5 jaar na de Londense bomaanslagen: "Niets veranderd"

Exact vijf jaar geleden, op 7 juli 2005, werd Londen tijdens de ochtendspits opgeschrikt door vier bomexplosies. 56 mensen kwamen daarbij om. De daders waren jonge moslims die in Engeland waren opgegroeid. Onze correspondente Lia van Bekhoven vroeg zich af in welke mate de aanslagen vandaag nog nazinderen in de Britse hoofdstad. "Er is eigenlijk niets veranderd."

Misschien is het omdat drie van de vier aanslagen onder de grond gebeurden en de gevolgen grotendeels onzichtbaar waren. Misschien is het de flegmatiek waarmee Londenaren door het leven gaan. Hoe dan ook: vraag inwoners van de Britse hoofdstad welke gevolgen "seven-seven" op hun leven had en ze kijken je aan, denken eens na en komen dan tot de conclusie: "niks, eigenlijk".

De drie miljoen pendelaars die dagelijks van de metro gebruikmaken, doen dat nog steeds. Ook de buspassagiers hebben hun routine niet gewijzigd. Behalve de levens van de nabestaanden en de bijna 800 gewonden lijkt in Londen alles bij het oude. "Het is niet alsof we de aanslagen vergeten zijn", zegt een vrouw van middelbare leeftijd, "maar we staan er niet meer bij stil. Al lang niet meer". Er was een periode, herinnert haar vriendin zich, dat ze haar hakken in haar handtas stopte en met sportschoenen aan in de ondergrondse ging zitten,"zodat ik weg kon rennen als het moest". De sportschoenen zijn gebleven, "maar alleen omdat ze lekkerder zitten". Aan terroristen denkt ze niet meer.

Dat kan ook niet anders, zegt een Fransman die vijf jaar in Londen woont, bij het station Kings Cross, waar een van de vier zelfmoordenaars zichzelf en 21 passagiers opblies. "Je kunt geen gewoon leven leiden als je iedere keer stilstaat bij de mogelijkheid van een nieuwe aanslag". Anderen zien de weigering hun reismethode aan te passen als een vorm van passieve heldhaftigheid. "Juist door je leven niet te veranderen, laat je de terroristen zien dat je sterker bent dan hen, dat je hen kunt verslaan".

Er was, na de aanslagen van 2005, nogal wat te doen over het toenemend aantal fietsers. Londenaren zouden, om bus en metro te mijden, uitgeweken zijn naar hun eigen vervoermiddel. De Londense gemeente bevestigt dat het aantal fietsers in de Britse hoofdstad na de zomer van 2005, een vlucht nam. "Maar dat was een trend die daarvoor ook al gesignaleerd was." De veelvoud aan fietsers heeft, denkt de woordvoerder, "nagenoeg niks" met de bomaanslagen te maken.

Een korte onderbreking van het dagelijkse patroon

Nee, voor Londenaren was "seven-seven" niet meer dan een korte onderbreking van het dagelijkse patroon.

Moslims uitgezonderd. Islamieten worden niet meer uitgescholden op straat en de metrocoupé loopt niet leeg als een man met een baard binnenstapt, maar voor sommigen was die dag een kentering. "We worden sindsdien anders bejegend. Het is alsof we allemaal terroristen zijn", zegt een Brits-Pakistaanse student. Volgens een onderzoek associeert de helft van de Britten sinds 2005 moslims met extremisme.

Voor de meesten zijn de veranderingen die de aanslagen teweegbrachten, helemaal of bijna onzichtbaar. Londenaren zijn zo gewend aan veiligheidscamera’s dat ze een vermeerdering ervan nauwelijks merken. Zo heeft een doorsnee Londenaar ook geen weet van de nieuwe veiligheidsmaatregelen of van de talloze preventieve initiatieven, waardoor bijvoorbeeld het contact tussen moslimorganisaties en de politie sterk verbeterd is.

Maar vraag aan deskundigen of Londen nu veiliger is dan vijf jaar geleden en ze zeggen dat de dreiging van een aanslag even groot is. Veiligheidsexperts schatten dat er in Groot-Brittannië 2.000 terreurverdachten rondlopen. Ze zeggen het afgelopen decennium tien aanslagen verijdeld te hebben. En ze geloven dat vooral de metro en bussen kwetsbaar zijn en blijven.

Lia van Bekhoven