"De vele beloftes zijn niet berekend"

De verkiezingsprogramma's van de partijen bevatten zoals gewoonlijk weer vele beloftes, maar ze schieten allemaal te kort als het gaat om het realistisch inschatten van extra uitgaven of besparingen. Die analyse maakt het Itinera Institute.

De verkiezingscampagne spitst zich de laatste dagen toe op de besparingen die de verschillende partijen voorstellen. Volgens de directeur van het instituut, Marc De Vos, krijgt de kiezer daarmee de discussie die hij verdient: welk herstelbeleid gaat er de volgende vier jaar gevoerd worden?

Dat er nu ook over cijfers gepraat wordt is al een vooruitgang, want aanvankelijk leek het erop dat de programma's alleen uit verkiezingsbeloftes bestonden. Zo doen de vijf traditionele Vlaamse partijen samen 200 beleidsvoorstellen die extra geld kosten. Ook in Wallonië is het beeld hetzelfde. "Het verhaal van besparen is er zijdelings bijgekomen, en dan nog alleen in Vlaanderen. In Wallonië leeft het crisisbesef blijkbaar veel minder", stelt De Vos.

Vaag

Itinera stelt ook vast dat drie vierde van de voorstellen die uitgaven impliceren niet van financiering voorzien zijn. De partijen stellen ook wel saneringsmaatregelen voor, maar als het erop aankomt een kosten-baten-analyse te maken, dan blinken de partijen uit in vaagheid.  Ze doen in ieder geval geen systematische oefening om nieuwe uitgaven, belastingen of besparingen concreet te becijferen. De verkiezingsbeloftes blijven dus heel vaag en eigenlijk weet de kiezer niet welk vlees hij in de kuip heeft.

Welke besparingen?

Op basis van de analyse van de verkiezingsprogramma's somt Itinera enkele besparingsmaatregelen op waarover er een zeker draagvlak lijkt te bestaan. Het gaat om:

  • Efficiëntere overheid en niet vervangen van ambtenaren: 1,28 à 1,5 miljard euro
  • Verminderen notionele intrestaftrek: 1,3 à 1,47 miljard euro
  • Verminderen groeinorm gezondheidszorg: 1,48 à 1,78 miljard euro
  • Verhoogde CO2-taksen: 0,6 miljard euro
  • Schrappen fiscale aftrekposten: 0,25 à 0,55 miljard euro

Dat geeft een totaal van 4,9 à 5,9 miljard euro besparingen of inkomsten. Daarnaast lijkt bij meerdere partijen het streven naar een groenere fiscaliteit en een bepaalde vermogensbelasting ingang te vinden.

Bij al deze besparingsvoorstellen moet wel een "maar" worden geplaatst. Zo wordt er nogal licht gegaan over de implicaties van diepgaande bezuinigingen. Zo moet de overheid wel bezuinigen, maar het moet wel de bedoeling zijn dat de diverse administraties uiteindelijk efficiënter gaan werken.

Een gezond budget veronderstelt dus niet alleen budgettaire maatregelen, maar ook belangrijke structurele hervormingen. Dat geldt ook voor de staatshervorming. Die moet niet alleen de communautaire impasse doorbreken, maar moet ook zorgen voor een efficiëntere staat, voor een betere bevoegheidsverdeling, voor meer financiële verantwoordelijkheid én voor een stabiele financieringsconstructie van het geheel.

lees ook