Vrouwenrechten in Marokko: kwestie van tijd

Bij ons op 11/11, in Marokko op 10/10, vandaag dus: nationale vrouwendag. Overal in het land hebben vrouwenbewegingen activiteiten gepland. De media wijden er uitgebreid aandacht aan. Lea Van Hoeymissen ging mee met een vrouwenkaravaan in de buurt van Marrakech.

In Bin Lakchali-Sbaiss, een buitenwijk van Marrakech, hebben 4 vrouwenorganisaties tenten opgesteld. Ze geven er gratis juridisch advies en informatie over hun werking, over kinder- en vrouwenrechten en over de Moudawana, de “code de la famille” die in 2004 door koning Mohammed VI bekrachtigd werd en die de Marokkaanse vrouw op slag veel rechten gaf.

“Het blijft ons verbazen hoeveel vrouwen er nog zijn die daar nog niets van hoorden, die niet weten dat ze eigenlijk heel wat rechten hebben. Zeker in achtergestelde wijken als deze is het erg”, zegt Sadik Zohra van de FLDDF, de Fédération de la Ligue Démocratique des Droits des Femmes. 

Ze kozen er heel bewust voor om hier hun tenten op te slaan omdat dit een erg arme wijk is waar veel geweld tegen vrouwen wordt gepleegd. Er zijn veel prostituees, tienermoeders, werklozen en er is helaas ook veel vrouwenmishandeling.

“We gaan in wijken als deze soms van deur tot deur. We verwijzen door naar organisaties die opvang en hulp geven en leggen de Moudawana uit. Met succes. Maar er is nog ontzettend veel werk. Ook op het platteland.” 

De Moudawana is een goede zaak voor de vrouwen. Daar zijn alle organisaties het roerend over eens. Toch zijn er nog wat gaten in die wet. Trouwen met een meisje van 12 of 13 bijvoorbeeld, is verboden. Maar er zijn uitzonderingen op dat wetsartikel: als ze verkracht en zwanger is bijvoorbeeld. Dan geven sommige rechters toch de toestemming om met een kind te trouwen.

Of bij een scheiding. Dan blijft de man de wettelijke voogd van de kinderen, ook al wonen ze permanent bij de moeder. En de man ontsnapt nog té gemakkelijk aan het betalen van allimentatie. Ook polygamie wordt niet altijd bestraft.

En de mannen? "Die zien het nut van de Moudawana wel in, als we ze uitleggen dat die wet positief is voor het hele gezin. En als hun vrouwen gaan werken, komt er meer geld in het laatje." Dat vinden ze ook positief. Maar meehelpen in het huishouden, blijft erg uitzonderlijk. De vrouw blijft naast haar carrière buitenshuis verantwoordelijk voor huishouden en kinderen." Net zoals in veel Europese gezinnen eigenlijk. Ook bij ons in België doen veel mannen een stuk minder in het huishouden dan hun vrouw.

“De sleutel ligt bij de vrouwen”, nog iets waar alle vrouwenorganisaties het roerend over eens zijn: “Zij voeden de mannen van morgen op. Als zij hun zonen en dochters gelijk behandelen, ziet het er voor de volgende generatie veel beter uit.”

“Maar veel Marokkanen kennen enkel de traditie en handelen van daaruit. Moeders beschermen hun dochters want die moeten als maagd trouwen. De jongens worden gestimuleerd om buitenshuis allerlei ervaringen op te doen. Daarom krijgen enkel zij zakgeld. Om meisjes te trakteren, om avontuurtjes te beleven…"

"Moeders zijn fier als ze hun zoon met een meisje zien lopen op straat  -“le petit cochon”-, hun dochters moeten thuis blijven.” vertelt sociologe Soumaya Naame Guessous. “Maar er is stilaan een evolutie: jonge mannen beginnen te aanvaarden dat het huishouden de verantwoordelijkheid van de twee ouders is en ze beginnen taken te delen. Heel schoorvoetend, maar de mentaliteitswijziging is hier en daar in gang gezet.”

Soumaya Naame Guessous deed onderzoek naar de verwachtingen van vrouwen op gebied van relaties en concludeerde dat zo goed als alle jonge meisjes een partner willen die hen als gelijke behandelt. Of ze nu op het platteland wonen of in de stad. Of ze nu een hoofddoek dragen of niet.

Er zijn ook almaar meer meisjes die verder studeren. Marokko beleeft een vervrouwelijking van het onderwijs. Soumaya Naame Guessous zegt dat er zelfs gedacht wordt aan een positieve discriminatie voor mannen in sommige universitaire afstudeerrichtingen.

"Marokkaanse meisjes weten beter dan hun moeders wat ze willen. En dat maakt veel jongens onzeker. Ze weten vaak niet goed hoe ze met die zelfzekere meisjes moeten omgaan. Het is kwestie van tijd. Tradities gooi je niet zo maar in een paar jaar overboord. Wat in Europa op 150 jaar gebeurde, proberen wij in 50 jaar te doen."

Feit is dat Marokko in volle evolutie zit. Ook op gebied van vrouwenrechten. Vandaag wordt dat in het hele land gevierd. Met een enthousiasme dat aanstekelijk is….

Lea Van Hoeymissen reist momenteel door Marokko