Belgische economie met 3% gekrompen in 2009

België werd in 2009 zwaar getroffen door de wereldwijde economische recessie. De Belgische economie ging met drie procent achteruit, de sterkste inkrimping sinds de Tweede Wereldoorlog. Dat blijkt uit het jaarverslag van de Nationale Bank.

Van de jaren 60 tot nu was het Bruto Binnenlands Product er op jaarbasis slechts in drie andere periodes op achteruitgegaan, namelijk met 1,5 procent in 1975, met 0,3 procent in 1981 en met 1 procent in 1993.

Als je het begin van de crisis in ons land meerekent (vanaf de tweede helft van 2008), dan hebben we zelfs een achteruitgang gekend van meer dan vier procent. Gouverneur Guy Quaden van de Nationale Bank ziet wel een lichtpunt: je kan zeggen dat er in de tweede helft van vorig jaar een lichte heropleving begon. Het derde en vierde trimester vertoonden opnieuw een lichte groei. De Nationale Bank verwacht dat die tendens zich dit jaar zal doorzetten, met een groei tussen 1 en 1,5 procent.

Maar dat is onvoldoende om ons er weer bovenop te helpen. Door de steun aan de banken en het hoge begrotingstekort is de overheidsschuld opnieuw opgelopen. Dus moeten we meer rente betalen op die schuld en is de fameuze rentesneeuwbal opnieuw aan het rollen gegaan.

Toch is België in Europees verband zeker niet de slechtste leerling van de klas. Ook andere Europese landen hebben hun schuld zien toenemen, of hebben nog een zwaarder begrotingstekort dan wij. En er zijn vorig jaar in België 64.000 arbeidsplaatsen verloren gegaan, maar onder meer door ons systeem van tijdelijke werkloosheid doen we het toch minder slecht dan andere Europese partners of de Verenigde Staten. Al zal dat van weinig tel zijn voor wie door de crisis zijn baan is kwijtgeraakt.

Weinig uitgegeven, veel gespaard

Opvallend is de vrije val van de Belgische uitvoer vorig jaar: min 11 procent. Het is nu eenmaal een mondiale crisis, en een uitvoerland als België wordt daar zwaar door getroffen. Gouverneur Quaden vond het wel positief dat de inflatie “verdwenen” was: over het hele jaar gemeten kwam die uit op precies nul procent. Dat was voornamelijk het gevolg van de dalende prijs van olieproducten. Toch heeft die nulinflatie de Belgen niet tot meer consumptie aangezet: de uitgaven van de particulieren daalden met anderhalve procent, een opmerkelijk feit volgens het jaarverslag.

De Belgen hebben massaal veel gespaard vorig jaar, uit schrik voor jobverlies, of uit vrees voor besparingsmaatregelen als gevolg van de begrotingsproblemen. Daarom dringt de Nationale Bank erop aan om de komende jaren de schuld zoveel mogelijk terug te dringen. Toch mag de overheid haar uitgaven niet te bruusk terugschroeven: want dan komt de economie opnieuw in problemen. Een delicate evenwichtsoefening dus, net zoals de hervorming van de banksector. Gouverneur Quaden pleit ervoor om de schaalgrootte van banken te beperken, maar dat moet dan wel gebeuren op internationaal niveau en de banken moeten wel kredieten kunnen blijven verlenen. Veel zal afhangen van de evolutie in de Angelsaksische wereld, waar de financiële sector zich scherp tegen overheidsinmenging verzet.

Tot slot blijkt uit het verslag van de Nationale Bank dat niet alle Belgen even hard door de crisis getroffen worden. In 2008 verloren beleggers zowat 100 miljoen euro door de dalende beurskoersen. In de eerste negen maanden van 2009 konden ze ruim de helft van dat verlies weer goedmaken. Tel daarbij 25 miljard euro die werd gespaard en het financiële vermogen van veel Belgen gaat er opnieuw op vooruit. Van veel Belgen, maar wellicht niet van allemaal.

Bruno Huygebaert