"Change doesn't come easy"

Een jaar geleden werd ik plots erg stil. Mensen rondom mij schreeuwden het uit van plezier, anderen huilden luidop. Het was verkiezingsavond en na een slopende verkiezingscampagne, die voor mij begon in september 2007, verscheen de foto van mijn werkgever op TV met daaronder de woorden "projected winner".

Die avond hadden tientallen vrijwilligers en enkele "Obama For America"-personeelsleden zich verzameld in een plaatselijk restaurant voor wat een overwinningsfeest moest worden. Dat dachten we tenminste toen we deze avond gepland hadden, maar de laatste dagen had de twijfel toch toegeslagen, na een ware lawine van negatieve TV- en radiospots. En dan was er natuurlijk nog die eeuwige vraag: "Zou Amerika wel voor een zwarte president stemmen?".

Als "field organizer" voor de campagne had ik de laatste 3 maanden aan duizenden voordeuren geklopt met de vraag of de kiezer in kwestie al wist voor wie hij zou stemmen en of ik hem eventueel kon overtuigen om toch voor Barack Hussein Obama te kiezen. Gedurende het jaar daarvoor had ik als vrijwilliger hetzelfde gedaan in verschillende Staten, tijdens die wel erg lange voorverkiezing waarin uiteindelijk Hillary Clinton toch het onderspit moest delven.

In mijn eigen staat, North Carolina, had de meerderheid van de kiezers niet meer voor een presidentiele verkiezingskandidaat van de Democratische partij gestemd sinds Jimmy Carter in 1976. Dit jaar was North Carolina een "battleground state", hier zou het verschil gemaakt moeten worden. In augustus had ik mijn Amerikaanse staatburgerschap verkregen zodat ik ook zelf kon kiezen en stiekem hoopte ik dat Barack Obama de verkiezing in North Carolina zou winnen met precies 1 stem op overschot.

Op die 4e november 2008 had ik in de laatste 72 uur precies 2 uur geslapen, net als de honderden andere personeelsleden trouwens, de meesten een pak jonger dan ik. De afgelopen maanden waren werkdagen van 16 uur geen uitzondering. Het kan misschien verklaren waarom ik zo stil werd toen bleek dat de buit binnen was, er was gewoon geen energie meer voor emoties. Maar een andere verklaring is de vraag die zich meteen opdrong: "Wat nu?".

"Change doesn't come easy"

November 2009. Het is tien maanden geleden dat president Obama het roer overnam en bij vele ex-personeelsleden en toenmalige vrijwilligers van de Obama-campagne heeft het zweverige enthousiasme plaatsgemaakt voor een stevig realiteitsbesef, "change doesn't come easy". Voor de realisatie van vele campagnebeloften is een stevige aanzet gegeven, maar voor vele maatregelen laten concrete resultaten nog op zich wachten.

Toch zijn er al goede resultaten. Op het vlak van het milieubeleid zijn vele desastreuse maatregelen van de laatste 8 jaar teruggedraaid en zijn nieuwe milieuvriendelijke voorstellen gelanceerd. Op internationaal vlak wordt een veel vriendelijker gezicht van de Verenigde Staten getoond. Het motto lijkt eindelijk "think before you act" te zijn en de VS is niet meer die onbeschofte bullebak van de afgelopen 8 jaar. En dan is er nog de economie die erg voorzichtige tekenen van beterschap toont.

Helaas is de VS nog steeds verwikkeld in twee oorlogen. Voor de oorlog in Irak zijn er duidelijke plannen voor een einde, maar het duurt allemaal toch wel erg lang. De oorlog in Afghanistan wordt ook bij Amerikanen ondertussen steeds onpopulairder en daar lijkt geen einde in zicht.

Ten slotte is er nog het kamp van Guantanamo Bay, waar president Obama een sluiting heeft beloofd tegen 2010, maar waar steeds meer hindernissen voor een sluiting worden opgeworpen.

En dan er is die constante tegenstand van een - weliswaar erg luide en erg zichtbare - minderheid van de bevolking. Van complete gekken die denken dat Barack Obama niet in de VS, maar in Kenia is geboren en dus helemaal geen president van de USA mag zijn, tot mensen die betwijfelen of een gepland, door de gemeenschap gefinancierd systeem van ziekteverzekering wel zal werken.

Op de goede weg, maar veel te traag

De vele duizenden vrijwilligers, vooral jongeren, die Barack Obama vorig jaar steunden, leken ondertussen een beetje in slaap te zijn gevallen. De ochtend van 5 november 2008 zuchtten de meesten onder hen blijkbaar "opdracht volbracht" en dachten dat Obama het nu allemaal wel alleen zou oplossen. De meeste personeelsleden van de campagne zijn nog wel politiek actief. Sommigen werken voor een van de vele overheidsdepartementen in Washington, anderen zijn alweer voor andere (regionale) politieke campagne's aan de slag en aangezien een groot deel van het Obama-campagnepersoneel was samengesteld uit studenten, zijn velen weer aan het studeren.

