"Submarino" mokerslag van Thomas Vinterberg

Eind jaren 90 verbaasde een volslagen onbekende Deense regisseur de wereld met een schokkende tragikomedie over een familiefeest. Twaalf jaar na "Festen" laat "Submarino" zien dat Thomas Vinterberg niets van zijn emotionele punch verloren is.

In "Submarino" maken we kennis met twee broers die een tragische jeugd hebben gekend (moeder aan de drank) en het ook als volwassene niet zo goed stellen. De oudste, Nick, zit vol agressie en heeft al een paar keer de binnenkant van een gevangenis gezien. Zijn jongere broer kampt met een drugsverslaving en probeert intussen zijn zoontje groot te brengen. De inspiratie voor dit gitzwarte verhaal vond Vinterberg in een roman van de Deense schrijver Jonas T. Bengtsson, maar voor de verfilming ging de cineast ook te rade bij zijn eigen kennissenkring.

"Het idee van drugs heeft iets intrigerends"

"Ik heb een vroegere klasgenoot opgebeld," vertelt Vinterberg. "Hij heet ook Thomas en we hebben samen in de lagere school gezeten. En hij heeft 20 jaar lang heroïne in zijn aderen gespoten. Drie jaar geleden is hij afgekickt en nu verdient hij zijn brood door anderen te helpen om van drugs af te geraken."

Die Thomas leidde de regisseur rond langs de plaatsen waar je in Kopenhagen verdovende middelen kan krijgen, hoeveel je ervoor moet betalen en hoe het spul afgewogen wordt. Het was een wereld die Vinterberg niet kende en die hij fascinerend vond. "Op een bizarre manier genoot ik van die rondleiding," geeft hij toe. "Het idee van drugs heeft iets intrigerends, dat je al je ellende vergeet door iets in je lichaam te spuiten. Ik begrijp ook waarom mensen dat doen, ook al heb ik het zelf nooit geprobeerd."

Waar Vinterberg zich wel mee kan identificeren is dat mensen bewust de grenzen opzoeken. "Thomas legde me uit dat het bij heroïne spuiten gaat om zo dicht mogelijk bij de dood te komen zonder te sterven," legt Vinterberg uit. "Dat is blijkbaar het mooiste moment, maar die balans vinden is niet eenvoudig. Daarom is mijn vriend ook 6 keer in het ziekenhuis beland met een overdosis. Als je te weinig neemt, voel je je enkel een beetje beter of net doodziek. Als je te veel neemt, ga je dood. Het zal pervers klinken, maar ik vind het ergens een mooie levensfilosofie als je het niet letterlijk toepast. Ik heb het zelf ook al een paar keer gedaan op mijn manier. Teveel risico’s genomen en dus een overdosis gekregen."

Deense films wekken donkere verhalen tot leven

Los van het drugsgebruik is "Submarino" een nieuw voorbeeld van hoe Deense films donkere verhalen tot leven kunnen wekken.

Volgens Vinterberg is het echter geen specifieke Deense kwaliteit. "Het maakt deel uit van een Scandinavische traditie," meent hij. "We worden grootgebracht met die cultuur. Ik denk aan artiesten zoals Bergman, Strindberg en Dreyer.

Daarnaast heeft het ook met ons weer te maken. De helft van het jaar leven we in duisternis. Het resultaat is dat we er bijna van genieten om ons met die donkere kant van het leven en de menselijke natuur bezig te houden, net zoals fans van griezelfilms graag met gruwelijke toestanden bezig zijn. Scandinaviërs voelen pas dat ze leven als ze geconfronteerd worden met diep deprimerende verhalen."

Ruben Nollet

Submarino (Den, Zwe)

regie: Thomas Vinterberg
met: Jakob Cedergren, Peter Plaugborg, Patricia Schumann, Morten Rose en Dar Salim
release: woensdag 17 november