Koen Mortier vertelt over het drama "22 mei"

Drie jaar geleden liet Koen Mortier zich behoorlijk opmerken met "Ex-Drummer", zijn verfilming van de gelijknamige roman van Herman Brusselmans. Voor sommigen was de geflipte satire een toonbeeld van gratuite en onverantwoorde schokfilmerij, voor anderen bewees Mortier dat ook de Vlaamse cinema internationaal niveau kan halen.

Hoe dan ook had de medeoprichter van het succesvolle productiehuis CZAR zijn debuut als langspeelregisseur niet gemist. Dat we effectief rekening moeten houden met Mortier maakt hij ook duidelijk met zijn nieuwe film. Het psychologische drama "22 mei" toont hoe een man compleet van de kaart raakt wanneer de winkelgalerij die hij om den brode bewaakt getroffen wordt door een bomaanslag. Zijn dag wordt er niet beter op wanneer hij vervolgens de geesten van de slachtoffers aan zijn kop krijgt.

Vreemde vaststelling: "22 mei" speelt zich af in Brussel maar de meeste personage spreken West-Vlaams. Wat is daar de bedoeling van?

Koen Mortier: Het klopt niet helemaal dat de film zich afspeelt in Brussel. Hij situeert zich in een niet nader bepaalde stad. "22 mei" is voor een stuk opgenomen in Luik, voor een stuk in Molenbeek en Brussel en voor een stuk in Rotterdam. De reden waarom iedereen West-Vlaams spreekt, is dat ik dezelfde cast heb gebruikt als in "Ex-drummer" en dat zijn toevallig bijna allemaal West-Vlamingen. Voor "22 mei" heb ik de cast van "Small gods" erbij gevoegd. Ze zeggen altijd dat Gent de hoofdstad van West-Vlaanderen is omdat er zoveel West-Vlamingen wonen. Ik wou dat idee een beetje misbruiken en uitbreiden naar Brussel.

Waar komt het idee voor de film vandaan?

Mortier: Van mijn vliegangst. Als ik op een luchthaven kom, word ik nogal paranoïde. Na de aanslagen van 11 september moest ik denken aan de veiligheidsmensen op de luchthavens waar die vliegtuigen vertrokken zijn. Die agenten hebben die zelfmoordterroristen dus voorbij zien gaan en hebben niet gereageerd. Hoe staan die vandaag op? Hoe kijken ze naar zichzelf in de spiegel? Hoe gaan ze om met die situatie? Duizenden doden door iets wat ze niet opgemerkt hebben en misschien ook niet hadden kunnen opmerken.

 

Waanzin heeft vaak een voedingsbodem

In "22 mei" gaat het ook over de slachtoffers.

Mortier: Omdat die doorgaans niet aan bod komen als er over aanslagen gepraat wordt. We weten allemaal wie de aanslag gepleegd heeft maar de slachtoffers blijven anonieme cijfers. Ik wou die statistieken doorbreken.

Tegelijk vraag je sympathie voor de dader. Dat is gedurfd.

Mortier: Het gaat over waanzin maar die heeft vaak ook een voedingsbodem. Als research heb ik veel verslagen gelezen en documentaires bekeken en daarbij viel mij op dat die daders als oppervlakkige motivatie godsdienst aangaven maar dat de echte reden vaak dieper lag. Dat wou ik ook in deze film. Op zich kan die motivatie stom klinken maar voor de dader is hij essentieel.

Hoe heb je het profiel van de dader samengesteld? Hij blijkt een gewone jonge kerel te zijn.

Mortier: Ik wou hem zo onopvallend mogelijk houden. Hij moest iemand zijn die je even goed zelf kunt kennen. Ik wou de extremen niet opzoeken. Het is een gewone kerel bij wie het op een bepaald moment verkeerd is gelopen in zijn leven. Die mislukking of dat trauma draagt hij in zich en hij denkt dat hij er een oplossing voor gevonden heeft.

Maar is die jongen wel de dader? "22 mei" speelt zich af tussen de oren van het hoofdpersonage. Misschien vergist hij zich.

Mortier: Dat kan. Hij zoekt voor zichzelf een reden voor wat er gebeurd is. Hij probeert antwoorden te formuleren voor iets wat hij niet kan begrijpen en in het reine te komen met zijn schuldgevoelens. Je weet ook niet hoeveel tijd al die gedachten in werkelijkheid in beslag nemen. Misschien gaat het maar om een flits van een seconde. Tegelijk ziet hij op dat moment ook voor het eerst klaar in zijn leven. Dat is belangrijk voor hem.
 

Ruben Nollet

22 mei (Bel)

regie: Koen Mortier
met: Sam Louwyck, Titus De Voogdt, Gunter Lamoot, Jan Hammenecker, Steffi Peeters en Wim Willaert
release: woensdag 17 novmber