Europa wil meer eigen belastingen heffen

De Europese Commissie stelt voor dat Europa in de toekomst meer eigen belastinginkomsten zou krijgen. Nu wordt het Europese budget vooral gespijsd met bijdragen van de 27 lidstaten. De Commissie wil dat voor een deel vervangen door bijvoorbeeld een belasting op de banken, of op de luchtvaartmaatschappijen.

Europa gaf in 2009 112 miljard euro uit: 40 miljard aan landbouwsubsidies, 44 miljard aan armere regio’s, onderzoek en ontwikkeling, opleiding van werknemers, Erasmus, en dergelijke. 10 miljard ging naar buitenlands beleid, ontwikkelingshulp en humanitaire bijstand. De adminstratiekosten (ambtenaren, vertaalkosten,...) van de EU bedroegen 7,4 miljard euro.

Maar waar haalt Europa dat geld vandaan?

Van bij de oprichting van de Europese Unie werd bepaald dat Europa zijn “eigen middelen” moest hebben. De allereerste inkomstenbron waren de douanerechten. Op (bijna) alles wat van buiten de Europese Unie in Europa wordt ingevoerd, moet een heffing worden betaald. Die inkomsten gaan rechtstreeks naar Europa. De Belgische douanediensten innen de heffingen en storten ze door naar Europa. Later kwam er een nieuwe inkomstenbron bij: de btw. Een klein stukje van de btw die elk land int, wordt doorgestort aan Europa.

In 1975 haalde Europa 65% van zijn inkomsten uit de douanerechten, 35 % uit de btw. Intussen heeft Europa zijn invoerrechten drastisch verlaagd, als gevolg van afspraken over vrijmaking van de wereldhandel. Er komen dus minder douanerechten binnen. Tegelijk heeft Europa meer bevoegdheden gekregen en is het Europese budget gegroeid.

Geleidelijk aan kreeg Europa een nieuwe inkomstenbron: dotaties van de nationale lidstaten. Die nationale bijdrage wordt berekend op basis van de rijkdom van elk land. Rijke landen betalen meer dan arme landen. België stortte zo in 2009 2,4 miljard, Duitsland ruim 17 miljard, een land als Hongarije maar 600 miljoen. Elke Belg betaalde zo 240 euro voor het Europese budget. Dat gebeurde onrechtstreeks, via de belastingen die we aan de overheid betalen.

70% van het Europese budget komt nu uit de schatkist van de lidstaten. Amper 12% komt nog uit douanerechten, 11% uit btw. België stortte 350 miljoen euro btw-inkomsten door en 1,4 miljard douanrechten (vooral inkomsten via de haven van Antwerpen).

Veel lidstaten vinden dat ze te veel betalen aan Europa en te weinig terugkrijgen in de vorm van subsidies. Groot-Brittannië is daarmee begonnen in de jaren 80, toen premier Thatcher zei: "I want my money back". Groot-Brittannië heeft daarop een korting gekregen op zijn bijdrage. Als gevolg daarvan moeten andere landen meer betalen, om die Britse korting te compenseren. In 2009 betaalde België daardoor nog eens 250 miljoen euro extra. Ook Nederland heeft intussen een korting kunnen verkrijgen.

Crisis doet landen besparen op Europa

Het huidige financiële kader van Europa ligt vast tot 2013. Maar binnenkort beginnen de onderhandelingen over de meerjarenbegroting 2014-2020. Die zal niet alleen gaan over de vraag: waar moet Europa geld aan geven? Maar ook over de vraag: waar moet Europa zijn geld vandaan halen. Door de crisis zitten veel landen krap bij kas. Ze moeten besparen en een van de manieren om dat te doen is minder geld geven aan Europa.

De grote traditionele partijen in het Europees Parlement zijn bang dat Europa het met minder geld zal moeten doen, net nu Europa meer bevoegdheden heeft gekregen. Ook de Europese Commissie ziet de bui hangen. Daarom pleiten ze nu voor nieuwe eigen inkomsten voor de Europese Unie. Een CO2-taks, of een bankentaks, of een aparte Europese btw-heffing, die rechtstreeks in de Europese schatkist zou komen. In ruil zouden de lidstaten dan hun nationale bijdrage kunnen verminderen.

Iedereen tevreden? Toch niet. Nederland wil bijvoorbeeld niet weten van nieuwe Europese belastingen. Duitsland ook niet. Eigen belastingen wekken de indruk dat Europa een staat is. En ook al zeggen de voorstanders wel dat het niet de bedoeling is om het Europese budget te verhogen, toch zeggen tegenstanders dat dit er ooit wel van zal komen. Europa zou beter besparen en minder geld uitgeven aan de verhuizing van Brussel naar Straatsburg, of op landbouwsubsidies, zeggen de tegenstanders.

Rob Heirbaut

Meest gelezen