Partijen kruisen degens in "Het groot debat"

Een week voor de stembusgang duelleerden in "Het groot debat" op Eén de kopstukken van de grote Vlaamse partijen over zes thema's. Het ging er meestal beleefd, maar af en toe ook bits aan toe. Vooral de oude kartelpartners CD&V en N-VA stonden soms met getrokken wapens tegenover elkaar.

Drie jaar na hun verkiezingsoverwinning zijn CD&V en N-VA het oneens over de toekomst en het verleden. Marianne Thyssen (CD&V) wil de sociale zekerheid grotendeels federaal houden, al vindt ze wel dat onder meer de arbeidsmarkt en gezondheidszorg beter naar het Vlaamse niveau zouden worden overgeheveld. Een Vlaams pensioen ziet ze niet zitten, terwijl Bart De Wever dat best haalbaar vindt.

Daarna ging het er bitsiger aan toe. De Wever sprak over "twee CD&V's", omdat hij van Vlaams minister-president Kris Peeters andere dingen hoort dan van CD&V op federaal niveau. Hij verwijt CD&V de voorbije jaren eindeloos te zijn blijven onderhandelen en uiteindelijk niets bereikt te hebben, behalve dat Fortis Bank in een paniekreactie verkocht werd aan het Franse BNP Paribas.

Thyssen verwijt de N-VA dan weer de deur van de regering achter zich dicht te hebben getrokken. CD&V kon dat niet omdat in september 2008 de bankencrisis was losgebroken, klonk het. Ze ontkent ook dat er de voorbije jaren niet geregeerd is, want België heeft internationaal lof gekregen voor de manier waarop de economische crisis werd aangepakt.

Hoe kan energie goedkoper en veiliger?

Filip Dewinter (Vlaams Belang) kiest resoluut voor meer kernenergie en wil zelfs een vierde centrale bouwen. Het is volgens hem de meest groene en goedkope energie. Wouter Van Besien (Groen!) wijst dat af, want de lange radioactiviteit van kernafval is niet goedkoop, terwijl hernieuwbare energie kan leiden tot meer banen en technologische vooruitgang.

De hoge elektriciteitsprijzen zijn volgens Groen! het gevolg van de quasi-monopoliepositie van Suez Electrabel in België. Dewinter wil maximumtarieven voor elektriciteit en gas zoals in Frankrijk en is voorstander van een staatsbedrijf dat energie opkoopt en verdeelt.

Besparen. Maar hoe?

Caroline Gennez (SP.A) en Marianne Thyssen (CD&V) zijn het eens dat 22,5 miljard moet worden bespaard en en hechten veel belang aan een begroting in evenwicht. Maar voor de rest gaapte een kloof tussen beiden.

Gennez vindt de belastingen op arbeid zwaar genoeg, maar verwacht veel van een belasting op vermogen. Indexsprongen overslaan, is voor haar geen optie. Thyssen wil de sociale partners aanzetten tot loonmatiging. Meer banen scheppen is belangrijker dan lonen verhogen, vindt ze. Belastingaftrekposten verminderen, kan ook, maar een vermogensbelasting vindt ze geen oplossing.

Ook de andere partijen zijn tegen een vermogensbelasting, omdat die vooral de middenklasse zal treffen en de grote vermogens uit het land zullen verdwijnen.

Hoe wordt ons land veiliger?

Filip Dewinter (Vlaams Belang) wil meer geld pompen in justitie. "Het moeten opnieuw de criminelen zijn die schrik hebben in plaats van de gewone burgers. Dat betekent meer politie op straat, zerotolerantie waar nodig en een uitbreiding van de parketten, "zodat criminelen die voor de rechtbank komen ook daadwerkelijk gestraft worden".

Jean-Marie Dedecker (Lijst Dedecker) wil het geld van justitie gewoon efficiënter gebruiken. "We hebben het systeem van de enkelband, dat kost 3 keer minder dan iemand opsluiten", zegt Dedecker. Bovendien kunnen de criminelen zo gevolgd worden, wat niet onbelangrijk is als je jonge boefjes wil gaan heropvoeden. Dewinter is het daar niet mee eens. "Jean-Marie heeft het over vreemde criminelen en hij wil die een enkelband geven. Dat verdienen die niet, we moeten hun nationaliteit afnemen en hun straf laten uitzitten in hun land van herkomst."

Beide partijen zijn het wel eens over één zaak: "Mensen worden niet gescreend als ze dit land binnenkomen. We hebben een immigratiepolitie nodig", zegt Dedecker. "Ik ben blij dat u ons bijtreedt", reageert Dewinter.

Hoe houden we de pensioenen betaalbaar?

Kunnen we over 15 jaar de pensioenen nog wel betalen? Ja, zegt de SP.A. "Deze regering is blijven steken in een groenboek, nu moeten we de koe bij de horens vatten", aldus Caroline Gennez. De SP.A wil in de eerste plaats de laagste pensioenen en de pensioenen van mensen die langer werken omhoog.

Open VLD wil komaf maken met brugpensioen. "We moeten de effectieve pensioenleeftijd van 59 naar 63 brengen", zegt Alexander De Croo. Gennez is het daar in essentie mee eens: "Brugpensioen is geen brug naar pensioen, maar naar werk."

Maar hoe lang moet iemand werken om het recht op pensioen verdiend te hebben? 40 jaar, zegt de SP.A, 45, zegt Open VLD. SP.A denkt vooral aan de mensen in zware beroepen, maar Open VLD ziet geen reden waarom iemand in een zwaar beroep op zijn 50e geen ander, minder zwaar, beroep kan gaan uitvoeren.

Wie gelooft die mensen nog?

Wie is het meest geloofwaardig: Hij die de stekker uit de regering trok of zij die wilde doorgaan tot het bittere BHV-einde? Alexander De Croo (Open VLD): "Als je zegt, nooit opgeven, dat is zoals het orkest van de Titanic, dat geeft ook nooit op." Marianne Thyssen (CD&V) trapt de bal meteen terug: "Nooit opgeven, want dan sta je aan de kant en kan je geen enkele goal maken".

Thyssen en De Croo zijn het erover eens dat de tijd van de beloftes voorbij is en mensen nu maatregelen verwachten. Beiden hameren erop dat ze een programma hebben dat strikt becijferd is. Er zal moeten worden bespaard en dat mogen de kiezers gerust weten. "Ik ben ervan overtuigd dat iedereen kan begrijpen dat wij nog een toekomst hebben, maar enkel als iedereen een duit in het zakje wil doen", zegt De Croo. Zijn partij wil meteen zelf het goede voorbeeld geven door een crisisbelasting te lanceren voor ministers en de Senaat af te schaffen.

Betekent geloofwaardigheid ook niet dat je geen mensen op de lijst zet die hun mandaat niet gaan opnemen? Thyssen verwijt de liberalen alvast een CD&V-voorstel daarover te hebben weggestemd. Zelf wil Thyssen geen komaf maken met het opvolgerssysteem, omdat haar partij het ziet als een manier om nieuwe mensen een kans te geven om in het parlement te geraken. Onzin, zegt De Croo, "zet die mensen gewoon bovenaan de lijst zoals wij".

Door een misverstand was er te veel publiek aanwezig en bij het het toegang verlenen tot de studio is er een onevenwicht ontstaan tussen het publiek van de politieke partijen. Omwille van het live-aspect van de uitzending kon dit onevenwicht helaas niet meer rechtgezet worden. De VRT-nieuwsdienst biedt hiervoor zijn verontschuldigingen aan.

lees ook