Dankzij het huidige en erg tumultueuze debat over de noodzakelijke hervormingen in de gezondheidszorg lijken de vele supporters uit 2008 stilaan te worden wakker geschud. "Obama For America" is omgevormd tot "Organizing For America", een veel kleinere organisatie die slechts enkele honderden personeelsleden telt verspreid over het hele land. De opdracht van OFA is om ervoor te zorgen dat de plannen en voorstellen van president Obama brede steun krijgen vanuit de bevolking. De laatste weken lijkt dat ook te lukken en het debat over de gezondheidszorg lijkt op de goede weg.

Zelf ben ik afgelopen mei verkozen tot voorzitter van de plaatselijke afdeling van de Democratische Partij. Helaas alweer een onbezoldigde baan. In die functie kom ik nog regelmatig in contact met tientallen Obama-vrijwilligers, maar er zijn ook vele vrijwilligers die ik niet meer gezien heb sinds november 2008.

De meeste van mijn ex-collega's, die ook voor de Obama-campagne werkten, kwamen uit het ganse land en zijn ondertussen dus ook al weer over grote afstanden verspreid. We houden allemaal nog wel contact met elkaar via Facebook e.d. en vanzelfsprekend gaan de meeste gesprekken over politiek. Iedereen lijkt er nog rotsvast van overtuigd dat we op de goede weg zijn, maar er zijn wel enkele frustraties over het tempo waarmee de veranderingen worden gerealiseerd. De meeste frustraties die ik hoor van zowel Obama vrijwilligers en ex-personeelsleden hebben echter te maken met hoe de Republikeinen, grote verliezers van de verkiezingen, zich gedragen. Ze lijken er steeds weer in te slagen om dingen te blokkeren en vooral te vertragen terwijl ze zelf geen constructieve voorstellen naar voren brengen.

Het resultaat van die vertragingen is dat burgers wederom gedisillusioneerd geraken in de politiek. In de meeste opiniepeilingen is de populariteit van president Obama gedaald wanneer peilers vragen naar hoe de burger denkt over de manier waarop Obama sommige problemen benadert. Meestal lijkt dit te maken te hebben met de traagheid waarmee campagnebeloften worden gerealiseerd. De populariteit van de persoon Barack Obama, in tegenstelling tot hoe hij zijn "job" doet, blijkt volgens diezelfde opiniepeilingen dan ook nog steeds erg hoog te zijn en dat is ook mijn ervaring. De meeste Amerikanen zijn er duidelijk van overtuigd dat de huidige president een erg intelligent en welbespraakt man is, in tegenstellling tot de vorige bewoner van het Witte Huis.

Sommige populariteitspeilingen over Obama mogen dan al een dalende trend vertonen, de populariteit van zijn tegenstanders, de Republikeinse partij, is tot een absoluut dieptepunt gedaald. De Republikeinen worden door de meeste Amerikanen duidelijk gezien als de partij van "nee". Altijd nee zeggen, maar zelf met geen enkele oplossing voor de problemen tevoorschijn komen. Republikeinen zijn onderling ook erg verdeeld, met een grote interne strijd tussen de erg conservatieve en de meer gematigde vleugel van de partij. Er is dan tot nu toe ook duidelijk geen lid van de top van de Republikeinse partij te benoemen die vandaag Obama zou kunnen verslaan in een verkiezing, maar de volgende presidentverkiezing is nog ver af in 2012.

De eerste echt belangrijke opiniepeiling komt er in november 2010 wanneer we belangrijke parlementsverkiezingen tegemoet gaan. Democraten hebben nu een duidelijke meerderheid in zowel Kamer als Senaat en het is voor president Obama erg belangrijk dat dat zo blijft. Ik ben er van overtuigd dat ik mezelf dan ook weer volop in de campagne zal gooien en denk wel dat ik een flink aantal bekende gezichten zal terug zien.

Maar het is nog steeds 2009 en morgen ga ik weer als vrijwilliger bij kiezers aanbellen om ze te herinneren aan de gemeenteraadsverkiezingen van deze week. In de grote stad Charlotte, waar ik vlak bij woon, loopt volgens alle opiniepeilingen de strijd tussen de Democratische en Republikeinse kandidaat nek aan nek. Change doesn't come easy.

Thierry Wernaers
Ex Field Organizer Obama For America