"Centurion": Het befaamde 9e legioen

"Dit is in de eerste plaats een actiethriller", zegt de Britse regisseur Neil Marshall over zijn brutale "Centurion". Maar de film is wel gebaseerd op het lot van een vermaard Romeins legioen.

"Centurion" speelt zich af in het jaar 117 na Christus, op het moment dat Hadrianus pas keizer van Rome was geworden. Zijn rijk strekte zich uit van Noord-Gallië tot Egypte en van de Zwarte Zee tot Spanje.

Ook Brittannië behoorde tot het grondgebied sinds Caesar in 55 voor Christus tijdens zijn Gallische veldtochten het Kanaal overstak, al was het keizer Claudius die honderd jaar later de echte verovering uitvoerde.

De onderdrukking van de Britse stammen en koningen ging met horten en stoten. Het zuiden viel vrij snel (een occasionele revolte zoals die onder leiding van koningin Boudica in 61 niet te na gelaten), maar het noorden was een ander paar mouwen.

Daar kregen de Romeinen namelijk te maken met een groepering van stammen die zich gespecialiseerd hadden in een lastige guerrillastrijd: de Picten. In 105 legden ze al verschillende Romeinse forten in het zuiden van Schotland in de as en ze bleven het de Romeinse legioenen voortdurend lastig maken.

In 117 werd Rome geconfronteerd met een nieuwe crisis in het noorden van Brittannië, een opstand van andere stammen. Gouverneur Quintus Pompeius Falco wist die te onderdrukken en beval om meteen ook de Picten aan te pakken.

Negende legioen populair in de cinema

Aan die militaire expeditie nam ook het vermaarde negende legioen deel, die onder meer ook al in Gallië, Afrika en Spanje had gevochten. In Spanje hadden ze zich zodanig onderscheiden dat ze zich voortaan Legio nona Hispana mochten noemen.

De veldtocht tegen de Picten zou echter heel anders uitdraaien. De nederlaag die het 4.000 man sterke legioen opliep, was zo zwaar dat het volgens de legende van de aardbodem verdween. Historici spreken die legende tegen, onder meer omdat bepaalde bekende officiers van het negende legioen later nog in de annalen opduiken. Maar die fatale expeditie zou hoe dan ook hun laatste wapenfeit zijn.

Een van de gevolgen van de nederlaag was dat keizer Hadrianus, die tijdens zijn reis doorheen de verschillende Romeinse provincies ook Brittannië een bezoek bracht, beval om de grens met rijk van de Picten in steen vast te leggen. De Muur van Hadrianus, die dwars door Noord-Engeland loopt, is tot vandaag een toeristische attractie.

"Centurion" is trouwens niet de laatste keer dat we het negende legioen aan het werk zien. Volgend jaar brengt Kevin Macdonald, de regisseur van onder meer "The last king of Scotland" en "State of play", een verfilming uit van Rosemary Sutcliffs roman "The eagle of the ninth". Daarin gaat een jonge Romein op zoek naar de standaard van het verdwenen legioen waar zijn vader toe behoorde. Het negende dus.

Ruben Nollet