"Kerk heeft te vaak eerst aan zichzelf gedacht"

In de bijzondere Kamercommissie die het seksueel misbruik binnen de kerk onderzoekt, heeft kardinaal Danneels toegegeven dat de kerk in het verleden fouten heeft gemaakt en zich te weinig bewust was van de ravage die het misbruik bij de slachtoffers heeft teweeggebracht. Hij erkende er ook uitdrukkelijk het leed van de slachtoffers.

De kardinaal begon met de commissie te bedanken dat hij zijn verhaal mag komen doen. "Ik hoop dat het werk van de commissie een beter inzicht zal geven in de aanpak van het seksueel misbruik in het verleden en dat de commissie zal helpen om het misbruik in de toekomst te voorkomen, in alle levensdomeinen", klonk het.

"Ik wil uitdrukkelijk hun leed erkennen"

Hij hoopt ook dat het werk van de commissie zal tegemoetkomen aan de pijn en het lijden van de slachtoffers. In zijn betoog had hij deze keer veel aandacht voor het leed van de slachtoffers.

"De verzamelde persoonlijke getuigenissen van misbruik van kinderen in een pastorale context laten het diepe leed zien van slachtoffers en hun familie. Dat heeft mij en velen diep geschokt. Wat ik voelde, ging van schaamte over boosheid naar de vaste wil om iets te ondernemen", verklaarde de kardinaal.

"Ik wil uitdrukkelijk het leed van de slachtoffers erkennen en mijn afschuw uiten over wat hen is aangedaan door dienaars van de kerk", benadrukte Danneels. "En ik heb veel bewondering voor de slachtoffers die na jaren toch de moed hebben gehad om de stilte te doorbreken. "

"Kerk waande zich onaantastbaar"

Danneels gaf toe dat de kerk in het verleden te veel macht had, zich onaantastbaar waande en zich te weinig bewust was van de ravage die het misbruik bij de slachtoffers ook in het latere leven heeft teweeggebracht. "Niettegenstaande het vele goede dat de kerk heeft gedaan, moeten we ook de donkere kant in de ogen durven te kijken. De kerk heeft te vaak te veel aan zichzelf gedacht en niet aan de slachtoffers." Volgens de kardinaal lagen "hoogmoed en machtsstreven" te vaak op de loer.

"Maar de vraag die ons moeten blijven stellen, is: hoe komt het dat we ons niet vroeger bewuster zijn geworden van het immense leed dat de kinderen werd aangedaan", zei Danneels. "Misbruik is erg in elke omgeving, maar in de omgeving van vertrouwelijkheid die de kerk pretendeert te zijn, is misbruik nog erger. Wat ging er fout?", klonk het retorisch.

Hij zei dat hij persoonlijk niet verantwoordelijk is voor het misbruik, "maar zoals een huisvader in een familie zich excuseert voor feiten binnen de familie, zelfs al is hij niet persoonlijk verantwoordelijk, zo wil ik hetzelfde doen als bisschop en als voorzitter van de bisschoppenconferentie van de kerk, die toch een grote familie is."

"Geen politiek van toedekken of gedogen"

Hij herhaalde dat het nooit zijn bedoeling is geweest om zaken van misbruik in de doofpot te stoppen, en hij ontkende dat de kerk niets heeft ondernomen om het misbruik aan te pakken. Hij wees daarbij op een aantal initiatieven die de kerk heeft genomen om het misbruik aan te pakken, zoals de oprichting van een meldpunt en de commissie-Halsberghe (die later werd omgevormd tot de commissie-Adriaenssens).

"Ik heb ook een open dialoog met de slachtoffers nooit geweigerd", ging Danneels voort. "Ik heb veel slachtoffers individueel ontmoet en daarbij heb ik altijd gewezen op de wenselijkheid om naar de politie of het gerecht te stappen."

"Ik denk te mogen zeggen dat we de problemen ernstig en structureel hebben aangepakt, maar het is waar dat de aanpak nog te reactief was, dat slachtoffers zelf nog het initiatief moesten nemen en intussen weten we hoe moeilijk dat is", gaf Danneels toe. "Als we vroeger hadden beseft wat de aangerichte schade was, dan zou onze empathie en luisterbereidheid nog groter zijn geweest."

Danneels wees er ook op dat de kerk er alle belang bij heeft dat "het kwaad geduid, bestraft en verwerkt wordt". Hij benadrukte dat hij -ook in het verleden- altijd gezegd heeft dat de schuldigen gestraft moeten worden en het gerecht zijn werk moet doen. "Er mag geen straffeloosheid zijn", aldus Danneels, die nogmaals beklemtoonde dat er " nooit een bewuste politiek van toedekken of gedogen geweest is".

Hij ontkende ook dat de kerk anders zou optreden tegen homoseksuele dan tegen pedofiele priesters. Renaat Landuyt (SP.A) wees erop dat de homoseksuele priester Rudy Borremans geschorst werd omdat hij met zijn vriend wilde samenwonen, terwijl priesters die kinderen misbruikten gewoon in dienst blijven. Homoseksualiteit bedrijven kan niet voor de kerk, maar is geen misdrijf. "Daarom wordt hij geschorst. Maar een pedofiele priester wordt ook geschorst als de feiten bewezen zijn", benadrukte Danneels. De laïcisering als sanctie voor feiten van pedofilie moet door Rome beslist worden.