De Koude Oorlog werd heet in Korea

Zestig jaar geleden brak tussen Noord- en Zuid-Korea een bloedige oorlog uit. Het werd de eerste bloedige krachtmeting van de Koude Oorlog.

Sinds het einde van de Japanse bezetting in '45 was Korea verdeeld tussen een communistisch noorden en een prowesters zuiden. Plannen van de Verenigde Naties om het land te herenigen onder een verkozen regering, kwamen niet van de grond.

In juni 1950 viel Noord-Korea onverwacht het zuiden binnen en werd het Zuid-Koreaanse leger onder de voet gelopen. Enkel in de havenstad Busan konden het Zuid-Koreaanse leger en de inderhaast uit Japan overgekomen Amerikaanse troepen standhouden.

De Verenigde Naties veroordeelden de aanval en stuurden een VN-strijdmacht onder leiding van de Verenigde Staten om de Noord-Koreanen te verdrijven. Aan die strijdmacht namen ook Britten, Canadezen, Australiërs, Nieuw-Zeelanders en ook Belgen, Nederlanders en Luxemburgers deel.

Aanvankelijk verschoof het front niet veel, maar de verrassende Amerikaanse ontscheping in Inchon, nabij de Zuid-Koreaanse hoofdstad Seoel, verraste de Noord-Koreanen volledig. In enkele maanden tijd stortte het Noord-Koreaanse leger in en toen de VN-troepen over de scheidingslijn Noord-Korea binnentrokken, leek de hereniging van Korea een feit.

In de herfst nam de oorlog een nieuwe wending toen honderdduizenden Chinese communisten plots Korea binnentrokken en de geallieerden tot diep in het zuiden terugsloegen.

Pas in de lente konden de VN-troepen de Chinezen opnieuw terugdringen tot iets ten noorden van de scheidingslijn. Daar stabiliseerde het front en tegelijk begonnen onderhandelingen die in juli '53 leidden tot een bestand, maar geen vrede.

Een vernietigende balans

Na de oorlog waren beide landsdelen compleet verwoest en waren twee miljoen burgers omgekomen. De Chinezen en Noord-Koreanen verloren 1,5 miljoen soldaten. Aan de andere kant sneuvelden 400.000 Zuid-Koreaanse en 30.000 Amerikaanse militairen. België verloor 106 manschappen.

Na de oorlog bleef Korea verdeeld. Het noorden zuchtte onder en stalinistisch regime, het zuiden onder een militaire dictatuur. Beide schonden op grote schaal de mensenrechten. De grens tussen beide bleef hermetisch gesloten en hele families werden uit elkaar gerukt. Pas in de jaren 80 werd het intussen economisch succesvolle Zuid-Korea een democratie. Aan de bestandslijn staan nog een miljoen soldaten opgesteld en komt het nog herhaaldelijk tot schermutselingen.

Hoofdprijs Japan bleef bij de VS

De Koreaanse Oorlog bevroor ook de strategische situatie in Noordoost-Azië. Met zijn gok in Korea had Sovjetleider Stalin gehoopt om invloed te krijgen in het geïndustrialiseerde Japan dat sinds '45 in het VS-kamp terechtgekomen was. 

Japan was ook de grote winnaar van Korea, want door die oorlog werd het stevig verankerd als bondgenoot van de VS. Daardoor kon het sneller dan verwacht zijn industrie heropbouwen en kreeg het in '51 zijn soevereiniteit en internationale erkenning terug.

De grote verliezer in Korea was China. Het land dat pas zelf uit een burgeroorlog was gekomen, verloor nog eens een miljoen mensen in Korea. Het gevoel dat Chinezen werden opgeofferd in een mislukte poging om Sovjetbelangen te dienen, bleef nasluimeren en was een van de factoren die Moskou en Peking later uiteen zou drijven. 

Tegelijk bepaalde het conflict in Korea de Koude Oorlog die nu een wereldwijd strategisch schaakspel was geworden. De Trumandoctrine -de VS-steun voor niet-communistische staten- gold voortaan wereldwijd en niet enkel in Europa. Ook was duidelijk dat de twee grootmachten elkaar niet rechtstreeks zouden te lijf gaan, maar aan de rand van hun invloedssferen (in Vietnam, Indonesië, Afrika, Centraal-Amerika en Afghanistan).  Die twee trends bleven van kracht tot 1990. 

Belgen in Korea

Onder de vlag van de Verenigde Naties vochten ook Belgische en Luxemburgse militairen in Korea. Drie jaar lang vochten in totaal 3.549 Belgen in Korea. Onder hen zouden 106 Belgen en 2 Luxemburgers omkomen.

De oorlog had ook gevolgen voor België en voor Europa. Zo werd de dienstplicht bij ons verlengd, al trokken enkel vrijwilligers naar Korea. De vrees voor een Sovjetaanval op West-Europa werd geen realiteit, maar werkte wel de Europese integratie in de EGKS en de ontwikkeling van de NAVO in de hand. Als gevolg van die spanning werd de Duitse Bondsrepubliek sneller dan verwacht een belangrijke economische en politieke speler in Europa als nieuwe bondgenoot tegenover het Oostblok.

Jos De Greef