ASEM als de nieuwe Zijderoute?

België is dit najaar niet enkel EU-voorzitter, maar tevens gastland voor de tweejaarlijkse ASEM, de topontmoeting tussen 48 Europese en Aziatische leiders. Dat is een van de belangrijkste economische en politieke topontmoetingen.

Het gaat al om de 8e interregionale top tussen de 27 EU-lidstaten en 19 landen uit Zuid-AzIë en het Verre Oosten. Het initiatief is gegroeid uit ontmoetingen tussen de EU en ASEAN, het regionale blok van Zuidoost-Azië. Sinds '96 werd die ontmoeting herdoopt tot ASEM en schuiven nu ook de leiders van Japan, China, Zuid-Korea, India, Pakistan en Mongolië mee aan tafel.

Die dialoog is niet onbelangrijk, want samen zijn de ASEM-landen goed voor zowat de helft van de wereldeconomie, voor 58% van de bevolking en bijna 60% van de wereldhandel.

De ASEM overbrugt niet enkel de oost-west-tegenstelling, maar ook de kloof tussen de ontwikkelde machten EU, Japan en Zuid-Korea en groeilanden in Zuidoost-Azië en die tussen democratische blokken als de EU en India en autoritaire regimes zoals in China.

Voor Europa is ASEM ook een link met het Verre Oosten dat  minder getroffen is door de economische crisis van 2008  en daardoor aan belang wint als investerings- en afzetgebied. 

Poot onder mondiale "triade"

De ASEM is geen uniek gegeven. De wereldeconomie groeit immers rond drie grote polen: Noord-Amerika, Europa en Oost-Azië en de interregionale samenwerkingsverbanden tussen die drie poten groeien al decennia aan belang.

Europa en Noord-Amerika hebben al lang de Atlantische Oceaan overbrugd met samenwerkingsverbanden op allerlei vlakken zoals de NAVO (militair), de OESO (economisch) en een lange geschiedenis van topontmoetingen die uiteindelijk zouden moeten leiden naar een transatlantische vrijhandelsorganisatie TAFTA.

Sinds '89 vormt het samenwerkingsverband APEC een brug tussen de landen langs de Stille Oceaan. Ook het belang daarvan is sindsdien rechtevenredig gestegen met de opkomst van de Aziatische landen als economische machten.

En dus is er nu de ASEM die de cirkel rondmaakt en Europa op zijn beurt verbindt met Azië. De handel tussen beiden is al duizenden jaren oud en verloopt in het spoor van de oude Zijderoute (foto) en de Portugese ontdekkingsreizen uit de 16e eeuw.

Tijgers en draken

De voorbije decennia werden gekenmerkt door een snelle economische opgang van Aziatische landen. Japan beet begin de 20e eeuw de spits af als industriële mogendheid. Het duurde tot de jaren 70 en 80, maar toen kreeg het Japanse voorbeeld navolging in Zuid-Korea,Taiwan en Hong Kong en en nadien in de zogenoemde "tijgers" in Zuidoost-Azie zoals Singapore en Maleisië.

Vooral de spectaculaire opgang van China sinds de jaren 90 heeft indruk gemaakt, maar ook India volgt nu in dat spoor. In ijltempo zijn in die landen miljoenen mensen uit de armoede geraakt. Tegelijk heeft de opkomst van die rivalen Europa en Noord-Amerika verrast.

Er is echter ook een keerzijde in de vorm van een enorme milieuvervuiling, kunstmatig laaggehouden munten zoals de Chinese yuan en verdoken staatssteun aan bedrijven. Ook blijven miljoenen Aziaten in armoede steken en hun goedkope arbeid zonder sociale bescherming zou omschreven kunnen worden als een moderne slaveneconomie.  Hoe stabiel dat model op termijn  zal zijn, zal nog moeten blijken.

Jos De Greef