Ene postapocalyptische film is de andere niet

In de postapocalyptische actiethriller "The book of Eli" is de aarde zo goed als helemaal naar de vaantjes. Zo een dertig jaar eerder is er een of andere catastrofe gebeurd, waarnaar in de loop van het verhaal alleen maar verwezen wordt als "the flash". Sindsdien is het hoofdpersonage Eli (vertolkt door Denzel Washington) met het boek uit de titel onderweg.

Het boek blijkt een uniek exemplaar van de bijbel en Eli heeft indertijd stemmen gehoord die hem bevolen hebben daarmee "naar het westen" te trekken omdat het boek in kwestie daar als bron voor een nieuwe beschaving kan fungeren.

Of de bijbel nu al dan niet als hét ultieme survivalhandboek moet beschouwd worden, is natuurlijk voer voor discussie, net als de vraag waarom het dertig jaar duurt om Amerika te doorkruisen. En er rest ook de vraag hoe men, nu er geen communicatiemiddelen meer zijn en het internet sowieso plat ligt, überhaupt kan weten dat het om een uniek exemplaar zou gaan.

Soit! Op zijn eenzame tocht komt de held allerlei moorddadig en kannibalistisch ingesteld tuig tegen dat hij met behulp van een klein arsenaal - vuurwapens, maar ook boog en pijl én een vlijmscherpe machete - uit de weg ruimt. Albert Einstein was weliswaar een heel slimme mens, maar toch gaf hij toe niet te weten met welke wapens de Derde Wereldoorlog zou uitgevochten worden.

Einstein had blijkbaar toch een somber voorgevoel, want wat hij wél meende te weten was dat “World War IV will be fought with sticks and stones”. Hij was duidelijk niet de enige die soms wel nadacht over hoe de overlevenden van een wereldwijd cataclysme zich in de toekomst tegenover elkaar zouden gedragen.

Heel veel schrijvers en ook filmmakers hebben zich door dergelijke post- apocalyptische visioenen laten inspireren.
Films waarin onze planeet op sterven na dood is en survival niet zomaar een weekendhobby, maar bittere noodzaak is geworden, volgen elkaar de laatste tijd in steeds sneller tempo op in onze bioscopen.

Er was bij voorbeeld "I am Legend" waarin Will Smith een wetenschapper speelt, die immuun blijkt voor een virus dat het mensdom zo goed als helemaal heeft uitgeroeid. Hij werkt aan een antivirus, in de hoop dat er andere overlevenden zijn die hij daarmee kan helpen, maar er lopen ook bloeddorstige zombies rond.

In "Terminator salvation" heeft de oorlog tussen mens en machine een nucleaire holocaust veroorzaakt en moeten de weinige overlevenden het, onder leiding van Christian Bale, opnemen tegen de Terminator-robotten die de klus helemaal willen afmaken. In "2012" van rampenfilmspecialist Roland Emmerich, die in "The day after tomorrow" al had laten zien wat globale opwarming met onze planeet kan aanrichten, staat de apocalyps zélf centraal.

In "2012" wordt een Mayaprofetie geïllustreerd, die wil dat onze aarde in 2012 haar houdbaarheidsdatum bereikt heeft, wat in dit geval resulteert in een spectaculaire opeenvolging van geheel uit CGI opgetrokken natuurrampen, gaande van aardbevingen met instortende wolkenkrabbers, over lawines en overstromingen, tot vulkaanuitbarstingen en tsunami’s.

En vorige week kwam ook nog het uitstekende "The road" in omloop, gebaseerd op de bestseller van Cormac McCarthy, waarin een vader (vertolkt door Viggo Mortensen) met zijn zoontje door verwoeste landschappen en geruïneerde cityscapes zwerft en daarbij niet alleen probeert te overleven, maar ook mens te blijven.

Deze opsomming van recente "end-of-the-world-as-we-know-it"-films mag echter niet de indruk doen ontstaan dat het hier om een nieuw fenomeen gaat. Naar aanleiding van "2012" merkte regisseur Roland Emmerich terecht op dat “de mensen elkaar, sinds de oorsprong der tijden, dit soort verhalen over totale uitroeiing en complete destructie hebben verteld.

Het moet dus wel heel diep in ons onderbewuste aanwezig zijn, misschien als herinnering aan de momenten dat wij als mensheid inderdaad ooit heel dicht bij die totale vernietiging hebben gestaan. Niet te verwonderen dus dat ene John G.
Blystone al in 1924 de stille film "The last man on earth"
regisseerde, die zich in de verre toekomst, namelijk 1960 (!), afspeelt, wanneer een mysterieuze plaag alle mannen (ouder dan 14 jaar) heeft uitgeroeid, waarna een vrouwelijke wetenschapper zich onledig houdt met het steriliseren van al die overlevende jongens.

Voortaan wordt Amerika immers door een "presidentesse" geregeerd. Maar dan blijkt er toch nog één volwassen man, een echte "hillbilly" uit Ozark Mountain Country, in leven te zijn, waarna zowat alle vrouwen door hem bevrucht willen worden! Tja, de ene postapocalyptische rampenfilm is duidelijk de andere niet.

Jan Temmerman