"WikiLeaks heeft diplomatie al veranderd"

NAVO-secretaris-generaal Rasmussen denkt dat WikiLeaks de internationale diplomatie veranderd en geschaad heeft. Dat zegt hij in een gesprek met de VRT-nieuwsredactie. Nederland en Rusland hebben intussen vragen bij sommige gelekte documenten.

Zoals de meeste diplomaten en toppolitici keurt Rasmussen het openbaar maken van vertrouwelijke diplomatieke nota's af. Zonder vertrouwelijkheid worden onderhandelingen en aftastende gesprekken veel moeilijker.

Maar Rasmussen gaat verder. Volgens hem heeft WikiLeaks nu al de diplomatieke zeden veranderd, en zijn diplomaten en politieke leiders nu al voorzichtiger in vertrouwelijke gesprekken. "Iedereen beseft nu hoe belangrijk het is om zorgvuldig te zijn met de manier waarop je met een gesprekspartner communiceert. In dat opzicht heeft WikiLeaks al een negatieve invloed op de diplomatie gehad", zegt hij.

Het WikiLeaks-verhaal toont ook de kwetsbaarheid aan van regeringen en samenlevingen voor cyberaanvallen, aanvallen tegen computernetwerken. "Zonder een soldaat die de grens oversteekt en zonder een geweerschot te lossen, kan je heel wat schade aanrichten, en dat is geen science-fiction", aldus de secretaris-generaal. De NAVO wil voortaan ook cyberaanvallen kunnen afweren. Want ook dat is een veiligheidsprobleem.

Rasmussen bevestigde nog dat de Shape, het militaire hoofdkwartier van de NAVO, wel degelijk in België, met name in Bergen, gevestigd blijft, ook al gaat de NAVO haar structuur afslanken en reorganiseren.

Vragen bij Van Rompuy

Intussen blijven de documenten van WikiLeaks voor beroering zorgen. De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken, Uri Rosenthal, gaat op verzoek van de Tweede Kamer navraag doen in Brussel over uitspraken van EU-president Herman Van Rompuy over Afghanistan.

Als het klopt dat Van Rompuy inderdaad heeft gezegd dat Europa geen vertrouwen meer heeft in Afghanistan, "dan zouden we een probleem hebben", zei Rosenthal tijdens een debat.

Vooral het CDA, de SP en D66 wilden opheldering over de mening van Van Rompuy, die via documenten op WikiLeaks is uitgelekt. Van Rompuy zou zijn uitspraken hebben gedaan tegen de Amerikaanse ambassadeur in België, drie weken na zijn aantreden begin 2010.

Rusland twijfelt aan NAVO

Ook in Rusland is deining ontstaan over de gelekte documenten. Rusland vraagt de NAVO om klaarheid te scheppen over de plannen die uitgelekt zijn op Wikileaks om de Baltische staten te verdedigen tegen een eventuele Russische agressie.

De Russische buitenlandminister Sergeï Lavrov vraagt zich af wanneer hij het bondgenootschap kan geloven. "Enerzijds gaat de NAVO met ons een partnerschap aan, anderzijds besluit ze dat ze zich moet beschermen tegen ons. Wanneer is de NAVO oprecht?", vraagt Lavrov zich af. "We hebben vragen gesteld en wachten op antwoorden. We zijn van oordeel dat we daar recht op hebben."

Ook eerste minister Vladimir Poetin heeft bitsig gereageerd. Poetin wordt in de documenten omschreven als de "alpha-hond" van Rusland, dat voorgesteld wordt als een ondemocratisch land waar Poetin toestaat dat een corrupte elite zich de energie-inkomsten toe-eigent. Poetin vroeg journalisten die hem vragen stelden over de documenten, of ze misschien dachten dat de Amerikaanse diplomatieke diensten een betrouwbare bron van informatie waren. Ook vroeg hij zich af waarom Julian Assange in de gevangenis was gestopt als het westen dan toch zo'n modeldemocratie is. 

Steun van Lula

Voor het eerst heeft Julian Assange ook steun gekregen van een staatshoofd. De Braziliaanse president Lula da Silva heeft vandaag geprotesteerd tegen de opsluiting van de woordvoerder van WikiLeaks. Lula betuigde zijn solidariteit met de website, die duizenden geheime documenten van de Amerikaanse diplomatie openbaarde.