jaar Elsschotstad

Volgend jaar is het precies vijftig jaar geleden dat Willem Elsschot, grootmeester van de Nederlandse literatuur, overleed. Antwerpen, de stad die een hoofdrol speelde in zijn leven en oeuvre, herdenkt hem een jaar lang met tal van initiatieven. Het programma van Antwerpen Elsschotstad is vanmiddag voorgesteld.

Antwerpen loopt zich vanaf nu warm voor de herdenkingen. Hoewel. In de Scheldestad is het nu al drie jaar feest rond de auteur van onder meer "Kaas" en "Het dwaallicht" en dat vierjarig cultureel stadsfestival kent volgend jaar een prestigieuze en literair boeiende apotheose

Antwerpen wordt de Elsschotstad, zoals Dublin dat is voor James Joyce of zoals Praag voor Franz Kafka. Antwerpen is de hoofdrolspeler in het oeuvre en het leven van Elsschot.

Het Elsschotarchief op tentoonstelling

Het programma werd vanmiddag voorgesteld. Curator Wieneke ‘tHoen is momenteel bezig met het archief Elsschot te onderzoeken. Deze nalatenschap vormt de basis van de grootste expo rond Fons De Ridder ( zijn echte naam ) en Willem Elsschot ( de schrijversnaam).

Voor het eerst kunnen we kennismaken met zijn zakelijke correspondentie waardoor zijn leven bijna dag na dag te volgen is.

De zakenman De Ridder was een gehaaid iemand die veel geld heeft verdiend: “Ik wist niet dat hij zo succesvol was; hij was rijk”, aldus de curator, “en net zoals in ‘Kaas’ had hij op kantoor een landkaart hangen met vlaggetjes zodat hij meteen kon zien waar zijn vertegenwoordigers aan de slag waren.”

Ook het originele manuscript van "Villa des Roses" ( door Elsschot geschreven in Rotterdam) en de verschillende versies van ‘Dwaallicht’ worden getoond zodat de letterenliefhebbers de creatie en het ontstaan van deze roman woord per woord kunnen volgen.

Voor "Villa des Roses" reisde Elsschot naar Parijs waar hij verbleef in het pension dat model stond voor de roman. Hierover werden foto’s en een brief teruggevonden.

Deze chronologische expo tracht de bezoeker een idee te geven van zijn inspiratiebronnen, zijn taalgebruik, de beïnvloeding van de literatuur door de commercie en omgekeerd en tot slot de tijdsgeest waarin Elsschot leefde.

Acteur Warre Borgmans is Laarmans

Muziektheatercompagnie Braakland ZheBilding maakt een locatieproject rond "Het dwaallicht". De oude rijkswachtkazerne in het volkse Sint-Andrieskwartier zal als belangrijkste uitvalsbasis dienen.

Van Elsschot is bekend dat hij bijzonder veel van muziek hield en geen enkele uitvoering van de Matthäus Passion van Bach in de kathedraal oversloeg. Volgens zijn kleinzoon Jan Maniewski kon hij van ontroering stil wenen.

“Hij was een bijzonder gevoelig man die ook luisterde naar de tekst bij een muziekstuk zoals bij voorbeeld de cantaten van Bach. En hij wilde ook ritme in zijn boeken: daarom mompelde hij al ijsberend zijn zinnen tot hij de juiste ritmiek had gevonden.”

Volgens de plannen wordt een deel van "Het dwaallicht" gezongen, liefst zelfs in close harmony. En Warre Borgmans zingt mee, zo verzekerde ons Adriaan Van Aken, auteur-regisseur van Braakland ZheBilding.

Nieuwe uitgaven

Cyriel Van Tilborgh, voorzitter van het Willem Elsschot Genootschap, presenteert een koffervol nieuwe uitgaven.

Het meest in het oog springend is een luxe-uitgave van de gedichten, Alfons De Ridder in Rotterdam, een fotoboek over alle plaatsen in Antwerpen die van dicht en van ver te maken hebben met het oeuvre van de auteur, en natuurlijk een reeks vertalingen, want Elsschot wordt graag en intens ontdekt in het buitenland.

Los van het Genootschap verschijnen er volgend jaar twee studies over Elsschot. De al enkele jaren aangekondigde biografie van de Nederlandse uitgever Vic van de Reijt zal volgend jaar in de boekhandel liggen, en De Morgen cultuurredacteur Eric Rinckhout werkt aan een grote Willem Elsschot atlas.

Rinckhout schreef eerder al een kleine wandelgids over Sint-Idesbald/Koksijde waar de familie De Ridder steevast de vakantie doorbracht.

Kleinzoon Jan Maniewski: “Elke dag ging Elsschot kijken naar de zee of ze nog niet verdwenen was. Wanneer hij ging zwemmen mocht niemand mee. Nadien dronken we wel een glaasje bier. Van het hinterland hield hij het meest van Lo bij Veurne, de desolate Moeren en elk jaar bezocht hij in Koksijde het militair kerkhof waar de Engelse gesneuvelden uit de eerste wereldoorlog rusten. Jongens van zestien, zeventien jaar, ja daar was hij behoorlijk van onder de indruk.”

En wat las Elsschot zelf? Shakespeare, Guido Gezelle en het dertiende eeuwse dierenepos Reinaert de Vos.

 

Yves Jansen

De stad van Elsschot

Op 31 oktober 2010 eindigt het Elsschotjaar, niet nadat u vijf maanden lang heeft kunnen genieten van tentoonstellingen, wandelingen, muziek, film, lezingen, en veel, heel veel literatuur.

vanaf 2010: www.destadvanellschot.be