De inspiratiebronnen van "Illégal"

In zijn tweede langspeelfilm "Illégal" volgt regisseur Olivier Masset-Depasse de lotgevallen van Tania, een Russische vrouw die al jaren illegaal in Brussel woont met haar zoon Ivan.

Wanneer ze op straat tegengehouden worden door de politie kan Ivan wegkomen maar belandt ze zelf in een gesloten opvangcentrum. En daar denkt ze maar aan één ding: Ivan terug in de armen sluiten.

Masset-Depasse (39) kleeft met zijn camera op Tania’s huid, een aanpak die onvermijdelijk doet denken aan de boegbeelden van de sociale Belgische cinema, de gebroeders Dardenne. De cineast ontkent de gelijkenissen niet maar houdt vol dat hij zijn inspiratie ergens anders heeft gehaald.

1. Centrum 127 bis Steenokkerzeel

Masset-Depasse: Ik kreeg de behoefte om "Illégal" te maken toen ik op televisie een reportage zag over het gesloten centrum 127bis in Steenokkerzeel. Ik woon zelf in Brussel en het schokte me dat vlak bij mijn deur zo’n instelling lag zonder dat ik op de hoogte was van wat zich daar afspeelt. Ik ken nochtans een paar mensen zonder papieren.

2. Getuigenissen

Masset-Depasse: Ik heb een jaar lang gepraat met allerlei mensen die in verschillende hoedanigheden te maken hebben met illegale migranten, van mensen zonder papieren en vertegenwoordigers van de Liga voor Mensenrechten tot bewakers en politieagenten. Ik wist namelijk dat ik dit verhaal pas zou kunnen vertellen als ik de materie voldoende onder de knie had.

3. Ken Loach

Masset-Depasse: "Illégal" gaat dan wel over dingen die echt gebeuren en put uit de ervaringen van bestaande mensen, het is en blijft een fictief verhaal. Tania en Ivan zijn personages. "Illégal" is fictie met een semidocumentaire sfeer en inslag. Daar vraagt het onderwerp ook om. Wat mij boeide, was de vraag hoe ik op een overtuigende en meeslepende manier de werkelijkheid zou kunnen herscheppen, hoe ik mij de realiteit zou kunnen toeëigenen om mijn verhaal te vertellen. Ken Loach is daar een meester in.

4. Costa-Gavras

Masset-Depasse: Ik heb veel gedacht aan de politieke thrillers van Costa-Gavras, films als "Z", "Etat de siège" of "Missing". Dat zijn genrefilms die via een spannend en entertainend verhaal thema’s aandragen waarover nadien gedebatteerd kan worden. Dat doel had ik ook voor ogen met "Illégal". Europa produceert trouwens te weinig zulke films. Amerika is er veel beter in. Het wordt tijd dat we terug wakker schieten.

5. Charleroi

Masset-Depasse: Mijn geboortestad. Een stad als Charleroi, het Liverpool van België, laat hoe dan ook sporen na. Ze zit in je bloed. Ik ben Carolo en zal als Carolo sterven. Mijn films bevatten een hardheid en geweld dat eigen is aan Charleroi. De vrouwelijke hoofdpersonages die ik opvoer, hebben bovendien een brutale onverzettelijke mentaliteit en ook die is typisch voor de stad.

6. Anne Coesens

Masset-Depasse: Mijn vaste hoofdactrice. Dit is de vierde keer dat we samenwerken, na mijn kortfilms ‘Chambre froide’ en ‘Dans l’ombre’ en mijn eerste langspeelfilm ‘Cages’. Ik heb het gevoel dat ik alles aan haar kan vragen en dat ik haar bij elke nieuwe film voor een grotere uitdaging kan stellen. Ik weet dat ze de uitdaging zal aangaan en geven wat ik zoek. In dit geval moest ze een geloofwaardige Russische vrouw en moeder neerzetten, wat absoluut geen sinecure is. Toen ik ‘Illégal’ voorstelde in Cannes vertelden Russische kijkers me dat ze wel begrepen dat de hoofdactrice niet uit Rusland kwam maar dat ze dachten dat ze misschien Oekraïens was. Ook niet slecht.

Ruben Nollet

Illégal (Fra, Eng, Rus)

regie: Olivier Masset-Depasse
met: Anne Coesens, Alexandre Golntcharov
release: woensdag 6 oktober