Hoe lang moet een prins wachten op de troon?

Prins Filip is vandaag 50: volgens sommigen te jong om koning te worden, volgens anderen te oud om nog prins te zijn. Hoe lang moeten kroonprinsen en -prinsessen wachten voor ze de troon kunnen bestijgen? Even een kijkje nemen in de andere koninkrijken, want ook daar wachten sommigen al een tijdje.

Beginnen we bij het dichtstbijzijnde koninkrijk: Nederland. Beatrix zal op Koninginnedag, 30 april, precies 30 jaar Koningin der Nederlanden zijn. In principe zal haar zoon Willem-Alexander (foto met prins Filip), volgende week 43 jaar, haar na haar overlijden opvolgen. Tenzij Beatrix haar troon afstaat.

De troonsafstand was al eens aangekondigd voor 9 september vorig jaar, maar daar is niks van in huis gekomen. Nochtans zien veel Nederlandse media "tekenen" voor een troonsafstand. Al was het maar in de magie van de cijfers. Beatrix kon de troon bestijgen dankzij een troonsafstand van haar moeder Juliana in 1980.  Juliana was toen 71 jaar oud, Beatrix was er toen 42. Beatrix was vorig jaar 71 en Willem-Alexander 42.

Pure speculatie was dat uiteraard, want een jaar later is er nog altijd niets van aan. En toch blijft het verhaal over een troonsafstand waaien in de Nederlandse media. Ze bereiden zich alvast voor op Koninginnedag, 30 april. Dan zit Beatrix "precies 30 jaar op de troon, een ideaal moment...."

In dezelfde familie: de Deense koningin Margaretha II, doopmeter van prins Willem-Alexander overigens. Margaretha kon oorspronkelijk geen koningin worden, omdat de troonsopvolging  via erfelijkheid in mannelijke lijn ging, maar na een referendum werd dat veranderd. Daardoor kon ze haar vader Frederik IX opvolgen toen die in '72 overleed. Margaretha is nu al bijna 40 jaar koningin en is ontzettend populair. Haar zoon Frederik van Denemarken (41) zal ooit Frederik X worden, maar dat wordt wachten want over troonsafstand geen woord bij de Denen.

Charles spant de kroon

Naast Filip wachten dus ook Willem-Alexander en Frederik, maar zij zijn nog prille 40'ers, dus is er volgens de meeste royaltywatchers geen haast. Bovendien, er zijn er wel die al langer wachten. Over het kanaal zit de 61-jarige prins Charles te wachten op zijn beurt, en de vraag is of zijn beurt ooit wel zal komen.

Prins Charles van Wales is in principe de eerste kandidaat om Britse koning te worden. Maar de afgelopen jaren is het gerucht al meermaals opgedoken dat Queen Elizabeth II (83) van plan is om Charles over te slaan, en haar macht rechtstreeks over te dragen aan de zoon van Charles en wijlen prinses Diana, prins William (27).

Charles is al eerste in lijn voor de troonopvolging sinds 1958, toen hij tien jaar was. Hij wacht dus al 52 jaar op de troon, theoretisch alleszins. In vergelijking valt de situatie voor prins Filip van België dan nog mee. Hij is nog "maar" 17 jaar eerste opvolger en heeft voorlopig ook geen concurrentie van eigen bloed in de strijd om het koningschap. Prinses Elisabeth is 8 jaar oud.

Niet tevreden over de opvolger

Kwatongen beweren wel eens dat Queen Elizabeth twijfels heeft bij de royale capaciteiten van haar eigen zoon, vandaar dat de volgende koning misschien wel eens William zou kunnen zijn. Maar dat zijn speculaties. Het koningshuis heeft zich daarover niet uitgesproken. Andere vorsten hebben wel al hun mening laten blijken.

Koning Karel XVI Gustaaf staat al sinds 1972 aan het hoofd van Zweden, hij heeft de eer elk jaar de Nobelprijzen te mogen uitreiken. Tot zover zijn macht.

Zweden was in 1979 het eerste land ter wereld dat de absolute troonopvolging opneemt in zijn grondwet, onafhankelijk van het geslacht van het oudste kind. Tegen de zin van de koning, die liever zijn jongere zoon als opvolger had gezien. Sinds de wetswijziging is prinses Victoria (32) de eerste troonopvolgster. Door verregaande familiebanden staat Victoria overigens ook 183e op de lijst voor de Britse troonopvolging. 

Jonge vorsten

Tot dusver nog geen vorsten die eruit springen door hun jeugdige leeftijd. Waarom dan toch de vraag in de media: "wanneer wordt Filip nu koning?" Het antwoord: groothertog Henri van Luxemburg en prins Albert II van Monaco. Hertog Henri kreeg op zijn 45e het bestuur van zijn land toen zijn vader troonsafstand deed. In oktober zal Henri 10 jaar op de troon zitten.

Albert van Monaco, met zijn officiële naam "Zijne Doorluchtige Hoogheid Albert II van Monaco", is 52 en zit al 5 jaar op de troon, nadat zijn vader prins Reinier III in 2005 is overleden. Albert heeft toen met spoed alle taken moeten overnemen. Albert heeft zelf geen kinderen, behalve buitenechtelijke kinderen, maar zij kunnen geen aanspraak maken op de kroon. Zijn zus Caroline van Monaco is de belangrijkste kandidaat om hem op te volgen. 

Monaco is niet het enige land waar de troonsopvolging onduidelijk is. In Oman heeft koning Qaboes in 1970 zijn vader van de troon gestoten. Hij deed dat om het land te kunnen moderniseren, iets wat zijn vader weigerde. Qaboes heeft geen kinderen, en daardoor is het erg onduidelijk wie hem moet opvolgen.

En dan zijn er ook de koninkrijken waar er niet gesproken mag worden over de volgende vorst. Thailand bijvoorbeeld, waar koning Bhumibol (82, foto) op de troon zit, hij is de langst regerende monarch ter wereld. Zijn zoon, Vajralongkorn, werd in 1972 op 20-jarige leeftijd benoemd tot eerste troonopvolger. Vajralongkorn is op dit moment getrouwd met zijn derde vrouw en is door zijn levensstijl niet al te populair in Thailand.

Maar Bhumibol is ernstig ziek en hij zal niet lang meer leven, dat beseft iedereen. Maar het einde van Bhumibol is even onvermijdelijk als onbespreekbaar. Over de dood van de geliefde leider wordt in Thailand niet gesproken.

En dus prins Filip?

De meeste prinsen en prinsessen krijgen de troon wanneer de vorige vorst komt te overlijden. Zo is het altijd gegaan in België, en in de meeste andere landen. Maar troonsafstand is niet langer onbespreekbaar. In Nederland is dat al goed ingeburgerd en ook in ons land en in Groot-Brittannië zijn velen overtuigd dat de volgende vorstwissel zo zal gebeuren.

Koningen of koninginnen krijgen een jarenlange opleiding en geleidelijk worden ze klaargestoomd voor de troon. Volgens sommige waarnemers is Filip er nu al klaar voor en kan de wissel niet lang meer weg zijn. Vorig jaar is koning Albert II 75 geworden. Prins Filip gaat steeds vaker op buitenlandse missies en brengt ook veel werkbezoeken aan nationale en internationale bedrijven in eigen land. Voeg daarbij de restyling van vorig jaar en de cirkel is volgens sommigen rond.