Europese CERN heeft snelste versneller

In het Europese onderzoekscentrum van CERN in Genève heeft de nieuwe deeltjesversneller LHC een record gebroken. Enkele elementaire deeltjes werden met een energie van een miljard elektronvolts versneld in de ondergrondse ring onder de Zwitsers-Franse grens.

Na een panne van bijna een jaar is vorige week de Large Hadron Collider, de krachtigste deeltjesversneller ooit, in werking gekomen. Sindsdien worden er opnieuw deeltjes in de 27 kilometer ondergrondse ring onder de Zwitsers-Franse Jura nabij Genève geschoten.

Gisteravond bereikten die een energie van een miljard elektronvolt en dat is beter dan het vorige record van het Amerikaanse Fermilab in Chicago.

Tegen eind dit jaar wil de CERN de kracht nog opdrijven om in de loop van volgend jaar de deeltjes naar 3,5 biljoen elektronvolt te brengen.

De LHC werd vorig jaar in gebruik genomen, maar kende meteen technische problemen. De tien miljard euro kostende versneller is intussen hersteld en gaat nu opnieuw aan het werk.

De "Big Bang-machine" komt op dreef

Lange tijd werd aangenomen dat atomen de kleinste deeltjes waren waaruit het universum was opgebouwd. Later werd dan ontdekt dat atomen bestaan uit elektronen, protonen en neutronen. Sinds de jaren 70 is echter gebleken dat ook protonen en neutronen op hun beurt zijn opgebouwd uit nog veel kleinere deeltjes.

Over hoe die zich tot elkaar verhouden en waardoor er zwaartekracht en massa is, bestaan theorieën, maar die konden tot nu toe onvoldoende bewezen worden. Fysici hopen op een algemene theorie om alle fenomen te verklaren, maar daarvoor is bewijs nodig.

Door die elementaire deeltjes tegen hoge snelheid tegen elkaar te laten botsen in de LHC hopen wetenschappers om ze nog verder uit elkaar te laten vallen. Bij die botsing hoopt men om een situatie tot stand te brengen, zoals enkele fracties van seconden na de Big Bang of oerknal die aan de basis ligt van het huidige universum.