"Eyes wide open" is verrassend geloofsdrama

Een man, getrouwd en vader van vier kinderen, wordt passioneel verliefd op een jongere man. Niet evident, nee. Maar toch ook niet iets waar men vandaag de dag nog altijd in steile verbazing achterover van slaat. Het wordt wel iets ingewikkelder als beide mannen in kwestie diepgelovig zijn en hun verhouding zich in de ultraortodoxe gemeenschap van Jeruzalem situeert.

Dat is het uitgangspunt van "Eyes wide open/Einaym pkuhot", de debuutfilm van de Israëlische regisseur Haim Tabakman, die daarmee de Grote Prijs als beste film gewonnen heeft op het recente Filmfestival van Gent.

Als men de begrippen homoseksuele liefde en ultraortodoxe omgeving in een en dezelfde zin leest of hoort, dan kan men zich makkelijk een beeld vormen van de rest van het verhaal, waarin woorden als taboe en controverse, schandaal en verontwaardiging, afwijzing en uitsluiting wellicht niet zullen ontbreken.

En waarbij men ook kan suggereren dat die termen zowel betrekking hebben op de manier waarop die diepgelovige gemeenschap op het gedrag van beide mannen zal reageren als op de manier waarop de film zelf door de betrokken geloofsgemeenschap ontvangen zal worden.

Maar dat is slechts gedeeltelijk waar, want de filmmakers hebben voor "Eyes wide open" een originele en daardoor erg interessante aanpak gevonden, waardoor de film in belangrijke mate de voorspelbaarheid overstijgt.

Uit het verhaal blijkt bij voorbeeld dat homoseksualiteit niet echt als een taboe beschouwd wordt, om de eenvoudige reden dat... het niet bestaat! Natuurlijk erkent men wel dat een man seksuele handelingen kan stellen met een andere man, maar dat betekent alleen maar dat ze allebei een zware zonde begaan. Het bewijs dat er zoiets als homoseksualiteit zou bestaan, wordt daarmee niet geleverd.

Koosjere liefde

Een ander voorbeeld, vroeg in het verhaal, illustreert wellicht nog beter die religieus geïnspireerde dubbelzinnigheid. Op het moment dat beide mannen elkaar voor het eerst willen kussen, is het Aaron, de oudste van de twee, die de beslissing neemt om afstand te houden. En hij legt de jongere Ezri meteen ook uit waarom.

De seksuele aantrekkingskracht die ze voor elkaar voelen, is weliswaar reëel, maar het is tegelijk ook een manier waarmee God hen op de proef wil stellen. En daarom moeten zij nu bewijzen dat hun geloof groot en sterk genoeg is om aan die verleiding te weerstaan. De onderliggende idee is dus zoiets als: hoe dichter bij de zonde, hoe dichter bij God. Op voorwaarde natuurlijk dat men er niet aan toegeeft.

Als dat uiteindelijk toch gebeurt, blijft Aaron proberen om zijn seksuele geaardheid en zijn geloofsovertuiging met elkaar te verzoenen. In die context heeft zijn beroep zelfs een symbolische functie. Aaron is slager en dus is het onder meer zijn taak om voor koosjer vlees te zorgen.

Op dezelfde manier zal hij, in de woorden van regisseur Haim Tabakman, “proberen om zijn eigen homoseksualiteit koosjer te maken”. Want Aaron wil, om met de woorden van de titel te spreken, zijn ogen wel open houden voor de gevoelens en verlangens, die hij voorheen blijkbaar lang onderdrukt heeft.

Maar tegelijk wil hij niet zomaar breken met de religieuze gemeenschap, waar hij ook al zo lang deel van uitmaakt. Dat alles maakt van het sober vertelde "Eyes wide open" een even ongewoon als verrassend geloofsdrama.

Jan Temmerman

regie Haim Tabakman
met Ran Danker, Zohar Shtrauss, Isaac Sharry, Tzahi Grad, Avi Grainik
release woensdag 2 december