Top bereikt akkoorden over nucleaire veiligheid

Op de top over nucleaire veiligheid in Washington zijn een aantal afspraken gemaakt. Zo moet alle splijtstof over vier jaar onder veilige controle gekomen zijn en moet de handel in kernmateriaal onder toezicht komen van het IAEA.

De donderpreek van VS-president Barack Obama over mogelijke terreuraanslagen met nucleair materiaal, heeft blijkbaar zijn uitwerking op de top in Washington niet gemist. De 47 deelnemende landen hebben een aantal akkoorden gesloten die de veiligheid moeten verzekeren.

Zo willen ze dat alle kwetsbaar kernmateriaal over vier jaar onder veiligheid controle van de regeringen en het Internationaal Atoomenergieagentschap IAEA wordt gebracht. Dat agentschap krijgt ook meer middelen om toezicht te houden op de zwarte markt voor splijtstoffen. Ons land zal volgens premier Yves Leterme 300.000 dollar extra vrijmaken voor het IAEA.

Eerder op de avond hadden de VS en Rusland in een akkoord beloofd om alle overgebleven kernmateriaal uit de Koude Oorlog op te ruimen. Het akkoord komt bovenop het verdrag van vorige week, waarin de VS en Rusland beloofden om hun kernarsenalen met een derde te verminderen. Dat materiaal zou voldoende zijn om 17.000 atoomwapens te maken.

Voor VS-president Barack Obama is de top een succes geworden. Volgens hem is de wereld nu een stuk veiliger geworden. Eerder op de dag had Obama gewaarschuwd dat terreurgroepen zoals Al Qaeda pogen om kernwapens in handen te krijgen en dat ze niet zullen aarzelen om die ook te gebruiken. Volgens Obama slingert er te veel kernmateriaal rond dat te weinig beschermd of gecontroleerd wordt. Over vier jaar zou dat dus achter de rug moeten zijn, volgens het nieuwe akkoord.

China zwakt beloftes tegen Iran af

In een gesprek met Obama voor de top had de Chinese president Hu Jintao zijn steun beloofd aan maatregelen om Iran ervan te weerhouden om kernwapens te ontwikkelen.

China is fors gekant tegen een verspreiding van kernwapens, zei Hu, en hij wil de VS helpen om landen zoals Iran desnoods met sancties via de Verenigde Naties te ontraden om kernwapens te maken.

Dat is een belangrijke doorbraak, want tot nu toe stond Peking vrij kritisch tegenover westerse voorstellen voor sancties tegen Iran en Noord-Korea. Toch zwakte China die positie later wat af. Zo wil het eerst de dialoog met Teheran volhouden en pas horen van sancties als laatste middel om Iran van kernwapens af te houden.

De top heeft al twee belangrijke successen geboekt. Zo heeft Oekraïne beloofd om zijn voorraad verrijkt uranium op te ruimen. Het land heeft al lang geen kernwapens meer, maar de VS wilden dat ook de reserve aan atoommateriaal zou verdwijnen.

En vanavond hebben VS-minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton en haar Russische collega Sergej Lavrov een verdrag ondertekend waarbij de twee staten beloven om hun overschot  aan kernmateriaal te vernietigen. Het zou gaan om materiaal voor 17.000 kernwapens.

Kernwapens in de wereld

Tot nu toe is het aantal landen met kernwapens vrij beperkt gebleven. Rusland (2.800 stuks) en de VS (2.200) zijn de grootste kernmachten voor Frankrijk (300), China (180) en Groot-Brittannië (160).Die vijf zijn -net zoals de meeste landen- lid van het nonproliferatiepact uit 1968, dat strikte regels oplegt aan het bezit en verhandelen van kernmateriaal.

Daarnaast beschikken ook India en Pakistan elk over 60 kernwapens en zouden ook Israël en Noord-Korea een beperkt aantal van dergelijke bommen hebben. Die groep landen heeft het non-proliferatieverdrag niet ondertekend en valt dus buiten internationale controle.