Zal het WK Zuid-Afrika goed bekomen?

Je kan over de Wereldbeker Voetbal in Zuid-Afrika veel argumenten pro en contra aanhalen. Maar de bal is nu aan het rollen. Zal het WK Afrika goed bekomen? Siel Van der Donckt zet voor en tegens op een rijtje.
Aartsbisschop Desmond Tutu is alvast blij met de komst van het WK naar Zuid-Afrika

Je kan over het WK Voetbal in Zuid-Afrika veel argumenten pro en contra horen. Pro: "het is goed dat dit land als eerste op het Afrikaanse continent die eer krijgt", "het is goed voor toerisme en economie", "het is vooral goed voor de nationale trots en het eenheidsgevoel van de Regenboognatie"… Contra: "Het is een schandelijke geldverspilling, een aderlating voor het nu al zwaar deficitaire budget van een land waar 1 op de 2 inwoners moet rondkomen met anderhalve euro per dag, waar 1 op de 4 geen vast werk heeft, waar ruim 1 op de 10 besmet is met hiv/aids..."

Maar de bal is aan het rollen, het WK is er, dus blijft enkel nog de vraag of deze Wereldbeker Zuid-Afrika goed zal bekomen. Op sociaal vlak maken veel Zuid-Afrikanen zich weinig illusies. Zij zijn nuchter genoeg om te beseffen dat de problemen van het land daarmee niet verdwijnen.

En dat voorgevoel werd al in de eerste dagen van het WK bevestigd, toen de stewards in Durban in staking gingen na de match Duitsland-Australië. De stewards eisten meer loon omdat ze minder dan een zevende kregen dan wat hen mondeling was beloofd Ze vroegen ook vervoer om in het holst van de nacht terug in hun afgelegen townships te raken. Hun fel protest werd meteen in de kiem gesmoord: de politie dreef de stewards uiteen met rubberkogels.

De klap op de vuurpijl kwam ’s anderendaags: na gelijkaardig protest bij de stewards in Kaapstad en Johannesburg, werden alle stadionwachten in de vier betrokken stadions collectief ontslagen en vervangen door hulpagenten die speciaal voor het WK zijn opgeleid. Moraal van het verhaal: met alle sympathie, maar dicht Zuid-Afrika geen status toe van "ideale democratie" of sociaal droomland.

Wordt het een financiële kater?

De financiële kater waarvoor sommigen vrezen, is een andere kant van de WK-medaille. Het studiebureau Grant Thornton berekende dat de netto economische impact van de Wereldbeker oploopt tot een half procent extra groei van het bruto nationaal product. En op het vlak van werkgelegenheid zijn er naar schatting 50.000 jobs extra gecreëerd in de aanloop naar het WK, maar, er zijn ook 280.000 banen in stand gehouden die anders verloren zouden zijn gegaan.

Daartegenover stellen critici dat de Zuid-Afrikaanse overheid de bijna 4 miljard euro die besteed wordt aan het WK, beter rechtstreeks had geïnvesteerd in woningen (“met die miljarden kan je 3 miljoen Zuid-Afrikanen huisvesten”), onderwijs en gezondheidszorg. Er is nu wel een goede verbetering van het wegennet, maar de zware investering in 10 stadions zal nauwelijks nog renderen nà het WK.

Daar zetten de voorstanders van het WK dan weer tegenover dat Zuid-Afrika nu op de wereldkaart staat, ook voor toekomstige rugby- en crickettornooien, en wie weet in de toekomst ook voor Olympische Spelen. Bovendien is de stimulans voor het toerisme niet te onderschatten: er zijn uiteindelijk misschien wel minder bezoekers naar Zuid-Afrika gekomen dan eerst geschat (350.000 in plaats van 450.000), maar uit hetzelfde onderzoek van Grant Thornton moet blijken dat de WK-bezoekers gemiddeld langer blijven en ook méér spenderen dan aanvankelijk was voorspeld.

Promo-effect is enorm

Bovendien is iedereen het erover eens dat het promotie-effect van dit WK enorm is: zowel het toerisme als de Zuid-Afrikaanse uitvoer zullen hierdoor een enorme duw in de rug krijgen. En op termijn kan ook dàt voor blijvende en kwalitatieve werkgelegenheid zorgen.

De financiële eindbalans van dit WK voor Zuid-Afrika zal wellicht pas na enkele jaren kunnen gemaakt worden en de imago-impact blijft moeilijk te becijferen. Toch overheerst in Zuid-Afrika – nu nog – het gevoel dat het allemaal de moeite waard is. Of zoals Desmond Tutu het verwoordde op het openingsconcert: “I’m dreaming, wake me up, oh what a lovely dream! We are the world!”

Siel Van der Donckt