Van Kees Neger tot Joop Naaktgeboren

Het Meertens Instituut uit Amsterdam heeft een website gelanceerd waarop Nederlanders kunnen kijken hoeveel landgenoten dezelfde achternaam hebben en waar die allemaal wonen.

In België heeft iedereen wel een "Peeters", "Janssens" of "Maes" in de kennissenkring. Onze achternamen blinken jammer genoeg zelden uit in originaliteit.

Dan is het in Nederland wel anders gesteld. Het Meertens Instituut heeft de 314.000 verschillende achternamen nu ook online gezet. Bij zo'n 100.000 achternamen staat ook achtergrondinformatie en zelfs genealogische literatuurverwijzingen. En ook al hebben onze noorderburen ook veel "De Jongs", "Jansens", "Bakkers" en "Smits", toch zijn er ook heel wat buitengewone namen terug te vinden.

Zo zijn er tegenwoordig 12 "Rukkers", 77 "Negers" en nog 14 mensen met de naam "Pijpenseel". Toch leest de lijst niet alleen als een boek vol scheldwoorden. Heel veel Nederlanders zijn gezegend met mooie namen als "Jansen Manenschijn" (20) of "Vrijvogel" (78). En waar wonen die Nederlanders "Zonderhuis" en hoe betaalt de familie "Zondergeld" maandelijks de rekeningen?

Op de website kan je ook de evolutie van de achternamen volgen. Zo is het Friese geslacht "Poepjes" in een halve eeuw flink gedecimeerd, van 563 naar 286. Een omgekeerde evolutie is er dan weer voor de families "Naaktgeboren".

In België bestaat het intiatief ook. Wie wil weten hoeveel naamsgenoten er zijn en waar die wonen, kan terecht op  familienaam.be.

Allemaal de schuld van Napoleon

De kleurige lijst aan achternamen hebben de Nederlanders onrechtstreeks te danken aan Napoleon. In 1811 verplichtte hij iedereen bij decreet om voor het einde van het jaar een achternaam te laten registreren op het gemeentehuis.

Omdat heel wat Nederlanders dachten dat de maatregel wel zou worden afgeschaft  wanneer de Franse overheersing voorbij zou zijn, kozen ze voor gekke namen. Zo waren er in die beginjaren mensen met de naam "Augurkjesman", "Kaaskop", "Schijthuis" en "Platvoet".

lees ook