Rondetafelconferentie leidde tot "dipenda"

Dag op dag 50 jaar geleden begon in Brussel een rondetafelconferentie die de onafhankelijkheid van het toenmalige Belgisch Congo moest voorbereiden. Nauwelijks 6 maanden later - op 30 juni 1960 - werd het land onafhankelijk.

Op de rondetafelconferentie waren de belangrijkste Congolese politieke leiders uitgenodigd, onder meer Patrice Lumumba (leider van de Mouvement national congolais of  MNC), Joseph Kasavubu (leider van de Association des personnes de Bakongo of Abako) en Moïse Tsjombe (leider van de Confédération des associations tribales du Katanga of Conakat). Tot de delegatie van Lumumba hoort ook ene Joseph-Désiré Mobutu, een man die later nog van zich zal laten horen.

Patrice Lumumba (foto), net voor opruiende taal veroordeeld, was voor de gelegenheid uit de gevangenis ontslagen. Hij werd door de Belgische koloniale macht beschouwd als lastpost.

De conferentie wordt het verrassend snel eens over de belangrijkste punten. De Belgische delegatie willigt vrijwel alle Congolese eisen in: algemene verkiezingen in mei 1960 en onafhankelijkheid op 30 juni. De onderhandelingen duren slechts een maand. Het resultaat is vooral een opsteker voor de charismatische Lumumba. Congo wordt een unitaire en geen federale staat, zoals Kasavubu en Tsjombe het liever hadden gezien.

De verwachtingen zijn hooggespannen. "Op 30 juni zal ons volk plaatsnemen naast de vrije volkeren en ik kan het Belgische volk verzekeren dat vanaf 1 juli 1960 ware vriendschap tussen onze twee landen zal bestaan", zegt een triomfalistische Patrice Lumumba. Vrijwel niemand op de conferentie twijfelt aan de goede afloop van de "dipenda".

Wat volgt, zijn 50 woelige jaren

Maar "dipenda" is een verbastering van het Franse woord "indépendance" en brengt de doorsnee Congolees niet echt wat hij ervan verwacht, namelijk de totale onafhankelijkheid van zijn land. Daarvoor blijkt het onafhankelijke Congo al te veel een speelbal  van de voormalige koloniale macht België en zijn Amerikaanse bondgenoot in deze tijden van Koude Oorlog.

Maar dat mag de pret niet drukken. In mei 1960 volgen er parlementsverkiezingen. Patrice Lumumba (links op foto) wordt eerste- minister en Joseph Kasavubu (rechts) president. Belgisch-Kongo wordt de Republiek Congo. Zoals gepland wordt de macht officieel overgedragen op 30 juni 1960.

Maar het rijk van Lumumba zou niet lang duren. Het westen verdenkt hem van communistische sympathieën en zet Kasavubu ertoe aan om zijn premier de laan uit sturen. UIteindelijk pleegt ene kolonel Mobutu een staatsgreep, Lumumba wordt gevangen genomen en in 1961 geëxecuteerd in duistere omstandigheden.

Congo was meteen vertrokken voor 50 woelige jaren van onafhankelijkheid. De namen van Kasavubu, Tsjombe en vooral Mobutu zouden we in de loop der jaren nog vaak horen.

Naar aanleiding van de 50e verjaardag van de onafhankelijkheid besteedt deredactie.be de komende maanden extra aandacht aan Congo.

Meest gelezen