Formatie in Nederland is nog niet veel verder

Oud-premier Ruud Lubbers moet koningin Beatrix helpen. Hij is aangetreden als nieuwe informateur van een bijna onmogelijk te vormen kabinet. Correspondent Joris van de Kerkhof legt uit waarom het maar niet lukt met die formatie.

De keuze van de Nederlandse koningin voor Lubbers komt een dag na het mislukken van Paars-plus, de combinatie van de liberale VVD, de socialistische PvdA, de links-liberalen van D66 en GroenLinks. Deze vier partijen hebben serieus met elkaar gesproken, maar er waren -vooralsnog- onoverbrugbare problemen. Met name over het bezuinigingsbedrag, de aanpassing van de hypotheekrenteaftrek en de investeringen in wegen.

D66 en Groen Links wilden wél

De twee kleine partijen D66 en GroenLinks zagen nog voldoende mogelijkheden om door te praten. De VVD, na de verkiezingen nipt de grootste partij, en de PvdA kwamen er niet uit. Toen bleek dat deze formatie mislukt was, bleven de kopstukken van de vier partijen heel erg aardig voor elkaar. In de loop van het formatieproces kunnen ze elkaar zo maar weer tegenkomen.

Bij de vorming van de eerste paarse kabinetten in de jaren negentig van de vorige eeuw leek niets te wijzen op de vorming van zo’n paars kabinet, een kabinet zonder christendemocraten. Een paar weken na het mislukken van het overleg was er toch een paarse regering.

Dat is nu (nog) niet aan de orde. Bij de VVD is opgelucht gereageerd op de ontwikkelingen van deze week. Een groot deel van de achterban was ongerust omdat de verkiezingsuitslag wat hen betreft wees op een rechtse meerderheid in de Nederlandse politiek. Onderhandelen over paars, met "linksige" partijen als de PvdA, GroenLinks en D66 zou geen recht doen aan de verkiezingsuitslag.

Peiling: PVV de grootste

De goede score van de liberalen is inmiddels al teniet gedaan. Als er nu verkiezingen gehouden zouden worden, zou de VVD van Mark Rutte (foto, rechts) enorm verliezen. Veel kiezers zouden overstappen naar de PVV van Geert Wilders (foto, midden).

Uit een peiling blijkt dat de PVV veruit de grootste partij zou worden. Maar er worden geen verkiezingen gehouden. Nederland is bezig met het formeren van een nieuw kabinet. Gemiddeld duurt zo’n formatie een kleine drie maanden. De verkiezingen zijn "nog maar" zeven weken geleden.

Het is aan Ruud Lubbers om duidelijkheid te scheppen. Hij moet de koningin adviseren over het vervolg van de formatie. Terug naar paars-plusonderhandelingen ligt vooralsnog niet voor de hand. Maar een kabinet met VVD, PvdA en CDA is ook niet logisch. De PvdA wil niet.

Heel veel onbespreekbaar in Nederland

Een kabinet met de PVV, de grote winnaar van de verkiezingen op 3 juni, ligt ook niet voor de hand. Het CDA ziet het eigenlijk niet zitten om met de antimoslimpartij aan tafel te gaan zitten. Eerst moet Wilders een aantal stokpaardjes intrekken voordat de christendemocraten willen onderhandelen. Geen hoofddoekjesverbod, geen beperking van de godsdienstvrijheid en het stopzetten van de ontwikkelingssamenwerking is ook onbespreekbaar volgens de voorzitter van het CDA.

Er blijkt veel onbespreekbaar in de politiek in Nederland. Het is aan Ruud Lubbers om juist de bespreekbare zaken boven tafel te krijgen.

Joris van de Kerkhof