Een "surge" voor Afghanistan

De beslissing van VS-president Barack Obama om 30.000 Amerikaanse soldaten extra naar Afghanistan te sturen, doet denken aan de "surge" waarmee zijn voorganger George W. Bush twee jaar geleden het geweld in Irak terugdrong.

Op dit ogenblik zijn er 101.000 buitenlandse militairen in Afghanistan. Ruim 71.000 daarvan maken deel uit van de door de NAVO geleide vredesmacht ISAF, de overige 30.000 staan onder rechtstreeks Amerikaans bevel. In de praktijk is de Amerikaanse generaal Stanley McChrystal bevelhebber van beide eenheden.

De VS levert het grootste deel van de militairen, alles samen 68.000, voor de Britten (10.000), Duitsland (4.300) en Frankrijk (3.000). Er zijn ook grote contingenten van Canadezen, Australiërs, Italianen, Nederlanders, Polen en Spanjaarden.

België heeft iets minder dan 600 soldaten in Afghanistan. De meesten bewaken de luchthaven van de hoofdstad Kaboel, maar er is sinds kort ook een gevechtseenheid met F-16's in de zuidelijke stad Kandahar. In de noordelijke stad Kunduz is er een wederopbouwteam.

De buitenlandse troepen zijn sinds eind 2001 actief in Afghanistan, toen ze het fundamentalistische talibanregime omvergooiden. Sindsdien steunen de troepen de nieuwe Afghaanse regering tegen de taliban.

De tweede "Surge"

Het initiatief van Obama om 30.000 extra VS-troepen naar Afghanistan te sturen, lijkt sterk op de "surge" waarmee zijn voorganger George W. Bush in 2007 het geweld in Irak terugdrong.

Op aanbeveling van VS-minister van Defensie Robert Gates stuurde toenmalig president George W. Bush toen tienduizenden extra soldaten naar Irak, waardoor het aantal VS-troepen er op meer dan 130.000 kwam.

De maatregel stuitte in de VS toen op kritiek van toenmalig senator en huidig president Obama, maar bleek na enkele maanden tijd effectief. De rebellen kregen inderdaad forse klappen en een aantal daarvan liepen over naar de Iraakse regering. Na zijn verkiezing als president vroeg Obama overigens Gates om het Pentagon te blijven leiden.

Nu was het de VS-commandant in Afghanistan, generaal McChrystal, die in september aandrong op een nieuwe "surge" en hij krijgt nu zijn zin. Net als in Irak is de troepenvermeerdering in tijd beperkt, maar dat zou de taliban en Al Qaeda voldoende moeten verzwakken, in samenwerking met het Pakistaanse leger dat aan zijn kant van de grens de taliban aanpakt.

Ok, en de Afghanen dan?

De nieuwe "surge" is dus ook in Afghanistan in tijd beperkt. Na 2011 wil Obama geleidelijk zijn troepen in dat land afbouwen, als de operatie voldoende succes heeft. Ook de NAVO zal dan geleidelijk troepen beginnen terug te trekken.

Het Afghaanse leger van 95.000 manschappen zal dan zelf de taliban op afstand moeten houden, al dan niet gesteund door allerlei stammenmilities. Dat leger is evenwel niet altijd even effectief en niet alle eenheden kunnen zomaar overal in het land worden ingezet. Veel eenheden bestaan uit strijders van de vroegere Noordelijke Alliantie, een losse coalitie van minderheden zoals Tadzjieken, Oezbeken en sjiitische Hazara's uit het noorden en het centrum.

Die worden evenwel met argusogen bekeken in het door Pashtuns bewoonde oosten en zuiden van het land, net die streken waar de taliban aanhang hebben. De Pashtun vormen de grootste en dominante bevolkingsgroep in het land en in het grensgebied met Pakistan.

De strategie zal er dan wellicht op gericht zijn om de Afghaanse regering en bevriende milities het "nuttige" deel van het land te laten controleren en van daaruit de taliban in afgelegen gebieden te isoleren en te bestoken. Dat proces kan enkele tientallen jaren duren, langer dan de publieke opinie in het Westen geduld heeft, maar als de Afghanen zelf het "vuile werk" doen, kan het wel.

Jos De Greef