Origineel stadsmuseum opent deuren in Gent

Volgend weekend opent het STAM zijn deuren, het Stadsmuseum Gent. De Oost-Vlaamse hoofdstad is de rode draad van het gloednieuwe en prestigieuze museum, dat met een mix van artefacten, oude objecten, kunstwerken en multimediale toepassingen de evolutie van Gent toont, van het prille begin over het heden tot in de toekomst. De pers mocht vandaag al een kijkje komen nemen.

“Dit is een museum dat uniek is en waarin de eigen stad de hoofdfiguur is”, zegt de Gentse burgemeester Daniël Termont (SP.A) vol trots. “Dit museum is niet alleen bedoeld voor de Gentenaars, die hun eigen stad kunnen herontdekken, maar ook voor de toeristen.”

De voormalige 14e eeuwse Bijlokeabdij - later ook een ziekenhuis en een oudheidkundig museum - is als het ware uit zijn as herrezen. De bezoeker aan het STAM wordt het verhaal van de stad Gent verteld, vanaf de eerste nederzettingen aan de samenvloeiing van Leie en Schelde, 70.000 jaar geleden, via de periode van de middeleeuwse handelsstad, de glorie en vernedering onder Keizer Karel, de 19e-eeuwse industriestad tot de levendige centrumstad die Gent vandaag is.

Pronkstuk van het museum is de 260 vierkante meter grote luchtfoto van de stad, die de bezoeker kan ontdekken door er gewoon over te wandelen. De lichtvloer wordt verlicht door 4.900 LED-lampjes en is ronduit fascinerend. Als Gentenaar kan je er gewoonweg je tuinhuis op terugvinden, of de vaartuigen op de verschillende waterlopen in de stad. Een deel van de luchtfoto - het stadscentrum, zeg maar - wordt overdekt door een maquette. Als je dus het beroemde Gravensteen wil zien, zal je op zijn minst moeten neerhurken.

“Het STAM moet een aantrekkelijke plaats worden voor zowel toeristen als Gentenaars”, zegt museumdirectrice Christine De Weerdt. De eerste zaal voldoet in elk geval ruim aan die verwachtingen. De geïnteresseerde bezoeker moet er wel speciale schoeiselovertrekken voor aantrekken. Kwestie van de lichtvloer niet te beschadigen.

Terug in de tijd

Vanuit de nieuw gebouwde STAM-hal wordt de bezoeker de oude 14e-eeuwse abdij binnengeleid voor een reis door de Gentse geschiedenis. De verschillende ruimtes van de oude abdij zijn elk gewijd aan een periode. Telkens heel wat informatie: via teksten, projecties, maquettes en allerlei multimediale toepassingen.

Speciale aandacht uiteraard voor Keizer Karel, een figuur waarover veel Gentenaars gemengde gevoelens hebben. Er is de trots dat de keizer van het machtige Habsburgse Rijk in de stad geboren is, maar die trots is ook gekrenkt door de vernederingen die de Gentenaars hebben moeten ondergaan tijdens zijn bewind.

Ook voor het Lam Gods, het wereldberoemde drieluik dat in de Sint-Baafskathedraal hangt, is er veel aandacht. Zo krijg je als bezoeker vragen over wat er nu is gebeurd met “De rechtvaardige rechters”, het paneel dat in 1934 werd gestolen en nooit is teruggevonden. De zoektocht naar het verdwenen paneel blijft intrigeren, en dat is het STAM niet ontgaan.

Wat brengt de toekomst ?

Aan het einde van de vaste tentoonstelling, die zo’n 2.000 vierkante meter groot is, worden enkele zalen gewijd aan de toekomst van de stad. Zo kan je via een touchscreen ontdekken welke projecten er op stapel staan in Gent. “Er kunnen ook verbanden tussen de verschillende projecten worden opgezocht”, legt Lars De Jaegher van het STAM uit. Je kan bijvoorbeeld ontdekken waar het Parkbos moet komen, er de nodige informatie over ontdekken, maar ook een soort overzicht opvragen van alle “groenpolen” in en rond de stad.

Het stadsvernieuwingsproject aan de Oude Dokken, in de 19e eeuwse haven, wordt extra belicht. De geïnteresseerde bezoeker kan zo ontdekken hoe die vervallen havenwijk er in de toekomst moet gaan uitzien. Voor veel Gentenaars die begaan zijn met hun stad ongetwijfeld erg interessant, maar is het dat ook wel voor de doorsnee Japanse toerist? “Je kan gewoon een zaal overslaan als die je niet interesseert”, vindt museumdirectrice Christine De Weerdt.

Fascinerend voor de jeugdige bezoeker zijn de replica in Lego-blokjes van de vier Gentse torens die Dirk Denoyelle heeft gemaakt. De man heeft er enkele honderden uren aan gewerkt, en het resultaat mag er best wezen. Naast de torens liggen nog blokjes waarmee kinderen hun eigen ding kunnen doen.  

De meer creatieve museumbezoeker kan zich uitleven in de zaal waar je je eigen film over Gent kunt samenstellen. Via een touchscreen kan je zo’n 250 verschillende filmfragmenten over de stad selecteren, aan elkaar plakken, zelf signeren en laten projecteren. Wat dacht u van een montage van de dolle vreugde na de bekerzege van AA Gent, gelardeerd met een wandeling door de oude Patersholwijk en beelden van Guy Verhofstad, toen hij nog “da joenk” werd genoemd? En wie hier nog niet genoeg van heeft gekregen, kan zijn creatieve lusten botvieren op de computerschermen die er staan en die nog veel meer mogelijkheden bieden.

Een stad in de schijnwerpers

Gent heeft iets met licht. Het lichtplan van de stad werd in 2004 internationaal bekroond.

Voor zijn eerste tijdelijke tentoonstelling heeft het STAM gekozen voor het thema “belichte stad”. Die geeft je een breder beeld van wat licht, of het gebrek daaraan, kan doen met een stad.

De Arteveldestad krijgt er vanaf volgend weekend een interessant en origineel museum bij. Dat wordt komende zaterdag en zondag dan ook met passende luister gevierd. Een stad die zichzelf in de schijnwerpers zet en daarmee ook nog weet te boeien: het is een verdienste.

Rik Arnoudt