Zonen Lumumba starten rechtszaak tegen België

De zonen van Patrice Lumumba, de eerste premier van het onafhankelijke Congo (foto), gaan een rechtszaak aanspannen tegen de Belgische staat. Ze eisen opheldering over de omstandigheden van de moord op hun vader in januari 1961. "De opdracht voor die moord is rechtstreeks door Brussel gegeven", zeggen ze.

Lumumba's zonen beschuldigen België van oorlogsmisdaden. De feiten zijn niet verjaard als het effectief om oorlogsmisdaden gaat. Lumumba werd in december 1960 afgezet als eerste minister. Iets meer dan een maand later werd hij in onduidelijke omstandigheden vermoord, toen hij was overgebracht naar de zuidelijke mijnprovincie Katanga.

Strafpleiter Christophe Marchand denkt dat ze de aanklacht voor oorlogsmisdaden hard zullen kunnen maken. "De feiten gebeurden tijdens een internationale oorlog. Bovendien blijkt uit het rapport van de parlementaire onderzoekscommissie dat België de troepen in Katanga steunde. Enkele militaire bevelen gingen rechtstreeks van Brussel naar Katanga", zegt Marchand.

De zonen van Lumumba beschuldigen België er ook van de aanbevelingen van de parlementaire onderzoekscommissie in 2001 niet te hebben uitgevoerd.

De Belgische overheid erkende in februari 2002 dat België "onmiskenbare verantwoordelijkheid had in de gebeurtenissen die tot Lumumba's dood hebben geleid". België weigerde wel de volledige verantwoordelijkheid op te nemen.

De klacht wordt ingediend tegen een twaalftal overlevenden van toen. Het gaat om politiemensen, politici en ambtenaren. De rechtszaak komt in oktober voor bij de rechtbank in Brussel.

Wie zijn de verantwoordelijken?

Patrice Emery Lumumba werd op 17 of 18 januari 1961 vermoord in Katanga, dat toen autonoom was onder Moïse Tsjombé, zowat zijn aartsvijand. Enkele uren daarvoor was hij door de toenmalige Congolese sterke man Mobutu uitgeleverd.

Lumumba is omgebracht in nooit helemaal opgehelderde omstandigheden. Bij zijn executie waren ook Belgen aanwezig die in dienst stonden van het Katangese regime. Zijn stoffelijk overschot is nooit gevonden; volgens sommigen is zijn lichaam na de executie opgelost in zwavelzuur.

De rol van België bij de eliminatie van Lumumba is omstreden. In 2002 concludeerde een parlementaire onderzoekscommissie dat ons land een morele verantwoordelijkheid draagt voor de moord op de eerste premier van het onafhankelijke Congo. De regering heeft zich daarvoor trouwens verontschuldigd.

Zeker is dat de Congolese nationalist Lumumba de belangen van het post-koloniale België niet diende. De rijke mijnprovincie Katanga had zich trouwens met Belgische steun afgescheurd van Congo. Dat Lumumba "verdween", kwam sommigen dan ook helemaal niet slecht uit.