"The social network": feiten of fictie?

In "The social network" schetst David Fincher de pijnlijke bevalling van de populaire sociaalnetwerksite Facebook. Zoals hij het op het scherm brengt, is het absoluut een meeslepend en fascinerend verhaal. De hamvraag is echter hoeveel waarheid het bevat.

"Het is interessant hoeveel kleine details "The social network" juist heeft,’ zei Mark Zuckerberg toen hij een paar weken geleden aan de universiteit van Stanford een lezing gaf. "Elke fleece-trui en elk hemd dat mijn personage draagt in de film hangt inderdaad in mijn kast."

Veel meer goeie woorden heeft de oprichter van Facebook echter niet over voor "The social network". Als het van hem en zijn medewerkers afhangt, is de film een zwaar geromantiseerde (om niet te zeggen gefictionaliseerde) versie van de feiten, enkel en alleen gemaakt om een publiek te entertainen.

Het pleit in elk geval niet voor Fincher en scenarist Aaron Sorkin (bekend van de tv-serie "The west wing") dat ze zich voor een groot stuk baseerden op het boek "The accidental billionaires: The founding of Facebook’ van Ben Mezrich. Die noemt zichzelf weliswaar een onderzoeksjournalist maar wat hij schrijft, belandt steevast ergens tussen fictie en non-fictie.

Mezrich verzint zijn eigen verhaal

In 2002 bleek dat al het geval toen hij in "Bringing down the house" het waar gebeurde verhaal neerschreef over nerds van MIT die een wiskundige formule ontwikkelden om aan de blackjacktafels in Las Vegas stevig poen te scheppen (later trouwens verfilmd als "21").

Mezrich goochelde vrijelijk met details en creëerde nieuwe personages om het verhaal zo aantrekkelijk mogelijk te maken, wat hem een hoop kritiek opleverde. Zijn antwoord: "Er zijn veel verschillende vormen van non-fictie. Maar wat ik schrijf, is wel degelijk non-fictie."

Als die aanpak bij "Bringing down the house" al sommigen in het verkeerde keelgat schoot, dan haalde Mezrich zich met "The accidental billionaires" nog veel meer verontwaardiging op de hals. Mark Zuckerberg mag dan ook een nerd zijn die een goudmijn ontdekt heeft, hij is geen anonieme persoon die zich gemakkelijk opzij laat duwen. Op zijn 26e is hij 6 keer miljardair en Facebook maakt deel uit van vele honderden miljoenen levens. Toen "The accidental billionaires" in 2009 verscheen, reageerde het bedrijf dan ook ogenblikkelijk. "Sommige schrijfsels over Mark Zuckerberg en het ontstaan van Facebook zijn accurater dan andere", merkt communicatievicepresident Elliot Schrage op. "Dit boek valt in de categorie "andere"."

"De waarheid is altijd subjectief"

Sorkin en Fincher benadrukken echter dat ze zich niet zozeer gebaseerd hebben op Mezrichs boek als op het 13 pagina’s tellende voorstel dat de auteur aan zijn uitgeverij had voorgelegd.

Sorkin herkende er alle elementen van een goed verhaal in (de ondertitel van het boek luidt "A tale of sex, money, genius and betrayal") en trok vervolgens zelf op onderzoek. Volgens hem is de film zo goed als volledig juist, ook al omdat hij en Fincher het zich niet kunnen veroorloven om Zuckerberg en de andere figuren in het verhaal voer voor een rechtszaak te leveren.

Sorkin putte bovendien uit een extra bron die Mezrich onbenut liet: de verklaringen die de hoofdfiguren leverden bij de twee rechtszaken waarin Zuckerberg verwikkeld was, eentje aangespannen door mede-Facebookoprichter (en vroegere vriend) Eduardo Saverin en eentje door medestudenten voor wie Zuckerberg een (zo beweren zij) gelijkaardige website zou ontwikkelen. Die verklaringen maken volgens Sorkin en Fincher duidelijk dat "The social network" per definitie niet 100% correct kan zijn. Of zoals Sorkin het stelt: "De waarheid bestaat niet. Ze is altijd subjectief."

Ruben Nollet

The social network (VS)

regie: David Fincher
met: Jesse Eisenberg, Andrew Garfield, Rashida Jones, Justin Timberlake
release: woensdag 27 oktober

Meest gelezen