Kernenergie: vervroegde uitstap en veel geld

Kernenergie en de mogelijk vervroegde uitstap ervan hebben een centrale rol gespeeld tijdens de federale regeerperiode sinds 2007. Uiteindelijk komt het dossier, ook al door de vervroegde val van de regering, ook op het bord van de volgende bewindsploeg.

Eind 2007 wordt Paul Magnette (foto), als coming man bij de PS, federaal minister van Klimaat en Energie in de interim-regering-Verhofstadt III. Hij zal die portefeuille de daaropvolgende jaren houden in de regeringen Leterme I, Van Rompuy en Leterme II.

Onder de paarsgroene regering-Verhofstadt I was in 2002 overeengekomen om de oudste kerncentrales sneller te sluiten. Tihange 1 en Doel 1 en 2 zouden na 40 jaar dichtgaan tegen 2015. De vier andere, Doel III en IV en Tihange II en III, zouden in de 10 jaar daarna sluiten zodat de laatste Belgische kernreactor in 2025 tot het verleden zou moeten behoren.

Maar zonder de Vlaamse socialisten en groenen in de regering - SP.A moest fors inboeten tijdens de verkiezingen van 2007 en verliest Bruno Tobback als minister van Leefmilieu - gaan er steeds meer stemmen op om ze toch weer langer open te houden. En had Johan Vande Lanotte, die tijdens de campagne voor de verkiezingen van 2007 had ingezet op het afbouwen van de kernenergie, de verkiezingen niet verloren?

In september vorig jaar blijkt dat Magnette aan een energierapport werkt waarin onder meer staat dat ons land zonder kernenergie op termijn niet meer zal kunnen instaan voor de energiebevoorrading in ons land. "De champagne staat al koud in Parijs", klinkt het in koor bij de SP.A en Groen!, verwijzend naar de winsten die Electrabel en moederbedrijf Gaz de France Suez in Parijs kunnen boeken.

Er is ook het Nucleair Forum dat in naam van onder meer Electrabel uitpakt met krantencampagnes om de nucleaire uitstap terug te schroeven. Het gaat immers om veel geld: de kerncentrales langer openhouden kan miljarden opleveren.

Van Rompuy dicht begroting met geld van kerncentrales

In de regering-Van Rompuy wordt uiteindelijk beslist om de paarsgroene uitstap terug te schroeven, in ruil voor een financiële compensatie van de spelers op de energiemarkt, waaronder Electrabel en de holding Gaz de France-Suez. Van Rompuy krijgt tijdens de economische crisis immers te maken met een gat in de begroting en kan met de compensaties de begroting mee op orde krijgen.

De regering-Van Rompuy sluit in oktober een akkoord met GDF Suez om de drie oudste kerncentrales 10 jaar langer open te houden in ruil voor een nucleaire bijdrage aan de begroting.

Maar het is Gaz de France-Suez-topman Gérard Mestrallet zelf die de kat de bel aanbindt, door in de pers te verklaren dat zijn bedrijf "zéro euro" zou betalen aan de Belgische overheid, in plaats van de geplande 500 miljoen. Tijdens een interview op Canvas doet Etienne Davignon er nog een schepje bovenop. Davignon, lid van het directiecomité van GDF Suez, zegt dat er nog geen financiële compensatie gevraagd is door de Belgische regering in ruil voor het langer openblijven van de kerncentrales.

De hele zaak dreigt een wansmakelijke vaudeville te worden, tot Magnette zelf eind oktober naar buiten komt met een akkoord. Tijdens de eerste vijf jaar zou de bijdrage van de energiespelers aan de regering 215 tot 245 miljoen bedragen, vanaf 2015 moet een commissie het bedrag bepalen.

Naar verluidt wilden sommige partijen de kerncentrales nog langer openhouden, maar stuitten ze daarbij op een njet van de PS. Magnette heeft het naast de financiële compensaties ook over werkgelegenheidsbeloftes van onder meer Gaz de France. Later bevestigt ook premier Van Rompuy het akkoord, al verwijst hij in de Kamer voor de details naar Magnette.

Terug naar af

De hele kernenergiesaga eindigt overigens met een sisser. Wanneer de regering valt, blijkt dat de beslissing om de centrales langer open te houden nog niet bekrachtigd is.

Magnette had wel een protocol in die zin opgesteld, maar het parlement heeft dat niet goedgekeurd. Nu de regering is gevallen, keert de situatie terug naar de oorspronkelijke wetgeving over de uitstap uit de kernenergie die de paarsgroene regering-Verhofstadt had opgesteld.

Kopenhagen baart een muis

Op de langverwachte klimaattop in Kopenhagen, in december, hoopt premier Yves Leterme op een sterk akkoord, maar dat zal ijdele hoop blijken.

Leterme noemt drie belangrijke doelen: becijferbare objectieven, een engagement om structurele hulp te geven aan de ontwikkelingslanden, met meer transparantie over het gebruik van die gelden, en ten slotte meer afdwingbaarheid. Maar Kopenhagen draait uit op een ontgoocheling. De grote landen bepalen wat er in de (zwakke) slottekst komt, ook België kan daar niet veel aan verhelpen.

Mogelijk kan België toch nog een rol spelen op het vlak van klimaat, wanneer het in de tweede helft van het jaar voorzitter wordt van de Europese Unie. De EU is immers wel een belangrijke speler in het wereldwijde klimaatdebat.

Michael Torfs

lees ook