"De vraag is: wie steekt zijn nek uit?"

De politieke situatie in ons land is nog nooit zo moeilijk geweest als nu. Maar uiteindelijk zal er toch een compromis moeten worden gesloten. Dat was de boodschap tijdens een debat met vier politieke oudgedienden in "De zevende dag".

Morgen zijn we precies zes maanden na de verkiezingen van 13 juni, waarbij de N-VA in Vlaanderen en de PS in Wallonië als grote overwinnaars uit de bus kwamen. Na een half jaar van informatie, preformatie en bemiddeling is een akkoord nog steeds veraf. Het vormen van een regering lijkt nog nooit zo moeilijk geweest te zijn.

In "De zevende dag" waren Magda Aelvoet (Groen!), Louis Tobback (SP.A), Jaak Gabriels (Open VLD) en Wivina Demeester (CD&V) te gast, vier politieke oudgedienden die in het verleden al moeizame politieke onderhandelingen hebben meegemaakt. Niet toevallig gingen die, net als nu, over grote staatshervormingen.

"Er liggen nu twee dingen op tafel waar men vroeger nooit op die manier aan durfde te beginnen: de splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde en de hervorming van de financieringswet, zo mogelijk een nog moeilijker dossier dan BVH", zegt Tobback (foto). "Met BHV zijn spelletjes gespeeld en verkiezingen gewonnen, het is een thema dat emotioneel wordt uitgespeeld. En de financieringswet, dat is een heidens moeilijke opdracht. Objectief gezien is het nog nooit zo moeilijk geweest als nu, voor wie dan ook", vindt Tobback.

"Politiek is geen optelsom"

De gesprekken van de onderhandelaars slepen al een half jaar aan, maar nog ligt er niks concreets op de tafel. Technici en experts hebben de voorstellen van de verschillende partijen omtrent de financieringswet bestudeerd. Bemiddelaar Johan Vande Lanotte heeft een compromistekst opgesteld die met de zeven partijen aan de onderhandelingstafel wordt afgetoetst. De voorbije week gingen de gesprekken vooral over de manier waarop de fiscale autonomie voor de regio's wordt weergegeven. De discussie verloopt technisch. Te technisch?

"Zaken laten uitklaren door experts moet, maar de manier waarop men nu in die techniciteit aan het afdalen is, op een moment dat er nog geen duidelijke politieke basisakkoorden zijn, is gevaarlijk. Je komt in situaties terecht waar die techniciteit zelf gepolitiseerd wordt", vindt Magda Aelvoet (foto). "Het is zeer belangrijk dat je een duidelijke analyse maakt. Je moet je op de beste manier laten begeleiden, maar op een bepaald moment moet je wel knopen doorhakken", zegt Wivina Demeester. "Na 180 dagen mag je verwachten dat er een beslissing wordt genomen."

Tobback houdt er een enigszins andere mening op na. "Ik begrijp dat ze daar zes maanden mee bezig zijn. Het is dan ook bijzonder complex. De scenario's voor de financieringswet en de staatshervorming zijn er ook, die zijn allemaal zeer rationeel opgebouwd en die kloppen allemaal vanuit hun uitgangspunt. Maar politiek is niet louter rationeel, het is geen optelsom van twee plus twee. Politiek is ook een keuze, een risico dat je neemt. Nu zal die keuze moeten worden gemaakt. En dat is de vraag: wie neemt het risico?"

"Wie zijn nek uitsteekt, dat zal fataal de PS of fataal de N-VA zijn. Zij zullen dat wel moeten, want geen compromis is ook geen oplossing, en geen verkiezingen al helemaal niet. Verkiezingen zijn een fantastisch risico, niet alleen electoraal, maar ook voor dit land", aldus Tobback.