Is onafhankelijkheid van Kosovo wettelijk?

Voor het Internationaal Gerechtshof in Den Haag is de zitting begonnen over de onafhankelijkheid van Kosovo. Het hof onderzoekt op vraag van Servië of die wel volgens de internationale regels is verlopen.

Vorig jaar had Servië van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties verkregen dat de kwestie over de wettelijkheid van het onafhankelijke Kosovo werd doorgeschoven naar het Internationaal Gerechtshof in Den Haag.

Dat is vandaag begonnen met het onderzoek. Zowel Servië als Kosovo en 29 andere landen zullen daar hun standpunten kunnen uiteenzetten. Daarna zal het hof een advies geven, dat evenwel niet bindend is.

Het gaat dus vooral om een symbolische zaak, maar in het licht van de gevoeligheden zal de uitspraak wel geïnterpreteerd worden als een grote overwinning of nederlaag voor het ene of het andere kamp.

Servië en andere landen zoals Rusland blijven volhouden dat de onafhankelijkheid onwettig is. De Serviërs beschouwen Kosovo als hun stamland, al wordt dat al eeuwenlang overwegend bewoond door mensen van Albanese afkomst. Rusland gebruikte de kwestie lange tijd om invloed op de Balkan te behouden, maar is ook bevreesd voor separatistische bewegingen binnen de eigen grenzen.

Een eindeloos conflict

De voorbije decennia kwam het herhaaldelijk tot spanningen tussen de Servische minderheid en de Albanese meerderheid in Kosovo. Oproer werd steevast met harde hand neergeslagen door Servië, maar in '99 kwam de NAVO tussenbeide na een bloedbad.

Na de oorlog moest Servië Kosovo ontruimen en werd het bestuur overgenomen door de Verenigde Naties in samenwerking met de NAVO-troepenmacht KFOR, die de controle over de provincie kreeg.

Na vruchteloos onderhandelen riep Kosovo in februari 2008 eenzijdig de onafhankelijkheid uit. Die is sindsdien erkend door 63 landen waaronder de Verenigde Staten en de meeste landen van de Europese Unie.

Het gerechtshof van de VN

Het Internationaal Hof van Justitie werd in 1946 opgericht door de Verenigde Naties. Het hof moet conflicten tussen staten oplossen op basis van het internationaal recht en afspraken.

Het Internationaal gerechtshof geeft juridische adviezen en kan ook juridische zaken beslechten, als de betrokken staten erkennen dat het hof een uitspraak mag doen. Over het algemeen zal het hof trachten om de staten in een geschil tot een compromis te bewegen.

Het hof telt 15 rechters uit evenveel landen. De permanente leden van de VN-Veiligheidsraad (de VS, Groot-Brittannië, Frankrijk, Rusland en China) hebben steeds een rechter.