Meisje doorbreekt omerta en pleegt zelfmoord

Nadat eerst haar vader en enkele jaren later ook haar broer door de Siciliaanse maffia vermoord werden, besluit de 17-jarige Rita Atria samen te werken met het gerecht. Met haar jarenlang zorgvuldig bijgehouden dagboeken stapt ze naar onderzoeksrechter Paolo Borsellino en doorbreekt op die manier de omertà, de traditionele zwijgplicht van de maffia. Dat zal haar manier van wraak zijn. Rita Atria is dus het rebelse Siciliaanse meisje uit de titel van deze eerste speelfilm van de Siciliaanse regisseur Marco Amenta.

Het klinkt als de aanzet van een originele misdaadfilm, want maffiaverhalen bestaan er weliswaar al in overvloed, maar dit moet wellicht de eerste keer zijn dat een jong meisje als hoofdpersonage fungeert.

En toch is dit geen knappe scenariovondst, want dit relaas van wraak en rebellie is wel degelijk gebaseerd op waargebeurde feiten, op de tragische werkelijkheid van de jonge Rita Atria uit het Siciliaanse dorp Partanna.

Tragisch, want een week nadat rechter Borsellino in juli 1992 bij een bomaanslag van de maffia om het leven komt, net zoals dat eerder met zijn collega-onderzoeksrechter Giovanni Falcone was gebeurd, pleegt het zeventienjarige meisje zelfmoord.

In haar dagboek vindt men naderhand de volgende wilsbeschikking: “Wat ik wil na mijn dood is een begrafenis in besloten kring, met enkel diegenen die me geholpen hebben met mijn strijd voor gerechtigheid.Mijn moeder mag zeker niet aanwezig zijn en mag me niet meer zien na mijn dood”.

Over die tragische gebeurtenissen had de in Palermo geboren filmmaker Marco Amenta in 1997 al de documentaire "Diario di una Siciliana ribelle" gedraaid, maar hij vond het onderwerp boeiend genoeg om er nu ook zijn eerste bioscoopfilm aan te wijden.

Het psychologische parcours

Via deze "fictiefilm" wou Amenta dieper ingaan op wat hij zelf "het psychologische parcours" van Rita noemde. Door haar beslissing isoleerde het meisje zich namelijk van haar eigen roots: ze werd door haar moeder verstoten en door de rest van het Siciliaanse dorp uitgespuwd.

Haar rebellie was ook een vorm van feministisch protest tegen de heersende machocultuur. Maar ook inwendig zou Rita een zeer ingrijpende transformatie doormaken, want zij was namelijk zelf opgegroeid in een maffiamilieu.

“In de ogen van het kleine meisje, dat met haar vader dweept, staat de maffia voor het goede en het positieve, terwijl de staat, de rechters en de politie de vijanden en de smeerlappen zijn, die ze dan ook uitscheldt”, zegt regisseur Marco Amenta daarover.

Haar allereerste motief om de zwijgplicht te doorbreken, was trouwens niet zozeer gerechtigheid, maar woedende wraak. Het is pas door haar contacten met onderzoeksrechter Borsellino (rol van Gérard Jugnot) dat Rita (rol van Veronica D’Agostino) stilaan haar eigen normen en waardenstelsel in vraag begint te stellen.

Een bijkomende reden waarom Amenta van het verhaal van Rita Atria nu ook een bioscoopfilm heeft gemaakt, is dat hij op deze manier, zowel in binnen- als in buitenland, een groter publiek hoopt te bereiken. “Een documentaire richt zich meer op het hoofd, terwijl een speelfilm ook communiceert met het hart”, aldus de cineast.

Jan Temmerman

La Siciliana ribelle (Ita)

regie Marco Amenta
met Veronica D'Agostino, Francesco Casisa, Miriana Faja, Lorenzo Rosone, Carmelo Galati, Marcello Mazzarella, Mario Pupella
release woensdag 4 november 2009