Deeltjesversneller CERN realiseert "mini-oerknal"

Het Europese onderzoekscentrum CERN in Genève heeft elementaire deeltjes laten botsen met een hogere snelheid dan ooit tevoren. Daardoor wil het CERN inzicht verkrijgen in verleden en toekomst van alles.

Voor het eerst werden atoomdeeltjes op volle snelheid met elkaar in botsing gebracht. Op die manier wordt een situatie gecreëerd zoals die er een fractie van een seconde na de "big bang" was, ongeveer 14 miljard jaar geleden.

In de 27 kilometer cirkelvormige tunnel onder de grond nabij Genève botsten deeltjes met een energie van 7 TeV, dat is meer dan twee keer het vorige record. Volgend jaar wil het CERN gaan naar 14 TeV. Daarmee zouden deeltjes botsen met een snelheid van net iets minder dan het licht.

Bij die botsing zouden eventjes nieuwe deeltjes kunnen ontstaan, waarvan het bestaan eerder enkel theoretisch werd aangetoond. Of die er ook geweest zijn en hoe ze zich verhouden, zal duidelijk worden als de resultaten van de botsing bekend raken. Dat kan maanden of zelfs jaren duren.

Naar een "nieuwe fysica"?

Het onderzoek in de deeltjesversneller van het CERN moet leiden tot nieuwe inzichten in wat sommigen al "nieuwe fysica" noemen. Het gaat om de kleinste deeltjes waaruit atomen en in feite al wat er in het universum is, opgebouwd is.

Een van die deeltjes is het higgs boson, dat zou verklaren waarom materie een massa heeft. Ook wordt gehoopt om meer te weten te komen over hoe het heelal precies ontstaan is, waaruit het bestaat en waar het later naartoe gaat. Een belangrijk onderdeel daarvan is het onderzoek naar "donkere materie", waaruit het grootste deel van het universum zou bestaan.

"De oerknal of big bang was het begin van het universum en in deze oerwarmte trachten wij nieuwe deeltjes en nieuwe fysicafenomenen te ontdekken", aldus Jorgen D'Hondt, professor fysica aan de VUB, die ook meewerkte aan de deeltjesversneller.

Die werd al eind 2008 opgestart, maar lag door technische problemen lange tijd stil. Eind vorig jaar werd de versneller opnieuw actief en sindsdien is de energie bij de botsingen alsmaar opgevoerd.