Mike Leigh heeft weer aangrijpende film

De Britse filmveteraan Mike Leigh (°1943) kan inmiddels terugblikken op een indrukwekkend palmares. Nadat hij in Cannes bekroond werd als beste regisseur voor "Naked" (1993) mocht hij enkele jaren later met de Gouden Palm naar huis voor "Secrets & lies" (1996).

In Venetië won hij de Gouden Leeuw voor "Vera Drake" (2004), waarvoor hij later ook een BAFTA-award kreeg. En hij heeft ondertussen ook reeds een aantal persoonlijke Oscarnominaties op zijn naam staan voor films als "Secrets & lies" (beste regie en beste scenario), voor "Topsy-turvy" (beste scenario), voor "Vera Drake" (beste regie en beste scenario) en vorig jaar ook nog voor "Happy-go-lucky" (opnieuw voor beste scenario).

Opmerkelijk is ook dat hij als regisseur zijn cast steeds weer tot indrukwekkende vertolkingen weet te inspireren, die dan ook regelmatig op allerlei bekroningen mogen rekenen. Zo werd Sally Hawkins in 2008 in Berlijn bekroond als beste actrice voor haar uitbundige, extraverte hoofdrol in "Happy-go-lucky", waarvoor ze later ook nog een Golden Globe kreeg.

Voor de vertolking van de titelrol in "Vera Drake" uit 2004 mocht Imelda Staunton rekenen op een bekroning als beste actrice in Venetië, gevolgd door een BAFTA- award, een European Film Award én ook nog nominaties voor een Golden Globe en een Oscar.

Van zijn kant werd Jim Broadbent in Venetië gelauwerd als beste acteur voor zijn vertolking in "Topsy-turvy". En voor haar rol in "Secrets and lies" werd Brenda Blethyn overladen met een BAFTA-award, een prijs als beste actrice in Cannes, een Golden Globe en een Oscarnominatie.

Oscar-buzz na première in Cannes

Het bovenstaande lijstje betreft alleen maar relatief recente films, dient alleen maar ter illustratie en is dus zeker niet exhaustief. Het helpt wél om te begrijpen waarom er, bij de wereldpremière van "Another year" op het voorbije Filmfestival van Cannes meteen al sprake was van zogenaamde "Oscar-buzz" en dan vooral in verband met de vertolking van actrice Lesley Manville.

Vanuit diverse Amerikaanse media kwamen er toen meteen al laaiend enthousiaste aanbevelingen in de stijl van: “In the Oscar best-actress race, save a place for Lesley Manville.” De Engelse actrice, die in 1956 in Brighton, Engeland geboren werd, kan intussen al terugkijken op een lange samenwerking met Mike Leigh, want behalve in enkele toneelstukken, regisseerde hij haar inmiddels ook al in een groot aantal films, gaande van "High hopes" en "Secrets & lies" over "Topsy-turvy" tot "All or nothing" en "Vera Drake".

Dat inspireerde Variety-journalist Peter Debruge zelfs tot de leuke, maar volkomen terechte openingszin: “If the name Lesley Manville doesn’t ring a bell, you haven’t been watching Mike Leigh movies closely enough.” Om er vervolgens aan toe te voegen: “After "Another year" you’ll never forget her.” En gelijk heeft hij!

Ensemblefilm in seizoensgebonden hoofdstukjes

"Another year" is, zoals wel vaker bij Mike Leigh, een typische ensemblefilm, waarin we gedurende een jaar, mooi opgesplist in seizoensgebonden hoofdstukjes, de emotionele tribulaties volgen van diverse personages, met in het middelpunt het ouder wordende echtpaar Tom (rol van Jim Broadbent) en Gerri (rol van Ruth Sheen), met daarnaast ook hun zoon Joe (rol van Oliver Maltman), de vriendin des huizes Mary (glansrol van Lesley Manville) en ook nog Tom’s jeugdvriend Ken (rol van Peter Wight).

En met, na verloop van tijd, ook nog Joe’s nieuwe vriendin Katie (rol van Karina Fernandez). Zij is het trouwens die, wanneer zij voorgesteld wordt aan Joe’s ouders, automatisch moet lachen als zij hun namen, Tom en Gerri, hoort. Om te begrijpen waarom Katie dat zo grappig vindt, moet u natuurlijk wel weten dat "Gerri in de film uitgesproken wordt als "Jerry".

Het lijkt slechts een onbelangrijk detail, maar het illustreert wel de zorgvuldige manier waarop Mike Leigh, altijd samen met zijn vertolkers, het scenario en de bijhorende dialogen uitwerkt. Een echtpaar dat Tom en Gerri/Jerry heet, heeft daar ongetwijfeld, in de loop der jaren, al ontelbare opmerkingen over gehoord.

Zo vaak dat niemand in hun directe omgeving er nog maar aan dénkt om daar nog iets over te zeggen. Het blijft dus wachten op een buitenstaander, in casu de nieuwe vriendin van zoon Joe, om de combinatie van die namen grappig te vinden. Wat het natuulijk ook is.

"Het leven is niet altijd lief"

Maar dit geheel terzijde, want we moeten het hier toch nog even over Lesley Manville hebben. Haar personage van Mary, die als receptioniste in het ziekenhuis werkt waar Gerri aan de slag is als therapeute, is een fortysomething, die weliswaar al heel wat mannen, maar blijkbaar nog niet zoveel geluk gekend heeft en die nu nog steeds een sexy imago probeert overeind te houden, net zoals ze dat ook met het onafscheidelijke glas wijn in haar hand probeert te doen.

Ze komt vaak, soms iets té vaak, binnenvallen bij haar beste vrienden Tom en Gerri. Op zoek naar wat warmte en gezelschap, want de eenzaamheid begint duidelijk steeds zwaarder te wegen.
Mary is echt de essentie van een tragikomisch personage. Het ene moment brengt zij de kijker aan het lachen en het volgende moment wil men haar troostend in de armen sluiten.

Maar ze kan evenzeer, zonder het zelf te beseffen, zwaar op de zenuwen werken. Maar als de irritatie even later wegsijpelt, beseft men ook dat Mary het niet makkelijk heeft. “Life has dealt her such a bad deal”, zegt actrice Lesley Manville over haar personage. En in de film zelf probeert Gerri op een bepaald moment haar vriendin te troosten met de simpele
woorden: “Life is not always kind.” Maar gelukkig kan een humaan en getalenteerd regisseur als Mike Leigh daar zulke mooie en aangrijpende films over maken.

Jan Temmerman