Hoe groot is ecologische schade van olieramp?

Sinds 20 april lekt er olie in de Golf van Mexico. Donderdag kon oliemaatschappij BP het lek -tijdelijk- dichten. Hoe groot is de schade, 86 dagen en zo'n 650 miljoen liter olie later?

220.000 vierkante kilometer zee is verboden voor de visserij. Dat is zeven keer de oppervlakte van België en half zo groot als de Noordzee.

Om een idee te hebben van de omvang van de ecologische schade kunnen we niet naar het verleden kijken. Er zijn wel al vaker olierampen geweest in het verleden zoals een gekantelde olietanker. Maar nu bevindt de bron van de olie zich op 1.500 meter onder de zeespiegel. De impact van miljoenen liters olie op de diepzee valt erg moeilijk te voorspellen.

"De economische schade van deze olieramp, ook voor toerisme en visserij, zal uiteindelijk wel te berekenen vallen", zegt Sigrid Maebe, zeebiologe aan het Instituut voor Natuurwetenschappen. "Maar de ecologische schade valt voorlopig erg moeilijk in te schatten."

Ongetwijfeld is de schade die het olielek heeft aangericht bij dieren en planten enorm. "We zien alleen dode vogels en dode vissen aanspoelen, maar wat zich op de bodem van de oceaan afspeelt, daar hebben we veel minder zicht op. Nochtans is de schade daar erg groot want daar leven talrijke soorten wormen, schelpdieren en andere kleine dieren", zegt Maebe.

"Olie is een natuurlijk product", legt Maebe uit. "Eenmaal in het water wordt het afgebroken tot er nog teerballen overblijven. Die teerballen zinken dan naar de zeebodem waar ze dus verder schade kunnen aanrichten voor de onderzeese fauna en flora."

De natuur is veerkrachtig en kan een nieuw evenwicht vinden. "Minder kwetsbare soorten zullen misschien niet verdwijnen en na verloop van tijd is het mogelijk dat ook de meer kwetsbare dier- en plantensoorten terugkomen in de Golf van Mexico", zegt Maebe.

Of de toestand van voor de olieramp ooit terugkeert, blijft evenwel koffiedik kijken. Marinebiologen zijn het erover eens dat de ware ecologische omvang van de ramp slechts over enkele jaren of zelfs decennia duidelijk zal zijn.

"Agent orange" in de Golf van Mexico

Naast de enorme hoeveelheden olie is er nog een onzekere factor in het verhaal. Eind april al begon BP olie te ruimen -of eerder op te lossen- met chemische middelen. Daarbij wordt al maanden Corexit gebruikt, maar over de impact daarvan is zo goed als niets geweten. Dat komt omdat de producenten van dergelijke producten geen wetenschappelijke gegevens willen vrijgeven over de samenstelling van het product.

Tijdens een hoorzitting van de onderzoekscommissie in de Amerikaanse Senaat werd Corexit al omschreven als "agent orange van de Golf". "Agent orange" was het chemische ontbladeringsmiddel dat het Amerikaanse leger heeft gebruikt in de jungle tijdens de oorlog in Vietnam.

Corexit wordt geproduceerd door Nalco Holding Company, dat nauwe banden heeft met BP. Volgens vele bronnen zijn er chemische middelen die beter werken in het oplossen van olie én die minder schadelijk zijn. BP zou echter weigeren die andere pistes te onderzoeken door de nauwe cont(r)acten met Nalco.