"Je moet weten waarom je staatshervorming wil"

In een debat in Terzake hebben zowel ontslagnemend premier Yves Leterme (CD&V) als Johan Vande Lanotte, SP.A-lijsttrekker voor de Senaat, uitgehaald naar de besparingsplannen van Open VLD. Daarnaast zet Leterme vooral de verwezelijkingen van zijn regering in de verf, Vande Lanotte pleit voor een toekomstgericht debat.

Johan Vande Lanotte en Yves Leterme zijn opvallend mild voor elkaar, maar halen wel uit naar de besparingsplannen die Open VLD afgelopen weekend voorstelde. "Hou op met praten in slogans, waar zijn jullie plannen?", daagde Alexander De Croo de andere partijen uit.

"Het is al een slogan om de helft van de besparingen bij de gemeenschappen te halen. Je hebt beter geen plan dan zo'n plan", zegt Vande Lanotte in de studio. "Op een velletje papier wat lijntjes zetten, hier en daar een miljard besparen, daar geloof ik niet in. Het plan van Open VLD betekent dat je ofwel 20 procent van alle onderwijzers moet ontslaan, ofwel dat alle onderwijzers 20 procent minder moeten verdienen", zegt de vorige SP.A-voorzitter.

Leterme treedt hem bij in die kritiek op het liberale plan. "Als men Open VLD het vertrouwen geeft, moet je een vierde van het Vlaamse budget wegsaneren. Het is te gemakkelijk om de rekening gewoon door te schuiven."

Zowel Leterme als Vande Lanotte herhalen de eerder bekendgemaakte voorstellen van hun partijen om de federale begroting opnieuw op orde te krijgen. Voor SP.A is dat vooral werk creëren, en energie goedkoper maken door opnieuw met Suez te onderhandelen over de begroting. Voor CD&V is een staatshervorming noodzakelijk, en moeten de besparingen "sociaal rechtvaardig" zijn.

"Ik wil het niet te veel over het verleden hebben", zegt Vande Lanotte. "We hebben al gezegd wat we vinden van de regering. Nu willen we vooral naar de toekomst kijken. Wat de burger nu vooral nodig heeft, is hoop én zekerheid."

Ontslagnemend premier Leterme wil toch even terugkomen op het verleden. "De oppositie verwijt ons drie jaar stilstand, maar vraag eens aan de mensen die geen cent van hun spaargeld verloren ondanks een wereldwijde bankencrisis of dat klopt. Vraag het aan de mensen die hun job hebben behouden, ondanks het feit dat de werkloosheid in onze buurlanden enorm stijgt", verdedigt Leterme zijn regering. "Maar ik geef toe dat we op het vlak van de staatshervorming niet geslaagd zijn."

"België heeft nog een rol te spelen, maar is geen jackpot"

"Je moet weten waarom je een staatshervorming wil", zegt Vande Lanotte. "Dat debat wordt te weinig gevoerd. Voor SP.A zijn er drie erg belangrijke punten: tewerkstelling creëren, de pensioenen veilig stellen en de ziekteverzekering behouden. Elke staatshervorming die dat garandeert, is een goede staatshervorming", zegt de vorige voorzitter van de Vlaamse socialisten. "Maar wij hebben geen ideologie of geloof in wat per se wel of niet op Vlaams of federaal niveau moet komen."

Ook voor Leterme mag de sociale zekerheid federaal blijven, net als de thema's justitie en veiligheid. "België heeft nog een rol te spelen, maar je moet de deelstaten de middelen geven, en responsabiliseren voor hun eigen beleid. Ik merk dat Joëlle Milquet (CDH) nu achter een tricolore vlag loopt, maar zij beschouwt België enkel als een jackpot."

"Op het vlak van staatshervorming is er één kleine stap vooruit gezet", zegt Leterme. "De Franstaligen zeggen nu ook allemaal dat ze een staatshervorming willen, in 2007 was dat niet het geval", zegt Leterme. "CD&V is tot het uiterste gegaan en heeft haar beste mensen ingezet, maar het is niet gelukt."

Vande Lanotte waarschuwt voor een nieuw opbod van beloftes aan Vlaamse zijde. "Het loont misschien electoraal om de mensen dingen wijs te maken, maar zo komen we er niet. We hebben enorm veel welvaart te verdedigen."

Een van de weinige dissonante noten tussen de beide kopstukken was de groeinorm in de gezondheidszorg. Voor CD&V mag daarin bespaard worden. CD&V stelt voor om de kosten voor de gezondheidszorg niet meer te laten groeien dan de economische groei in België. Voor Vande Lanotte en de SP.A is dat geen optie. "Je mag de gezondheidszorg niet rantsoeneren", zegt hij.

lees ook