Nu al Belgische toestanden in Nederland

Het kan opnieuw een paars kabinet worden, maar daar hebben maar weinig partijen zin in. Misschien een paars kabinet met de Groenen (Groen Links) er bij. Of anders en kabinet met de Christendemocraten van het CDA, de Liberalen van de VVD en de PVV van Geert Wilders. Als ze tenminste aan een meerderheid komen.

Het zou trouwens ook nog een volledig links kabinet kunnen worden, de PvdA, die andere socialisten van de SP, D66 en Groen Links moeten dan samen gaan werken. Duidelijk is dat er vóór de verkiezingen weinig duidelijk is.

De Nederlandse kiezers zijn op drift. Een groot deel (per onderzoeksbureau varieert het aantal) van de kiezers weet een paar dagen voor de verkiezingen niet op wie ze moet gaan stemmen. Als ze al geen stemmen (het is in Nederland niet verplicht), beslissen ze dat vaak pas in het stemhokje. Een hokje waar ook deze keer geen computers in staan (foto). Computers zijn niet veilig genoeg, is het idee. Daarom wordt er met potlood gestemd. Dat leverde bij de gemeenteraadsverkiezingen een hoop vertraging op bij het vaststellen van de uitslag.

Het laatste lijsttrekkersdebat van dinsdagavond is voor veel kiezers van groot belang. Maar de kiezers weten niet wat voor een kabinet er na 9 juni zal komen. Het is bijna zeker dat het lang zal duren voor het kabinet er is. Dat is sowieso een traditie in Nederland. Een regeerakkoord wordt vaak tot achter de komma uitgeschreven, en kan tot het laatste moment voor onoverkomelijke problemen zorgen.

Wie wil er aan tafel zitten?

Voor zo’n regeerakkoord geschreven wordt, moet er onderhandeld worden. Voor er onderhandeld kan worden, moet duidelijk worden welke partijen met elkaar aan tafel willen. Op de donderdag na de verkiezingen praat koningin Beatrix (foto) met de vicevoorzitter van de Raad van State (zij is zelf voorzitter) en met de voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer.

Zij adviseren de koningin. Daarna is het de beurt aan de lijsttrekkers van de partijen. Ook zij adviseren op basis van de uitslag. Er komt dan een verkenner, een informateur die gaat onderzoeken wat het meest logische kabinet zou kunnen zijn.

Eigenlijk is daar nu nog niets van te zeggen. Het lijkt niet logisch dat PvdA en CDA na de verkiezingen opnieuw met elkaar verder gaan. Ze hebben samen geen meerderheid, maar de afgelopen drie jaar hebben ze te veel ruzie gemaakt om nu weer als vrienden door het leven te gaan.

Het lijkt niet logisch als de waarschijnlijke winnaar van de verkiezingen, de liberale VVD, samen met de PvdA en D66 (links-liberalen) en Groen Links samen een regering gaan vormen. Zo’n kabinet noemen ze hier paars plus. Van 1994 tot 2002 waren er in Nederland verschillende Paarse kabinetten. De VVD staat een heel ander economisch beleid dan de socialisten en de groenen. Er wordt niets uitgesloten zoals dat in verkiezingstijd heet, maar het is niet logisch.

Een kabinet met de PVV, de partij van Wilders ligt ook niet echt voor de hand. De VVD vindt de sociale paragraaf van de Partij voor de Vrijheid te links (geen verhoging van de pensioenleeftijd bijvoorbeeld) om over het vreemdelingenbeleid maar te zwijgen. De partij van Wilders wordt door CDA en VVD niet uitgesloten. Door de meeste linkse partijen wel. Dat is misschien wel het enige echt overzichtelijke, dat de partij van Wilders door sommige partijen wordt uitgesloten. Voor de rest lijkt alles mogelijk, en zal het waarschijnlijk heel erg lang duren voor er een nieuw kabinet is in Nederland.

Joris Van de Kerkhof